دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد
دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد- متن کامل - همه رشته هادانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد
دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد- متن کامل - همه رشته هادر ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید لوگو دانشگاه تهران----
خوشبختانه، در سال های اخیر پژوهشهای زیادی جهت بررسی تغییرات فرهنگیِ مناطق مختلف کشور عزیزمان در حوزه های گوناگون انجام شده است . پژوهش حاضر که تحت عنوان بررسی تغییرات فرهنگی خانواده است به بررسی تغییرات خانواده ، ازدواج و نظام خانوادگی در طی پنج دهه گذشته در روستای گنجه از توابع شهرستان رودبار – واقع در استان گیلان – پرداخته است . لازم به ذکر است رویدادهایی که از سال 1335 تا کنون در روستای گنجه اتفاق افتاده است این روستا را از جهاتی نسبت به سایر روستاها متمایز کرده است . بر این اساس بررسی تغییرات فرهنگیِ خانواده در ارتباط با تأسیس کارخانجات پنج گانه وقوع زلزله و ورشکستگی و بسته شدن کارخانجات در روستای مورد پژوهش حائز اهمیت می باشد . از آن جا که این تحقیق از نوع کیفی و میدانی است لذا از تکنیک ها و روش های ابتکاری خاصی جهت گردآوری داده های استفاده شده است که هر یک از آن ها به تفصیل در فصل اوّل تشریح شده اند .
پژوهش حاضر شامل پنج فصل است : فصل اوّل به طرح مسئله ، ضرورت و اهمّیّت تحقیق ، اهداف تحقیق ، پیشینه ی تحقیق ، چهار چوب نظری مورد استفاده در این پژوهش ، پرسشهای تحقیق و روش های تحقیق پرداخته شده است . فصل دوم مربوط به بیان معرفی روستا است . لذا در این فصل تغییرات جمعیّتی و اقتصادی روستا در طیّ پنج دهه اخیر ، تشریح شده است . فصل سوّم به بررسی دگر گونی خانواده از ابعاد مختلف در روستای گنجه در طی نیم قرن اخیر پرداخته است . فصل چهارم به بیان مراسم مختلف ازدواج ،کارکردهای آن و تغییراتی که در این کارکردها ایجاد شده است و همچنین نمادهای مراسم عروسی در روستای گنجه پرداخته است . در فصل پنجم که با عنوان ازدواج و خویشاوندی است ، نحوة همسرگزینی در گذشته و حال حاضر مقایسه شده است و به بررسی الگوهای ازدواج ، علل افزایش های برون همسری ، بررسی وضعیت طلاق و بررسی کارکردها ،روابط و اصطلاحات خویشاوندی پرداخته شده است . و سرانجام به نتیجه گیری تحقیق پرداخته شده است .
نکته ی قابل ذکر اینکه چون زبان مردم روستای مورد تحقیق کُردی است لذا سعی شده است تمام واژه های کُردی که در متن آمده است همراه فنوتیک(تلفّظ) و معادل نوشته شود . در پایان از خوانندگان عزیز انتظاراست کاستی های این اثر را به نگارنده گوشزد نمایند تا نسبت به رفع آن ها اقدام شود .
|
1-1. طرح مسأله
مسأله ی عمده در این پژوهش ، بررسی تغییرات خانواده و ازدواج در طی نیم قرن اخیر است . لذا محقق در جستجوی آن است که مشخص کند تأثیر تحوّل اقتصادی – که بر اثر تأسیس کارخانجات ایجاد شده است – و تأثیر تحوّل طبیعی ، که بر اثر وقوع زلزله صورت گرفته است ، بر تغییرات فرهنگیِ خانواده، ازدواج و نظام خویشاوندی چگونه بوده است ؟ از سال 1337 به بعد ، به تدریج – در روستای مورد تحقیق کارخانجات پنج گانه تأسیس شدند . این کارخانجات وضع اقتصادی مردم منطقه ، به ویژه ، وضع اقتصادی مردم روستای گنجه را متحوّل کرد به طوری که تغییرات ایجاد شده در الگوی ازدواج ، و الگوی خانواده در بسیاری موارد بازتاب تأسیس کارخانجات می باشد .
