دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد
دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد- متن کامل - همه رشته هادانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد
دانلود پایان نامه و مقاله کارشناسی ارشد- متن کامل - همه رشته هاعنوان:نقش پارک های علمی و فناوری در کارآفرینی فارغ التحصیلان کشاورزی در استان تهران دانشگاه آزاد ...
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1: تعداد پارک ها ومراکز رشدعلم و فناوری مستقر در سراسر کشور………………………………….. 21
جدول 3-1: تناظر متغیرهای پژوهش با گویه های پرسشنامه 58
جدول 3-2: محاسبه آلفای کرونباخ برای متغیرهای پژوهش 59
جدول 4-1: جدول توزیع فراوانی جنسیت پاسخگویان 64
جدول 4-2:جدول توزیع فراوانی سن پاسخگویان 65
جدول 4-3: جدول توزیع فراوانی سطح تحصیلات پاسخگویان 65
جدول 4-4: جدول توزیع فراوانی رشته تحصیلی پاسخگویان 66
جدول 4-5: جدول توزیع فراوانی سابقه کار پاسخگویان 66
جدول 4-6: میانگین و انحراف استاندارد متغیر فعالیت های آموزشی……………………………………… 67
جدول 4-7: میانگین و انحراف استاندارد متغیر فعالیت های پژوهشی……………………………………… 67
جدول 4-8: میانگین و انحراف استاندارد متغیر حمایت های مالی و معنوی…………………………………. 68
جدول 4-9: میانگین و انحراف استاندارد متغیر ایجاد فرصت های شغلی……………………………………… 69
جدول 4-10: میانگین و انحراف استاندارد متغیر فعالیت های آموزشی……………………………………… 69
جدول 4-11: میانگین و انحراف استاندارد متغیر ایجاد زمینه های کارآفرینی……………………………… 70
جدول 4-12: میانگین و انحراف استاندارد متغیر حمایت از نوآوری و خلاقیت…………………………………. 71
جدول 4-13: میانگین و انحراف استاندارد متغیر ایجاد واحدهای کوچک و متوسط تولید………………………….. 71
جدول 4-14: میانگین و انحراف استاندارد متغیر تحقیقات توسعه ای و کاربردی……………………………….. 72
جدول 4-15: میانگین و انحراف استاندارد متغیر تولیدوتوسعه فرایندهای فناوری در بازار……………….. 72
جدول 4-16: میانگین و انحراف استاندارد متغیر ایجاد ارتباط بین دانشگاه صنعت دولت………………………. 73
جدول 4-17: میانگین و انحراف استاندارد متغیر مشارکت در پروژه یابی و بازاریابی……………………….. 73
جدول 4-18: میانگین و انحراف استاندارد متغیر هم افزایی شبکه ای افزایش توان رقابت………………………. 74
جدول 4-19: میانگین و انحراف استاندارد متغیر کارآفرینی 75
جدول 4-20:بررسی همبستگی بین فعالیت پارک علمی و فناوری و کارآفرینی کشاورزی………………………. 76
جدول 4-21: ضرایب متغیرهای وارد شده بر معادله رگرسیون گام گام……………………………………… 79
جدول 4-22: ضرایب تعیین متغیرهای تأثیرگذار در میزان کارآفرینی در رگرسیون گام گام………………………… 80
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل2-1: مدل نظری پژوهش………………….. 54
چکیده
امروزه با توجه به فرایند جهانی شدن و دانش مدار بودن اقتصاد، کشورهایی قادر خواهند بود جایگاه جهانی برای خود پیدا و حفظ نمایند، که با توجه به نهاد های علمی و تحقیقاتی و بر اساس اصول و ریشه های اجتماعی و فرهنگی خود بتوانند در تولید علم و مدیریت آن، نسبت به رقبا پیشی گرفته و به طور پیوسته با خلاقیت و نوآوری فرصت های جدیدی برای فروش محصولات خود در بازار جهانی فراهم سازند، یکی از ایده‌های موفق عصر کنونی، اندیشه ایجاد پارک‌های علمی و فناوری است که هدف عمده آن ها توسعه فناوری و ایجاد شرایط مناسب برای رشد و ظهور نوآوری‌ها و کارآفرینی‌های مبتنی بر فناوری است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش پارک های علمی و فناوری در کارآفرینی فارغ التحصیلان کشاورزی، انجام شد. این پژوهش کاربردی و توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه مدیران شرکت های بخش کشاورزی عضو پارک های علمی و فناوری استان تهران در سال 1392، به تعداد 400 نفر بود، با بهره گرفتن از فرمول کوکران حجم نمونه برابر 196 نفر تعیین شد. جهت مراجعه به واحد های نمونه از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای استفاده شد. ابزار اندازه گیری، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظر استادان متخصص و اساتید راهنما و مشاور تایید شد. همچنین از طریق محاسبه همسانی درونی به روش آلفای کرونباخ، مقدار پایایی کل برابر 89/0 بدست آمد. روش تجزیه و تحلیل داده ها، روش های آمار توصیفی(محاسبه فراوانی و درصد ها) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون) از طریق برنامه نرم افزاری SPSS 19 بود. یافته های پژوهش نشان داد که رابطه معنادار مثبت بین فعالیت های آموزشی، فعالیت های پژوهشی، حمایت های مالی و معنوی، ایجاد فرصت های شغلی، تجاری کردن دستاوردهای تحقیقاتی، ایجاد زمینه های کارآفرینی، حمایت از نوآوری و خلاقیت، ایجاد و گسترش واحد های کوچک و متوسط تولیدی، تحقیقات توسعه ای وکاربردی، تولید و توسعه محصولات و فرایند های فناوری قابل عرضه در بازار، ایجاد ارتباط بین دانشگاه، صنعت، دولت و جامعه، مشارکت در پروژه یابی و بازاریابی و هم افزایی شبکه ای و افزایش توان رقابت پارک های علمی و فناوری با کارآفرینی فارغ التحصیلان کشاورزی وجود دارد.
واژگان کلیدی: پارک های علم و فناوری، کارآفرینی، فارغ التحصیل کشاورزی.
فصل اول:
کلیات پژوهش
این مطلب را هم بخوانید :
مقدمه
موفقیت ملت ها در دهه های آینده به میزان و چگونگی رشد و تاثیر آن ها در مناسبات علمی، پژوهشی و محصولات استراتژیک آن ها بستگی خواهد داشت. کاربردی کردن دانش و سرآمد بودن در فناوری یکی از شاخص های اصلی توسعه جوامع است. نتایج بررسی های دیده بان جهانی کارآفرینی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه حاکی از آن است که بدون توجه کافی به کارآفرینی دانش بنیان نمی توان وضعیت با ثباتی در عرضه رقابت جهانی و حضور فعال در عرصه های علمی و تجاری بین المللی داشت(وینستون[1] و همکاران، 2005).
در دیدگاه جدیدی که از دانشگاه در هزاره سوم ارائه شده است، ماموریت دانشگاه ها تنها تولید علم و دانش نیست، بلکه دانشگاه ها وظیفه مهم تری نیز می توانند عهده دار شوند و آن این که در فعالیت ها ی انتقال تکنولوژی شرکت کنند. کارآفرینی دانشگاهی از رسالت های جدید دانشگاه ها پس از رسالت های آموزش و پژوهش است(شریف زاده و همکاران، 1388). در این راستا ایده دانشگاه کارآفرین، مقوله جدیدی است که با تغییر استراتژی دانشگاه ها از فعالیت صرفاً علمی به سمت کاربری کردن علم و فناور ی با تاکید بر تجاری سازی دانش شکل گرفته است . کاربردی کردن تحقیقات علمی و استفاد ه از فناوری های نوین مهم ترین وظیفه ای است که بر عهده دانشگاه عصر حاضر(دانشگاه کارآفرین) قرار گرفته است و به گفته صاحب نظران بهترین مکان در انتقال فناوری های نوین به سمت صنایع و بازارهای بین المللی، دانشگاه ها هستند و از بهترین روش های دستیابی به این هدف، ایجاد پارک های علمی و فناوری است. پارک های علمی و فناوری با هدف تقویت روحیه کارآفرینی در دانشگاه ها و جوامع علمی تشکیل شده و بعنوان نهادی جهت دستیابی به توسعه همه جانبه در نظر گرفته می شود (طالبی و همکاران، 1390).
ماموریت نهایی پارک های فناوری این است که بتواند نتایج به دست آمده از پژوهش های دانشگاهی را با نیاز صنعت هماهنگ کرده و از این راه خلاء رابطه ی صنعت – دانشگاه را پر کند و این امر در نهایت منجر به تجاری سازی دانش خواهد شد(پور عزت و همکاران، 1389). این پژوهش به بررسی نقش پارک های علمی و فناوری بر کارآفرینی فارغ التحصیلان کشاورزی در استان تهران می پردازد.
بیان مساله
اکثر کشورهای دنیا با مسائل و مشکلات اشتغال درگیرند ولی تعدد عوامل مشکل آفرین، و ناشناخته بودن برخی از آنها در کشورهای جهان سوم موجب پیچیده تر شدن موضوع شده است(مکنون، 1387). یکی از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﭘﻴﺶ روی ﻛﺸﻮر ما نیز، داﻧﺶ آﻣﻮﺧﺘﮕﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺎیی های ﻓﺮدی و ﻣﻬﺎرت های ﻻزم را ﺑﺮای راه اﻧﺪازی ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺪارﻧﺪ و اﻏﻠﺐ ﺑﺠﺎی اﻳﺠﺎد ﻓﺮﺻﺖﻫﺎی ﺷﻐﻠﻲ و ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﻣﺸﺎرﻛﺖ در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻠﻲ، ﺧﻮد ﺑﺪﻧﺒﺎل اﺳﺘﺨﺪام ﺷﺪن ﻣﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ(احمدی و همکاران، 1388).
در نظام جمهوری اسلامی ایران با اجرایی شدن سند چشم‌انداز بیست ساله و اعلام هدف اشتغال کامل در افق سال 1404 هجری شمسی، برنامه چهارم توسعه با هدف دستیابی به اشتغال مناسب و کاهش نرخ بیکاری به 4/8 درصد در پایان دوره(1388 – 1384) آغاز گردید. در این برنامه همچنین به رشد بهره‌وری نیروی کار از 3/1 درصد به 5/3 درصد به طور متوسط طی سالهای برنامه تأکید شد. مستند به گزارش رسمی دولت، نرخ بیکاری از 5/11 درصد در سال 1384 به 9/11 درصد در سال 1388 افزایش یافت(معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور، 1390). پس از اتمام برنامه چهارم و عدم تحقق رشد 4/8 درصدی نرخ بیکاری و افزایش آن در سال پایانی برنامه نسبت به سال آغاز، افزایش نرخ بیکاری هم چنان ادامه یافت، به طوری که مستند به گزارش رسمی مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری کشور به رقم بی‌سابقه 6/14 درصد افزایش یافت(مرکز آمار ایران، 1390).