البته غیر از این عامل – عواملی همچون وقوع زلزله که در خرداد ماه سال 1369 با شدت 3/7ریشتر در منطقه مورد پژوهش رخ داد نیز درایجاد تغییرات در ابعاد مختلف خانواده و ازدواج مؤثربوده است . به طوری که وقوع زلزله موجب گسترش ازدواج های برون همسری ، تغییر در تعداد اعضای خانواده ، تغییر در خانواده ی گسترده و به طور کلی تغییر در فرهنگ خانواده شد . حال مسأله، تأسیس کارخانجات و سپس رکود آن در سال های بعداز 1370 است و همچنین مسأله ی وقوع زلزله به وضوح تأثیراتی در بافت خانواده ، ازدواج ونظام خویشاوندی گذاشته است لذا محقق در صدد است تا معلوم کند ، عوامل اقتصادی و طبیعی چگونه و تا چه حد بر گسترش برون همسری ، کارکردهای مراسم ازدواج ، تشکیل خانواده های هستهای و خانواده های گسترده ی تغییر شکل یافته تاثیر داشته است.
2-1. ضرورت و اهمّیّت تحقیق
روستای گنجه به دلیل تأسیس کارخانجات پنج گانه و وقوع زلزله در خرداد ماه سال 1369 در مقایسه با سایر روستاها دارای وضعیت متفاوت و استثنایی است . چرا که تأسیس تدریجی کارخانجات موجب تغییرات بسیار در زندگی مردم روستا گردیده است. از جمله ی آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد .1- با تأسیس و فعّالیّت کارخانجات در وضعیت مالی مردم این روستا بهبود ایجاد شد و در آمد حاصل از اشتغال اهالی در کارخانجات مکمل در آمدهای ناشی از پرداختن به امور کشاورزی و دامداری گردید . 2- در سبک مسکن روستاییان تغییر تدریجی ایجاد گردید و در نتیجه دامداری به افول گرایید . 3- مهاجرت مردم سایر مناطق به داخل روستا افزایش یافت . 4- مهاجرت مردم روستا به خارج تقریبا متمایز به صفر بوده است . 5- برق رسانی به روستا نسبت به سایر روستاها سریع تر صورت گرفت ، در نتیجه تعداد زیادی از مردم روستا توانستند از برنامه های تلویزیونی بهره مند شوند . 6- میزان مسافرت ها به خارج از روستا – در ایام تعطیلات کارگران – به شدت اوج گرفت و لذا راه ورود فرهنگ سایر مردم به روستای گنجه هموار گردید . 7- از آن جایی که مردم روستای مورد پژوهش درمقایسه با سایر روستاهای منطقه، ثروتمند تلقّی می شدند لذا فروشندگان سیّار کالاها و وسایل جدید را جهت فروش به روستا عرضه می کردند . 8- خانواده های هسته ای افزایش یافت . 9- ازدواج های برون گروهی افزایش یافت. همچنین وقوع زلزله که در سال 1369 رخ داد نیز موجبات تغییرات در زندگی مردم روستا را فراهم کرد که به برخی از آنها اشاره
این مطلب را هم بخوانید :
کتاب الکترونیکی: On Page SEO یا سئو داخلی چگونه انجام می شود؟
ای می شود : 1- به دلیل
در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید لوگوی دانشگاه تهران-- (5
استان کهگیلویه و بویراحمد سرزمینی با وسعت 16264 کیلومتر مربع می باشد و از دو منطقه سردسیری و گرمسیری تشکیل شده است. آثار تاریخی، جنگلهای متراکم، چشم انداز زیبای قلل و ارتفاعات، رودخانه ها، چشمه سارها، آبشارها، دریاچه ها، تالاب ها، مناطق حفاظت شده با تنوع جانوری و گیاهی غنی و همچنین عشایر و ایلات مختلف با آداب و رسوم خاص، از توانهای محیطی منطقه برای جذب توریست هستند (مجله مسافران،1381: 62).
هدف اصلی این پژوهش، معرفی جاذبه های توریستی شهرستان کهگیلویه و از جمله مجموعه تاریخی بلاد شاپور دهدشت، در استان کهگیلویه و بویراحمد، و امکان سنجی آنها در جهت گسترش توریسم، و در گامی دیگر، نقشی که این صنعت میتواند در جهت برون رفت از محرومیت، و همچنین توسعه منطقه داشته باشد، است.