در دهه اخیر یکی از اساسی ترین دغدغه های مسولان و متولیان امور، یافتن راه حلی برای مساله بیکاری بوده است. بویژه در بخش کشاورزی که حجم و گستردگی آن در کشورهای در حال توسعه یک معضل به شمار می رود(حسینی و همکاران، 1389). از ﺟﻤﻠـﻪ راﻫﻜﺎرﻫـﺎی ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ ﻛـﻪ اﻛﺜﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺮای رﻓﻊ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داده اﻧﺪ ﺗﺮوﻳﺞ ﻛـﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ در داﻧـﺸﮕﺎهﻫﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ(احمدی و همکاران، 1388).
اشتغال فارغ التحصیلان یکی از مسائلی است که همواره مورد توجه برنامه ریزان آموزشی کشورهای مختلف بوده است. این بذل توجه هم به لحاظ بازار کار به عنوان مرکز ثقل اقتصادی است و هم به لحاظ نقش
عنوان:نقش روش های آموزشی- ترویجی در کاهش استفاده از سموم و نهاده ها در کشت سبزیجات در شهرستان ...
4-9- میزان تأثیر آگاهی از فناوری در زمینه افزایش تولید………………………………………….. 76
عنوان صفحه
4-10- توزیع فراوانی ضرورت برگزاری دوره های آموزشی……………………………………76
4-11- اولویت بندی ضرورت برگزاری دوره های آموزشی………………………………….. 77
4-12- توزیع فراوانی دسترسی به منابع اطلاعاتی………………………………………………. …77
4-13- اولویت بندی میزان دسترسی به منابع اطلاعاتی…………………………………………. 78
4-14- توزیع فراوانی میزان استفاده سبزیکاران از فعالیتهای سمعی-بصری………………..78
4-15- اولویت بندی میزان استفاده سبزیکاران از فعالیتهای سمعی-بصری………………… 79
4-16- توزیع فراوانی میزان تأثیر روش های آموزشی……………………………………………. .. 79
4-17- اولویت بندی میزان تأثیر روش های آموزشی………………………………………………… 79
4-18- توزیع فراوانی میزان استفاده سبزیکاران از وسایل آموزشی…………………………….80
4-19- اولویت بندی میزان استفاده سبزیکاران از وسایل آموزشی…………………………….. 81
4-20- توزیع فراوانی میزان مؤثر بودن روش های آموزشی………………………………………… 81
4-21- توزیع فراوانی مکان برگزاری دوره های آموزشی…………………………………………. 82
4-22- توزیع فراوانی میزان تأثیر خدمات وحمایتهای دولتی در میزان مصرف
سموم و کودهای شیمیایی……………………………………………………………………………………..82
4-23- اولویت بندی میزان تأثیر خدمات وحمایتهای دولتی در مصرف سموم و کودهای شیمیایی……………………………………………………………………………………………………………….83
4-24- توزیع فراوانی میزان همکاری سبزیکاران با همیاران دولتی…………………………….. 83
4-25- اولویت بندی میزان همکاری سبزیکاران با همیاران دولتی……………………………….. 84
4-26- توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس نوع عضویت در تشکل……………………………. 84
4-27- توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس نوع مالکیت……………………………………………. 85
4-28- شغل دوم سبزیکاران…………………………………………………………………………………… 85
4-29- میزان درآمد ماهیانه از شغل سبزیکاری…………………………………………………………. 86
4-30- میزان درآمد ماهیانه از شغل دوم…………………………………………………………………… 86
4-31- تأثیر قیمت بر میزان مصرف کودها و سموم شیمیایی………………………………………. 87
4-32- منابع تهیه بذر……………………………………………………………………………………………. 87
4-33- اولویت بندی دلایل عدم استفاده از مواد بیولوژیک…………………………………………. 88
4-34- اولویت بندی تأثیر موانع و محدودیتها در مصرف سموم و کودهای شیمیایی……….88
4-35- شرایط محیطی مؤثر در کاهش مصرف سموم شیمیایی…………………………………….. 89
عنوان صفحه
4-36- دیدگاه سبزیکاران درباره تأثیر مضرات سموم شیمیایی برای سلامت انسانها……….. 89
4-37- دیدگاه سبزیکاران درباره تأثیر مضرات کودهای شیمیایی برای سلامت انسانها……..90
4-38- تأثیر مضرات مصرف سموم شیمیایی برای سلامت سبزیجات…………………………… 90
4-39- تأثیر مضرات مصرف کودهای شیمیایی برای سلامت سبزیجات……………………… 91
4-40- تأثیر فواید مصرف سموم شیمیایی برای زمین سبزیکاری……………………………… 91
4-41- تأثیر فواید مصرف کودهای شیمیایی برای زمین سبزیکاری……………………………. 92
4-42- تأثیر مضرات مصرف سموم شیمیایی برای زمین سبزیکاری…………………………… 92
4-43- تأثیر مضرات مصرف کودهای شیمیایی برای زمین سبزیکاری……………………… 93
4-44- اطلاع از استاندارد مصرف سموم شیمیایی در کشت سبزیجات………………………..93
4-45- اطلاع از استاندارد مصرف کودهای شیمیایی در کشت سبزیجات…………………… 94
4-46- میزان مصرف سموم شیمیایی در کشت سبزیجات………………………………………… 94
4-47- میزان مصرف کودهای شیمیایی در کشت سبزیجات……………………………………… 95
4-48- ضریب همبستگی بین متغیر روش های آموزشی-ترویجی با کاهش مصرف سموم
و نهاده ها……………………………………………………………………………………………………………96
4-49- ضریب همبستگی بین متغیرهای تحقیق با کاهش مصرف سموم و نهاده ها………..98
4-50- رگرسیون گام به گام به منظور پیش بینی عوامل آموزشی-ترویجی تأثیرگذار بر
نگرش سبزیکاران ها……………………………………………………………………………………………..99
4-51- رگرسیون گام به گام به منظور پیش بینی عوامل تأثیرگذار بر نگرش سبزیکاران..100
پیوست الف- پرسشنامه………………………………………………………………………………………..119
پیوست ب- سطح زیر کشت و تولید نهایی در سال زراعی 89-88……………………………127
رابطه 3-1- فرمول آلفای کرومباخ جهت حجم نمونه انتخابی……………………………………62
چکیده
سبزیجات جایگاه مهمی در وعده غذایی انسان ها دارند. مصرف سبزیجات تأثیر مهمی در سلامت انسان ها ایفا می کند. افزایش دانش سبزیکاران نقش بسزایی در تولید محصولات سالم دارد و در نهایت سلامت جامعه را تضمین می کند. تحقیق حاضر تحت عنوان “نقش روش های آموزشی – ترویجی در کاهش استفاده از سموم و نهاده ها در کشت سبزیجات در شهرستان ری” می باشد که از نوع پیمایشی، و توصیفی – همبستگی می باشد. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه می باشد. جامعه آماری سبزیکاران شهرستان ری هستند که تعداد آن ها 1159 نفر است و جنسیت جامعه مرد می باشد، با بهره گرفتن از جدول کرجسی و مورگان و همچنین فرمول کوکران تعداد نمونه به 245 نفر رسید. پایایی پرسشنامه 83 درصد تخمین زده شد. متغیر وابسته تحقیق کاهش استفاده از نهاده هادر کشت سبزیجات می باشد. متغیرهای روش برگزاری دوره های آموزشی تطابق آموزش های ارائه شده با نیازها و میزان بهره مندی از فعالیتهای سمعی – بصری 4/11 درصد از متغیر وابسته را تبیین کنند. همچنین در تحلیل رگرسیون مربوط به سایر فعالیت ها سن سبزیکاران و میزان درآمد ماهیانه از شغل سبزیکاری توانستند 22 درصد از متغیر وابسته را تبیین کنند.
واژگان کلیدی: نقش روش های آموزشی، نقش روش های ترویجی، کشت سبزیجات، استفاده از سموم و نهاده ها.
فصل اول
طرح مسأله
این مطلب را هم بخوانید :
1-1- مقدمه
بررسی روند تغییراتی که در تعریف و مفهوم توسعه از زمان تیلور و مورگان تا به امروز وجود دارد نشان از تکمیل این تعاریف طی سالیان متمادی دارد. ایجاد تغییرات و دگرگونی در ساختارهای اجتماعی و اهداف
عنوان:بررسی تاثیر سطوح تغذیه ای اسانس سنبل کوهی و مرزن جوش بر بیان ژن موسین در جوجه های ...
3-3-6-سنتز cDNA از نمونه های RNA.. 62
3-3-7-تعیین غلظت و خلوص cDNA.. 64
3-3-8-ارزیابی و رقیق سازی و همسان سازی غلظت cDNA.. 64
3-3-9-طراحی آغازگرها.. 65
3-3-10-بهینه سازی واکنشReal-Time PCR.. 66
3-3-11-بهینهسازی غلظت آغازگرها.. 66
3-3-13-رسم منحنی ذوب.. 68
3-4- مدل آماری طرح.. 69
فصل چهارم: یافته های پژوهش.. 70
4-1- عملکرد جوجههای گوشتی.. 71
4-1-1- میانگین خوراک مصرفی.. 71
4-1-2- میانگین وزن بدن.. 73
4-1-3- ضریب تبدیل غذایی.. 74
4-2- نتایج بیان ژن.. 75
4-2-1-استخراج RNA.. 75
4-2-2-سنتز cDNA.. 77
4-2-3-ارزیابی و رقیق سازی و همسان سازی غلظت cDNA:.. 78
4-2-4-دمای بهینه اتصال پرایمرهای اختصاصی ژن.. 78
4-2-5-منحنی ذوب.. 79
4-2-6-بیان ژن Muc2. 81
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری کلی.. 83
5-1 بحث.. 84
5-2-نتیجه گیری.. 88
5-3 پیشنهادات.. 89
منابع:.. 90
چکیده
در این مطالعه بیان ژن کاندید موسین و تغییرات بیان آن با افزودن مکمل گیاهان دارویی سنبل کوهی و مرزن جوش در جوجه گوشتی آرین مورد تحقیق قرار گرفت. آزمایش در غالب طرح کاملا تصادفی با 7 تیمار و 6 تکرار و در هر تکرار 3 قطعه جوجه انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار شاهد، آنتی بیوتیک، پروبیوتیک، سنبل کوهی(200)، سنبل کوهی(400)، آویشن (200) و آویشن (400)بود. شاخص های مورد مطالعه شامل ، وزن بدن در 6 هفتگی، میزان خوراک مصری و ضریب تبدیل غذایی بود. به منظور بررسی بیان ژن Muc2 ، ابتدا کل RNA از سه تکرار بافت روده جوجه های تیمارهای مختلف استخراج و بعد از ساخت cDNA نمونه ها، بیان ژنها با روش Semi-Quantitative RT-PCR بررسی شد. نتایج حاصله با بهره گرفتن از رویه GLM نرم افزار SAS(9.1) مورد تجزیه قرار گرفت و میانگین تیمارها با بهره گرفتن از آزمون دانکن مقایسه شد. نتایج نشان داد که بیان ژن MUC 2 در تیمار مرزن جوش(400) بیشترین و در تیمار شاهد کمترین ولی در سطوح مختلف تیمارها تفاوت معنی داری ندارد.