نظر به اینکه مطالعه موردی ما در این تحقیق، مجموعه تاریخی بلاد شاپور دهدشت به عنوان یک جاذبه توریستی می باشد، لذا، سعی بر آن است تا این مجموعه را از همه جوانب و زوایا مورد بررسی قرار دهیم، و موانع و راهکارها را در جهت گسترش توریسم در این منطقه، شناسایی کنیم. در واقع، این پژوهش درصدد پاسخگویی به پرسشهای زیر است:
- چرا با وجود پتانسیلهای قوی در زمینه توریسم (از جمله بلاد شاپور دهدشت) در کهگیلویه، این منطقه از توسعه به دور بوده است؟
- گسترش گردشگری، چه تأثیری در بهبود وضع امکانات و خدمات زیربنایی و رفاهی و در مجموع توسعه منطقه دارد؟
- رشد توریسم تا چه میزان در ایجاد اشتغال در منطقه مذکور تأثیر دارد؟
این مطلب را هم بخوانید :
امروزه در چارچوب طرحهای آمایشی یا کالبدی، اعم از ملی، منطقهای یا محلی، توریسم به عنوان یکی از ابزارها و مؤلفههای مهم توسعه و محرومیتزدایی به شمار میرود.[1] توریسم از مهمترین عوامل عمران ناحیهای به شمار میرود و فعالیتی است ارزآور و متعادلکننده که موجب توسعه اقتصادی و اجتماعی در سطح منطقه شده و توزیع عادلانه درآمد و همچنین اشتغالزایی را به همراه دارد و … لذا، باتوجه به
طبقه اجتماعی و سبک زندگی
جدول شماره 17. طبقه اجتماعی برحسب رفتن به کافی شاپ 139
جدول شماره 18. طبقه اجتماعی برحسب رفتن به کنسرت موسیقی 140
جدول شماره 19. طبقه اجتماعی برحسب نواختن موسیقی 143
جدول شماره 20. طبقه اجتماعی برحسب رفتن به تئاتر 145
جدول شماره 21. طبقه اجتماعی برحسب شرکت در پارتیها و مهمانیها 147
جدول شماره 22. طبقه اجتماعی برحسب نوع سلیقه افراد 149
جدول شماره 23. طبقه اجتماعی برحسب مدیریت بدن 152
جدول شماره 24. طبقه اجتماعی برحسب نوع ورزش 153
جدول شماره 25. طبقه اجتماعی برحسب نوع تهیه پوشاک 155
جدول شماره 26. طبقه اجتماعی برحسب سبک زندگی 156
|
طرح مسئله :
امروزه تجربه زندگی، تجربه امکانات و تجربه چگونه زیستن، تجربهای است که در درون ساختارها شکل گرفته و تکرار میشود . مردان و زنان درگیر زندگی در سراسر دنیا تجربههای متفاوتی از چگونه زیستن را از سر میگذرانند، بخش اعظم این تجارب در درون ساختارهایی شکل میگیرد که از قدیمالایام تاکنون، به صور گوناگون وجود داشتهاند. طبقه اجتماعی یکی از آن ساختارها محسوب میشود و سبک زندگی همان نوع تجربهای است که بدان اشاره شد.