کلمات کلیدی: بیان ژن، ژن موسین، گیاهان دارویی، جوجه گوشتی
این مطلب را هم بخوانید :
فصل اول: کلیات پژوهش
دانشگاه قم دانشکده ادبیات و علوم انسانی پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ادبیات
4-7-6. طلب رحمت از حق………………………………………. 175
4-7-7. طلب عفو و یاری خواستن در برابر موانع و آفت‌ها ……..175
4-8. نتیجه…………………………………………………………. 177
فصل پنجم: سلوک عاشقان وعارفان در ادعیه و مناجاتها
5-1. مقدمه……………………………………………………… 179
5-2. سلوک عارفان در ادعیه و مناجاتها…………………………. 179
5-2-1. ضرورت سلوک…………………………………………… 179
5-2-1-1. انواع نیازها ………………………………………………..179
5-2-2. هدف از سلوک……………………………………………… 181
5-2-2-1. دیدگاه عرفا………………………………………………. 181
5-2-2-2. دیدگاه فلاسفه…………………………………………….. 181
5-2-2-3. دیدگاه اهل اشراق………………………………………. 182
5-2-2-4. دیدگاه علماء اخلاق……………………………………..182
5-2-2-5. از دیدگاه قرآن…………………………………………….182
5-3. مراحل عبودیت و سلوک…………………………………. 185
5-3-1. خلوت و توجه………………………………………………. 185
2-3-2. شناخت معبودها…………………………………………. 186
5-3-3. ایمان و انتخاب………………………………………… 187
5-3-3-1. شکر و شکرگزاری……………………………………….. 188
5-3-4. جهاد و مبارزه………………………………………. 189
5-3-5. بلاها و ضربه‌ها……………………………………… 189
5-3-6. عجز و اضطرار………………………………………. 190
5-3-6-1. عجز در معرفت………………………………………… 191
5-3-6-2. عجز در قرب………………………………………… 191
5-3-7. اعتصام و استعانت………………………………………… 191
5-3-8. صراط………………………………………………………. 193
5-4. نگاه دوم………………………………………………….. 193
5-4-1. اسلام………………………………………………….. 194
5-4-2. ایمان…………………………………………………… 194
5-4-3. تقوی………………………………………………….. 194
5-4-4. احسان…………………………………………………… 194
5-4-5. اخبات……………………………………………………. 195
5-4-5-1. راه رسیدن به اخبات……………………………… 196
5-4-6. سبقت……………………………………………………. 198
5-4-7. قرب……………………………………………………. 199
5-4-8. لقاء………………………………………………….. 199
5-4-9. رضا…………………………………………………. 200
5-4-10. رضوان…………………………………………………… 200
5-5. مرکب‌های سلوک…………………………………………….. 201
5-5-1. هدایت……………………………………………………. 202
5-5-1-1. موانع هدایت…………………………………………… 203
5-5-2. شکر………………………………………………….. 204
5-5-3-1. معنای شکر………………………………………………….. 204
5-5-3. بلا…………………………………………………… 205
5-5-3-1. حالت سالک در برابر بلا…………………………… 205
5-5-4. تمحیص…………………………………………………….. 206
5-6. موانع و آفات……………………………………………….. 207
5-6-1. موانع و آفات کلی و دست اول………………………… 209
5-6-1-1. اهتمام به غیرحق و عمل در غیر مسیر حق……….. 210
5-6-1-2. اشتغال به غیر اهم………………………………………… 211
5-6-1-3. اکتساب دنیا…………………………………………………. 211
5-6-1-4. درگیری‌ها…………………………………………………. 212
5-6-3. آفت‌ها و موانع دست دوم……………………………………. 212
5-7. سلوک از نگاه عارفان…………………………………….. 213
5-7-1. هدف سلوک………………………………………………. 213
5-7-2. اقسام سیر و سلوک الی الله……………………………… 214
5-7-3. مراحل و مراتب سلوک از نگاه عرفا …………………………….215
5-7-4. منازل و مقامات سیر و سلوک……………………………….. 216
5-7-4-1. توبه…………………………………………………………… 217
5-7-4-2. مقام ورع (پرهیز)…………………………………………. 217
5-7-4-3. زهد…………………………………………………………..218
5-7-4-4. فقر……………………………………………………………218
5-7-4-5. صبر…………………………………………………………… 219
5-7-4-6. شکر…………………………………………………………… 219
5-7-4-7. خوف…………………………………………………………. 220
5-7-4-8. مقام رجاء…………………………………………………. 220
5-7-4-9. مقام توکل……………………………………………….. 221
5-7-4-10. مقام رضا…………………………………………… 222
5-7-5. احوال……………………………………………………….. 222
5-7-5-1. محبت……………………………………………………. 222
5-7-5-2. شوق………………………………………………………. 223
5-7-5-3. غیرت……………………………………………………… 224
5-7-5-4. قرب………………………………………………………. 224
5-7-5-5. حیا………………………………………………………. 225
5-7-5-6. انس و هیبت………………………………………….. 225
5-7-5-7. قبض و بسط…………………………………………… 226