«جامعهشناسانی که ماشین زمان را متوقف کردهاند و با تلاش فراوان (در دوران مدرنیته و سرمایهداری) وارد موتورخانه آن شدهاند تا نقش طبقه را در مسیرتاریخ پیدا کنند، میگویند که نتوانستهاند جای طبقه را پیدا کنند، آنها فقط توانستهاند افراد بیشماری را با مشاغل، درآمدها و سلسله مراتب متفاوت مشاهده کنند (Thompson , 1968 : 939). البته آنها درست میگویند، چرا که طبقه اجتماعی یک بخش از ماشین نیست بلکه طرز کارکردن و حرکت آن است . جامعهشناسان با هر دیدگاه و مشرب فکری، در راه شناخت جامعه ناچارند دست به گروهبندی انسانها، مفاهیم و حتی رویکردها بزنند. قدمت برخی از این دستهبندیهای شناخته شده به قبل از جامعهشناسی برمیگردد. بیشک طبقه اجتماعی چنین ویژگی را در تمایز با دیگر مفاهیم دارا میباشد . بخش بزرگی از تألیفات جامعه شناسان به طبقه اجتماعی و پیامدهای آن در زندگی اجتماعی اختصاص داده شده است. برخی از جامعهشناسان درمورد علل و عوامل ایجاد چنین ساختاری بحثهای فراوان مطرح نموده و بسیاری دیگر ، زندگی اجتماعی انسانها را در طبقات مختلف مورد بررسی قرار دادهاند، فرصتهای زندگی، سلامت جسمانی و روانی آموزش، شیوههای تربیتی یا سبک والدین و در نهایت سبک زندگی از جمله شاخصهایی هستند که بارها در تقابل با طبقه اجتماعی قرارداده شدهاند.
از دهه 70 تاکنون بحثهای متفاوت و گستردهای در خصوص سبک زندگی به مثابه یک مفهوم مدرن صورت گرفته است . مفهوم سبک زندگی دارای حوزههای گسترده مطالعاتی است که یکی از این حوزهها مطالعات فراغت است. چالشهای تئوریک و سنجشهای گستردهای حول این موضوع صورت گرفته اما در یک دستهبندی میتوان گفت که دو رویکرد به این مفهوم از همه مباحث و رویکردهای دیگر متمایزند. رویکرد اول سبک زندگی را به عنوان متغیر و شاخصی جهت
این مطلب را هم بخوانید :
سایت دانلود پایان نامه - تحقیق -پروژه و مقاله -
سنجش طبقه اجتماعی درنظر گرفته و به تعبیری سبک زندگی را متغیر وابسته تعریف نموده که تغییراتش بسته به متغیرهایی چون جنس، سن، طبقه اجتماعی و . . . میباشد. رویکرد دوم با اعتقاد به اینکه شالودههای ساختاری (بخصوص طبقاتی) در جامعه معاصر به واسطه تغییرات بسیار گسترده و ژرف از هم گسستهاند به این نتیجه رسیدهاند که سبکزندگیامری نیست که در نتیجه عضویت گروهی ، طبقاتی یا استمرار کنشهای اجتماعی فرد به او تفویض شود بلکه فرد در جامعه مدرن مختار است سبک زندگی خود را به طور مداوم و روزمره بیافریند و در فعالیتهای خود به صورت آشکاری مورد حفاظت و پشتیبانی قراردهد. بنابراین در این دیدگاه اعضای جامعه مدرن کلان شهر به کمک موقعیت یا ویژگیهای ساختاری آنها تبیین نمیشوند. محقق با درک تغییرات گسترده مدنظر پست مدرنیتها و
در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید تکه هایی از متن ...
ـ فهرست نقشه ها
| شمارة نقشه | موضوع نقشه | |
| نقشة شمارة (1) | نقشة ایران | 53 |
| نقشة شمارة (2) | نقشة استان فارس | 59 |
| نقشة شمارة (3) | نقشة شهرستان مُهر | 62 |
ـ فهرست جداول
| شمارة جدول | موضوع جدول | |
| جدول شماره (1) | تعداد بخش ها ، شهرها و دهستان های کشور برحسب استان و شهرستان در پایان اسفند 1381 | 54 |
| جدول شماره (2) | ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 1345 | 58 |
| جدول شماره (3) | ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 1355 | 58 |
| جدول شماره (4) | ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 1365 | 58 |