5-7-5-8. فنا و بقا…………………………………………………… 226
5-7-5-9. اتصال……………………………………………………… 227
5-8. موانع و آفت‌های سلوک در مناجات شاعران……………. 227
5-8-1. گناه و جرم…………………………………………………… 228
5-8-2. نفس………………………………………………………… 229
5-8-3. شیطان……………………………………………………….. 230
5-8-4. غفلت………………………………………………………… 231
5-8-5. آز، حرص و غرور…………………………………………… 231
5-9. دیگر موانع و آفات سلوک در آثار شعرا………………….. 232
5-10. نتیجه………………………………………………………….. 233
نتیجه گیری……………………………………………………. 235
منابع………………………………………………………………. 241
فهرست کتب………………………………………………………… 241
فهرست مقالات……………………………………………………… 247
چکیده:
دراین نوشته نیایش و مناجات در مثنویهای مولوی و عطار و حدیقهی سنایی مورد بررسی قرار گرفتهاست؛ ضمناً گونه های مختلف آن را به مخاطب نمودهایم. در عین حال این مناجاتها و نیایشها با مناجاتهای موجود در متون شیعه مقایسه گردیدهاست؛ ابتدا به تعریف دعا و نیایش و مناجات پرداخته ایم و تفاوتهای آنها را بررسی کردهایم، سپس انواع دعا از دیدگاه های مختلف بررسی شد؛ در ادامه صفات و اسماء الحسنای الهی در مناجاتها و ادعیه بررسی شد و نسبت خواستهها با
این مطلب را هم بخوانید :
پایان نامه رایگان درمورد ارزیابی عملکرد
نامها مقایسه گردید؛ همچنین در باره نسبت بندگان با خدا در ادعیه و مناجاتها از دیدگاه فلاسفه و متکلمین و عرفا و قرآن، نکاتی ارائه گردید. بعد از آن نظام اخلاقی در ادعیه و مناجاتها مورد بررسی قرار گرفته و در آخر موانع سلوک در ادعیه و مناجاتها ارائه شده است وضمن اشاره به تفاوتهای دعا و مناجات، پی بردیم که ادعیهی شیعه نسبت به مناجاتهای شاعران جامعیت بیشتری دارد و همهی ابعاد وجودی انسان را در بر میگیرد.در بحث اسماء و صفات حسنای الهی به این نتیجه رسیدیم که این اسماء و صفات میتوانند به ارادهی الهی در انسان متجلی گردند. در ادعیهی شیعه، بین این اسماء با خواسته های فرد رابطه مستقیم وجود دارد در حالیکه این ارتباط در اشعار شاعران کمتر به چشم میخورد.در بررسی نسبت بندگان با خدا در ادعیهی شیعه و مناجاتهای شاعران تفاوتی دیده نشد. از طرفی در ادعیهی شیعه مراحل و مراتب نظام اخلاقی به صورت منسجم بررسی شده است؛ در حالیکه شاعران به صورت پراکنده به این مراحل اشارهکردهاند. در فصل پنجم مراحل و موانع و اهداف سلوک از دیدگاه ادعیه شیعه و عارفان بررسی شد و تفاوتها و شباهتهای آن ذکر گردید.
مقدمه:
دعا، نیایش و مناجات مفاهیمی آشنا در فرهنگ دینی ادیان مختلف است. قدیمی‌ترین متونی که از اقوام مختلف به جا مانده است در خود نمونه‌هایی از دعا و مناجات را گنجانده است، انسان با دعا و مناجات علاوه بر آنکه تنهایی خود را در خلقت با ارتباط با خداوند سامان میدهد، در عین حال نیازها و خواسته‌های خود را با معبود در میان می‌گذارد. در بسیاری از نوشته‌هایی که از دوران‌های گذشته باقی مانده است، به دعا و مناجات اهمیت داده شده و به آن توجه ویژه‌ای داشته‌اند.
ادبیات فارسی یکی از جلوه‌های توجه به خداوند و شناخت اوست. کتاب‌هایی نظیر مثنوی معنوی، حدیقه سنایی و آثار عطار از جمله مواردی است که در آنها میتوان نمونه‌هایی غنی از مناجات و نیایش را یافت. بی‌شک مناجاتها و نیایشها از اعتقاد و جهان‌بینی شاعران و نویسندگان آنها سرچشمه گرفته است، شاعرانی که پرورش یافتگان تربیت اسلامی هستند. با نگاهی به نمونه‌های دعا و نیایش در این آثار میتوان این گونه اشعار را دسته‌بندی کرد و در باره گونههای مختلف این موضوع به بحث نشست. ازسوی دیگر متون و معارف شیعه، از گنجینه‌های مهم دعا و نیایش محسوب میشود و به جرئت میتوان گفت هیچ یک از ادیان و مذاهب الهی به اندازه شیعه چه از جهت حجم و چه از نظر محتوا، به دعا و نیایش توجه نداشته است. برای مثال کتابی چون صحیفه سجادیه از امام چهارم شیعیان تماماً درباره نیایش و مناجات است. یا کتاب مهمی چون مفاتیح الجنان، اثری نیایشی است و تقریباً همراه قرآن در اغلب منازل و مساجد دیده میشود. همچنین در کتاب آسمانی ما قرآن نیز نمونه‌هایی از مناجات و دعا را میتوان مشاهده کرد.
این نوشته بر آن است ضمن بررسی دعا و نیایش در آثار شاعران قرن هفتم، با تکیه بر مثنوی مولوی، آثار عطار و حدیقه سنایی به نکات مشترک و همچنین تفاوتهای آن با ادعیه شیعه نیز بپردازد. در این رساله ابتدا به تعاریف دعا، مناجات و نیایش پرداخته شده، سپس مقایسه‌ای بین آنها صورت گرفته شده است و پس از آن انواع دعا را از دیدگاه‌های مختلف بررسی و تحقیق می‌کند.
در فصل دوم ابتدا تعاریف و معانی اسماء و صفات حق تعالی آمده است؛ یعنی اسماء براساس فراوانی تکرار در ادعیه و مناجاتها تنظیم شده و همچنین تناسب اسامی خداوند با خواستهها مورد مطالعه قرار گرفته است.
در فصل سوم نسبت بین بندگان با خداوند از دیدگاه عرفا و فلاسفه و اهل کلام بررسی شده و پس از آن به نسبت بین خدا و بندگان در ادعیه و مناجات پرداخته شده و سپس مقایسه‌ای میان آن نسبت‌ها صورت گرفته است.
در فصل چهارم ادعیه و مناجات از نظر برخورداری از نظام اخلاقی، مطالعه شده و تحقیق صورت گرفته شده است. در فصل پنجم سلوک عاشقان در ادعیه و مناجاتهای شاعران و همچنین موانع سلوک بررسی شده است. سؤالاتی که در مقایسه مناجاتهای شاعران و ادعیه ممکن است مطرح شود، از این قرار است:
1- چه تفاوتی میان ویژگی‌ها و صفات خداوند که در ادعیه شیعه و مناجاتهای مثنویهای فارسی ذکر شده است، دیده میشود؟
2- تفاوت میان نسبت بندگان و خدا در منابع یاد شده چگونه است؟
3- موانع سلوک در ادعیه شیعه چه هستند؟
4- موانع سلوک در مناجات مثنویهای عرفانی چه هستند؟
5- چه نظام اخلاقی در ادعیه شیعه و مناجات شاعران دیده میشود؟
فرضیه‌ها:
فرضیه‌هایی که می‌تو ان در رابطه با این سوالات بیان کرد، عبارت است از:
1- میان صفات خداوند در این منابع تفاوت اساسی دیده میشود؛
2- تفاوت اساسی میان نسبت بندگان و خداوند در منابع یادشده دیده نمی شود.
3- اهتمام به غیر حق، اشتغال به غیر اهم، درگیری‌ها، کبر، غرور و عجب و عناد و گناه از موانع مطرح در ادعیه شیعه است؛
4- اشتغال به غیر حق، گناه و پلیدی‌های باطنی از قبیل حرص و منیت، از موانع سلوک در مناجات مثنویهای فارسی است؛
5- در معارف و ادعیه شیعه به نظامی اخلاقی مبتنی بر ترکیب معرفت و عشق با یقین و ایمان میتوان دست یافت که زمینه تبدیل بدی‌ها به خوبی‌ها میشود؛ ولی در مناجات مثنویهای فارسی مراحلی از نظام اخلاقی دیده نمی‌شود.
ضرورت تحقیق:
کنکاش در دعاها و مناجاتهای ادبیات فارسی، می‌تواند این فرصت را برای هر خواننده فراهم آورد و دریابد که اولاً رابطه شاعران با خالق چگونه بوده است و در عین حال مجالی فراهم آورد تا این متون به‌صورت بهتری معرفی شود. ازسوی دیگر بررسی همانندی‌ها و تفاوتهای مناجاتها و نیایش‌های این منظومه‌ها با دعاهای شیعه، شناخت بهتری از جایگاه این مقوله، در فرهنگ ما مطرح می‌کند و تلاش کنیم تا سره را از ناسره بازشناسیم ضمن اینکه می دانیم شباهتهای فراوانی میان این منظومه ها با دعاها در منابع شیعه وجود دارد به اصالت منابع شیعه پی ببریم و به این نکته برسیم که همیشه نیازمند منابع شیعه هستیم.
روش تحقیق:
برای تهیه این پژوهش، از روش کتابخانه‌ای، مراجعه به منابع ادبی، سایت‌ها و مقاله‌های علمی استفاده شده است. ابتدا جمع آوری متون و منابع مربوط به موضوع در مطالعه آنها، سپس به بررسی ادعیه و مناجاتها و مقایسه آنها پرداخته شده است.
هدف تحقیق:
هدف این رساله در واقع شناساندن راه سالم‌تر و صحیح‌تر سلوک و بازنمایی سلوک سالم از سلوکی است که راه به سقر می‌برد و اینکه در جهان تشیع بتوانیم راه صحیح و مبتنی بر معارف شیعه را از راه‌هایی که شبیه و نظیر هستند، باز شناسیم و همچنین آثار شاعران عارف پارسی‌گو را به صورت بهتری معرفی کنیم.