| جدول شماره (5) | ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 1375 | 60 |
| جدول شماره (6) | ویژگی های جمعیتی شهرستان مُهر در سال 1380 | 60 |
| جدول شماره (7) | توزیع جمعیت بر حسب بخش به تفکیک جنس در سال1380 | 61 |
| جدول شماره (8) | توزیع جمعیت نقاط روستائی بر حسب بخش به تفکیک | 61 |
| جدول شماره (9) | توزیع جمعیت نقاط روستایی بر حسب بخش به تفکیک جنس در سال 1380 | 61 |
| جدول شماره (10) | تعداد آبادی های دارای سکنه شهرستانبر حسب بخش و به تفکیک تعداد خانوار | 61 |
| جدول شماره (11) | جمعیت و مساحت به تفکیک بخش در سال 1380 | 63 |
| جدول شماره (12) | درصد جمعیت 6 ـ 24 ساله در حال تحصیل بر حسبگروههای عمده سنی به تفکیک نقاط شهری و روستایی به صورت درصد | 64 |
| جدول شماره (13) | درصد باسوادان در جمعیت 6 ساله و بیشتر بر حسب گروه های سنی به تفکیک سن و جنس به درصد | |
| جدول شماره (14) | تخمین جمعیت عشایری در کتاب گنج شایگان | 69 |
| جدول شماره (15) | تخمین جمعیت عشایری در کتاب آشنایی با جامعه عشایری ایران | 70 |
| جدول شماره (16) | خانوار و جمعیت ایل ها و طایفههای مستقل بیش از 20 خانوار و استان های محل استقرار آنها | 71 |
| جدول شماره (17) | تـوزیـع جـمـعـیـت 6 سـالـه و بـیـشـتـر عـشـایـری کـشـور بـر حـسـب وضـع سـواد | 71 |
| جدول شماره (18) | آمـار دام مـتـعـلـق بـه عـشـایـر | 72 |
| جدول شماره (19) | اراضـی زراعـی مـتـعـلـق بـه عـشـایـر | 72 |
| جدول شماره (20) | آمـار جـمـعـیـتـی عـشـایـر داوطـلـب اسـکـان بـرحـسـب مـحـل مـورد نـظـر بـرای اسـکـان | 73 |
| جدول شماره (21) | آمـارجـمـعـیـتـی عـشـایـر بـرحـسـب عـلاقـهبـه اسـکان یـا کـوچ | 73 |
| جدول شماره (22) | جمعیت عشایری در استان های کشور به ترتیب تعداد خانوار ییلاقی و قشلاقی | 74 |
| جدول شماره (23) | ترکـیـب سـنـی و جـنسـی روسـتـای کـریـمآبـاد | 77 |
| جدول شماره (24) | فعالیت اقتصادی در میان عشایر کریمآباد | 81 |
| جدول شمارة (25) | مقایسة خانوارهای کوچرو ایلقشقایی در سالهای 1353و1361 | 103 |
فـصـل اول
ـ مـقـدمـه
ـ طـرح مسئله
ـ سئولات تحقیق
ـ اهـمـیـت تـحـقـیـق
ـ اهداف تحقیق
ـ انگیزة تحقیق
ـ ابزار تحقیق
ـ جامعه مورد مطالعه
ـ زمان پژوهش
ـ روش تـحـقـیـق
ـ چـارچـوب نـظـری
ـ پـیـشـیـنـه تحـقـیـق
ـ مفاهیم و اصطلاحات
1ـ1ـ مـقـدمـه
تاریخ ایران در طول قریب 2500 سال و حتی بیشتر (قریب 2800 سال) و تا زمان سلسله پهلوی، همواره حکومت ایلات و قبایل بوده است. یک ایل، مثلاً قاجارها، روی کار میآمدند و پس از مدتی به دلایل مختلف از عرصه حکومت حذف میشد و جای خود را به ایل دیگر میدادند. این آمدن و رفتنها پس از استقرار اسلام در میان مردم ایران نیز تداوم یافت تا به عصر پهلوی رسید.
در دوره پهلوی و در زمان حکومت رضاشاه بود که اولین سلسله حکومتی که پایة ایلی و قبیلهای نداشت در ایران روی کار آمد. با توجه به ساختار اجتماعی و سیاسی و قدرت رؤسای ایلات و قبایل ایران و نیز اینکه اغلب ایلات و عشایر ایران به خصوص در اواخر عصر قاجار مسلح بودند، رضا شاه همواره از قدرت ایلات و حرکت آنان نگران بود، تصمیم گرفت که به اسکان آنان اقدام نماید.
اسکان یک ایل، عشیره و یا یک قبیله به نوعی شکستن ساختار اجتماعی و خرد کردن بافت قدرت در آنان تلقی میشد و به این ترتیب دولت میتوانست آسانتر بر ایلات و قبایل غلبه یافته و با سهولت بیشتری آنان را خلع سلاح نموده و آنان را در کل آسانتر در کنترل خود درآورد.
طرح اسکان عشایر که با شیوه زندگی آنها علیالاصول، مغایرت فراوانی داشت با مقاومت اغلب آنان مواجه گردید ولی دولت مرکزی به تدریج این مقاومتها را در هم شکست و کم و بیش بر قدرت عشایر فایق آمد.
پس از انقلاب اسلامی به رغم آنکه حدود 50 سال از اولین طرحهای اسکان عشایر و مقامت ایلات و قبایل مختلف میگذشت و شرایط در این زمان بسیار تغییر کرده بود، دولت باز هم به دلایل مختلفی که بیشتر میتوان به دلایل امنیتی و اقتصادی در آنها در اولویت باشد موضوع اسکان عشایر را در برنامه خود قرار داده که آخرین آنها نیز لایحة برنامة چهارم توسعه است که به آن اشاره و پرداخته شده است.
کوچندگی ظاهراً قدیمیترین شیوههای زیست در ایران بوده است و به نظر میرسد در دورانی بسیار قدیم، قبایل کوچندة عشایری بیشتر جمعیت ایران را تشکیل میدادند. اما با توجه به کوچندگی و در حال کوچ بودن این جمعیت به صورت گسترده و دائم، تقریباً تخمین زدن آمار و ارقام مربوط به این جمعیت بسیار مشکل به نظر میرسد. با توجه به تغییر و تحولات اخیر در جامعه ایران و حتی با تاثیرپذیری از از تحولات جهانی، تعداد این عشایر کوچنده بسیار کاهش یافته است و امروزه به حدود 2% رسیده است.
با توجه به پتانسیلهای موجود عشایر کشور در جهت تولید مواد مصرفی و صنایع مورد نیاز مردم و همچنین جاذبههای فرهنگی و مردمشناسی آنان، تاکنون این ظرفیتها از سوی مسؤولان نادیده گرفته شده به گونهای که عشایر در حال حاضر دارای مشکلات بیشماری هستند.
مطالعه و پژوهشهای اقتصادی در جوامع سنتی و عشایری که اساس اقتصادی آن بر پایة دامداری بوده است و امروزه با تغییراتی کشاورزی و سایر مشاغل در کنار آن قرار گرفته است، از جمله موضـوعات مهم در مردمشناسی است که این امر، باب جـدیدی را در مطالعة این جوامع، علاوه بر مردمشناسی ایلات و عشایر، گشوده است که آن مردمشناسی اقتصادی عشایر است که به تجدید نظر در برخی از مفاهیم اقتصادی در میان عشایر میپردازد. از جملة این مفاهیم میتوان به «اقتصاد تأمین بقاء» (طبیبی، 1371 :165) اشاره نمود. چنین اقتصاددانانی که از نظر وی این اصطلاح را به کار بردهاند در برخورد با پژوهشها و تحقیقهای انسانشناسانه به این امر واقف گشتهاند که نیازهای معنوی نیز در اقتصاد این جوامع بسیار تأثیرگذار هستند.
در مطالعة جوامع عشایری میتوان پیوستگی میان ارزشهای اقتصادی را با سایر ارزشهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را مشاهده نمود و از سویی دیگر نتایج اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را در سیستم تولید و فعالیتهای اقتصادی مختلف مؤثر دانست.
یکی از مهمترین بحثهایی که در رابطه با عشایر میتوان عنوان نمود بحث اسکان عشایر است. در گذشته در شهرستان مُهر تعداد عشایری که قشلاق خود را در این شهرستان میگذراندند بسیار فراوان بودهاند، اما امروزه فقط تعداد اندکی از این عشایر زمستانها را در این منطقه به سر میبرند و تعداد آنها سال به سال در حال کاهش است. در شکل وسیعتر آن، این مسأله در سایر نقاط نیز قابل مشاهده است.
در قرن نوزدهم جمعیت عشایری بین 25 تا 50 درصد از کل جمعیت ایران را تشکیل میداده است. این تعداد در اوائل قرن نوزدهم به 2/30 درصد از کل جمعیت ایران را شامل میشده است (صفینژاد، 1375 :41) تعداد کل عشایر ایران در سرشماری سال 1355 به 14 درصد میرسد. در آخرین سرشماری عشایر کوچندة کشور این آمار کمتر از 2 درصد بیان شده است (بلوکباشی، 1382 : 39) . این کاهش جمعیت عشایری ایران در این سالها را میتوان نتیجة مستقیم اسکان عشایر دانست. در تحقیق حاضر سعی بر آن است به جنبهه ای ویژهای از این اسکان در شهرستان مُهر در میان دستهای از عشایر قشقایی بپردازیم.
2ـ1ـ طـرح مـسـالـه
دربند «ی» مادة 30 برنامة چهارم توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اسکان عشایر به عنوان یکی از راهحلهایی که میتواند برای جمعیت عشایری سودمند و مفید واقع شود، مطرح گردیده است. در این بند اسکان عشایر به این صورت پیشنهاد شده است: «ساماندهی اسکان عشایر از نظر اقتصادی، معـیشتی و اشـتغال با حـفظ توانمندی های تولید مسکن، ایـجاد امـکانات زیر بنایی و خدمات رسانی به میزان حداقل پنجاه درصد (50%) از جمعیت عشایر». (مهاجر،1382)
در این بند چنین به نظر میآید که سیاست گام به گام و تدریجی اسکان عشایر به صورتی در نظر گرفته شده است که برای نیمی از آنها کارایی دارد و از این رو مسائلی مانند مسکن، خدمات عمومی و زیربنایی مد نظر واقع شده است. همچنین باید در نظر داشت که اینکه به جمعیت اسکان داده شده خدماتی داده شود یک امر است و اینکه اصولاً جمعیت عشایری را به اجبار اسکان دهند یک امر دیگر.
امـا اصـولیتریـن سـئوالاتـی که در رابـطه با ایـن مطلـب قابل بیان میباشـد به شـرح ذیل است:
· عشایر که علیالاصول کوچنده و دامپرور هستند، با اسکان و تغییر شیوة زندگیشان امکان تداوم زندگی دارند؟
· اصولاً اسکان و یکجانشینی بر تولید و زندگی این گروه تاثیر منفی نمیگذارد؟
· اینکه اساساً اسکان و یکجانشینی در کل به سود آنها بوده است و آنها از این امر راضی هستند یا نه؟
نکتة دیگر اینکه طبق قانون نمیتوان افراد به سکونت در جایی و یا عدم امکان اقامت مجبور ساخت (مگر در موارد استثنایی). در مورد این مطلب باید عنوان شود که در بین مسیرهایی که عشایر از آنها کوچ میکردند، معمولاً برخی از عشایر از مسیرهایی عبور میکردند که خسارات و آسیبهای فراوانی از سوی دامهای عشایری به مزارع و زمینهای کشاورزی اطرافشان وارد میآوردند که در بسیاری از موارد باعث نزاع و درگیری این کوچندگان و یکجانشینان آسیب دیده میشد.
حال باید پرسید که آیا عشایر اصولاً علاقه به اسکان دارند؟ به ویژه آنکه بسیاری از آنان سرزمینهای بسـیار وسیعی را از دسـت میدهنـد و به زندگی در زمـین کوچک محدود میشوند . لذا باید از آنها در مورد این مسأله تحقیق و بررسی شود و میزان رضایت آنان در مورد اسکان از خلال این گونه تحقیقات حاصل آید.
در این تحقیق سعی خواهد شد با شناخت زمینههای سنتی و تاثیرات تحولات جدید بر ساختهای سنتی، ساخت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و . . . عشایر مورد بررسی واقع شود. همچنین آنچه در این جا حائز اهمیت جلوه میکند، میزان و نوع پذیرش این تحولات از سـوی این عشایر، طی این تحولات و نوآوریها و در طول زمان و روند اسکان آنان است.
همچنین برای بررسی بهتر سعی خواهد شد مقایسهای میان اوضاع و احوال عشایر و ایلات در زمینههای مختلف صورت پذیرد و قواعـد[1] کلـی زندگی آنها قبل و بعد از اسکان مورد بررسی واقع شود. به دلیل آنکه کلیة جنبههای زندگی عشایـر، همراه با یکجانشـین شدن آنان دستخوش تغییر شده به گونـهای، صورتهای مختـلف زندگی آنها نیز متحول شد، شناخت این تغییر و تحولات میتواند ما را با زندگی و روند نوآوری، پیشـرفت و توسعة عشایر آشنا سازد. مهمترین مسألهای که در اینجا میتواند مورد شناسایی واقع شود، میزان و نوع رابطهای است که ایلات و عشایر با روستانشینان و شهرنشینان اطراف خود دارند. به دلیل متفاوت بودن فرهنگ زندگی و معیشت عشایر و ایلات با شهر نشینان و روستائیان، تلاقی و برخورد این دو فرهنگ و این دو دسته در نوع خود بسیار حایز اهمیت است، هرچند که ممکن است دیگر امروزه نتوانیم عشایر و ایلات یکجانشین را در فرهنگی خارج از فرهنگ روستایی جای دهیم، اما به دلیل متفاوت بودن پایههای اولیه و اساسی فرهنگی این اقوام و این دسته ها و آداب و رسوم و نوع معیشت و دیگر زمینههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی این دو دسته، باز هم، تفاوتهای عمیقی در سراسر زندگی آنان قابل مشاهده است، یکی از اساسیترین مباحث تحقیق، پرداختن به این جنبههای مختلف زندگی عشایر و ایلات یکجانشین با روستاهای اطراف و نوع برخورد و تماس این دو دسته با یکدیگر خواهد بود که با این وجود بسیاری از ابهامات مختلف برای ما روشن خواهد شد.
در زندگی روزمره ما، آنچه که بیش از هر عامل دیگری در شکل دادن به جنبهه ای مختلف آن تاثیر دارد فرهنگ است. فرهنگ درون یک جامعه یک جریان تاریخی است که از نسلهای پیشین به ما رسیده است و جنبه تاریخی بودن آن کاملاً محرز است، زیرا دائماً در حال حرکت است و پیوسته در حال دگرگون ساختن خود، اعضایش، محیطش و سایر فرهنگهایی که با آنها در ارتباط است از آنجا که چنین دگرگونی هایی باعث تغییرات در روابط اجتماعی بین انسانها میگردند بررسی آنها امری ضروری است.
این مطلب را هم بخوانید :
هم چنین «بررسی های انسانشناسی و جامعهشناسی حاکی از آن است که عوامل مختلفی چون اختراعات، اکتشافات، نوآوریهای (مادی یا ایدئولوژیکی)، افزایش جمعیت، تحولات اکولوژیکی، جنگ، تماس فرهنگها و غیره همگی در تغییرات فرهنگی دخالت دارند، روی هم رفته عوامل تغییر و تحول یا داخلیاند یا از خارج سرچشمه گرفته و در نتیجه تماس بین جوامع به فرهنگ های دیگر راه مییابند اصولاً تجربه نشان داده است که جوامع دارای تکنولوژی پیشرفته، دیگر جوامع را تحت تأثیر قرار میدهند» (امانالهی، 1362: 103).
بنابراین میتوان گفت انقلاب تکنولوژیکی جریانی است که از دو قرن پیش تاکنون، تغییرات عمیقی در جامعه غربی و در دنیا بوجود آورده است، جریان صنعتی شدن، رشد شهرنشینی، افزایش تولید و سرعت در وسایل ارتباطی و حمل و نقل و غیره، تنها تظاهرات خارجی یا پدیدههای ظاهری انقلاب صنعتی محسوب میگردند و در حقیقت مجموعة حیات اجتـماعی و انسـانی از این انقـلاب مـتأثر گردیـده اسـت. زنـدگی خـانـوادگـی، زندگـی مذهـبی، ادبیات، هنر، پوشاک و غیره همه و همه عمیقاً و سریعاً در مدت زمان بسیار کوتاهی دستخوش دگرگونی قرار گرفتهاند و امروزه نیز انقلاب تکنولوژیک ادامه دارد.
عشایر ایران از جمله اقشار مختلف ایران هستند که در چند دهه اخیر به دلایل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی گوناگون در میان آنها تغییرات و نوآوریهای شدیدی در زمینههای مختلف به وقوع پیوسته است