پیشینه تحقیق:
منابعی چند، درباره مناجاتهای شاعران یافت میشود، اما بیشتر آنها به‌صورت جمع آوری مناجاتها است و مجموعه‌ای از نیایش‌های منظوم تدوین کرده‌اند و برای ادعیه نیز منابع فراوانی وجود دارد که به تفسیر دعاها پرداخته و یا تعریف دعا و انواع آن و چگونگی تاثیر بیشتر دعا و برآورده‌شدن حوایج و نیز موانع استجابت دعا بررسی شده اند. برای نمونه به آثاری از استاد علی صفایی حایری درباره دعا وسیر و سلوک میتوان اشاره کرد که در آنها هدف و شیوه دعاکردن و مضامین بلند دعاهایی چون ابوحمزه ثمالی، دعاهای روزانه حضرت زهرا٬ دعای مکارم الاخلاق ودعای کمیل و… به صورت مفصل بررسی شده و با مطالعه آنها نمودار و تصویری از ادعیه در ذهن خواننده ایجاد میشود از آثار ایشان: «بشنو از نی، اخبات، انتظار، نامه‌های بلوغ نظام اخلاقی اسلام، قیام و روش نقد و… را میتوان نام برد، ولی تاکنون پژوهشی با این اهداف و به ا ین شیوه صورت نگرفته است.
لازم است در پایان این نکته را متذکر شوم که آنچه در جریان تحقیق باعث تأخیر در پیشرفت کار می شد این بود که در ادعیه شیعه باوجود منابع فراوان، موضوعات و مضامین عمدتاً تکراری بود، اما در خصوص مناجات های مثنوی های عرفانی با کمبود منابع مواجه شدم که یاری خداوند و راهنمایی های هوشمندانه و مفید استاد گرامی ام جناب دکتر اسکندری راهگشای بنده در این مهم گردید که لازم می دانم از ایشان سپاسگزاری نمایم.
فصل اول: دعا و مناجات
1-1- مقدمه
در این فصل کلیاتی درباره دعا و مناجات و نیایش آمده است. در ضمن این تعاریف٬ تفاوتها و شباهتهای این واژه‌ها بررسی شده و پس از آن دعا از زاویه‌های مختلف به انواع مختلفی تقسیم‌بندی شده است و هر کدام از انواع ادعیه، از منظرهای مختلف بررسی و تفاوتها و شباهتهای آنها در ادعیه ومناجات‌های شاعران بررسی شده است.
2-1- پیشینه دعا و مناجات
عنوان:بررسی تأثیر غلظت های مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد IBA و NAA و نوع قلمه در ریشه دار کردن قلمههای دو رقم ...
چکیده
تحقیق حاضر به منظور بررسی تاثیر هورمون IBA و NAA و ترکیب هر دو تنظیمکننده رشد با یکدیگر و همچنین نوع قلمه (خشبی و نرم) بر ریشهزایی قلمههای دو رقم زیتون (زرد و کنسروالیا) در شرایط آب و هوایی شاهرود به منظور توسعه باغات زیتون و با هدف دستیابی به بالاترین درصد ریشهزایی در قلمههای زیتون در این منطقه طراحی شد. بدین منظور سه آزمایش مجزا در قالب طرح فاکتوریل اسپلیت پلات بر پایه بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار از فاکتورهای، نوع قلمه در 2 سطح (نرم و خشبی)، با 5 سطح تیماری ایندول بوتیریک اسید و نفتالین استیک اسید به عنوان تنظیمکننده های رشد ریشهزا (شاهد، 500، 1000، 2000 و 4000 پیپیام) و ترکیب این دو تنظیمکننده رشد با غلظتهای (500 ، 1000 و 2000 پیپیام) بر روی 2 رقم (زرد و کنسروالیا) در هر تکرار انجام گرفت. نوع قلمه و رقم در کرت اصلی و غلظتهای هورمون در کرت فرعی بود. نتایج این پژوهش نشان داد که بین غلظتهای مختلف هورمون IBA و NAA با تیمار شاهد تفاوت معنیداری به لحاظ شاخصهای ریشهزایی وجود دارد و تیمار قلمهها باIBA و NAA دارای غلظت 2000 پیپیام در مقایسه با سایر تیمارها بیشترین اثر را در افزایش شاخصهای ریشهزایی قلمههای ارقام زیتون زرد و کنسروالیا دارد. همچنین تیمار نوع قلمه (نرم و خشبی) تاثیر معنیداری در افزایش شاخصهای ریشهزایی قلمههای زیتون داشت. بین ارقام زرد و کنسروالیا از لحاظ درصد ریشهزایی تفاوت معنیدار مشاهده گردید. از اینرو میتوان گفت که مصرف هورمون IBA و NAA با غلظت 2000 پیپیام به همراه استفاده از قلمههای نرم رقم زیتون زرد تا حد قابل توجهی باعث بهبود وضعیت ریشهزایی قلمههای زیتون در آب و هوای شاهرود گردید.
کلمات کلیدی: ایندولبوتیریکاسید، نفتالیناستیکاسید، ریشهزایی، قلمه، زیتون
- مقدمه
توسعه سریع باغات زیتون در نقاط مختلف جهان با شرایط اقلیمی متفاوت ضرورت تولید نهال از ارقام مختلف زیتون را بیشتر نموده است. تقریباً به 20 گونه از درختان کوچک از خانواده Oleaceae زیتون اطلاق میگردد، که در جهان کهن از حوزه دریای مدیترانه، شمال آفریقا، جنوب شرقی آسیا، شمال تا جنوب چین، اسکاتلند و شرق استرالیا پراکندگی گسترده‌ای داشته اند. زیتون تقریبا از 3000 سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده قرار گرفت و منشاء اولیه آن احتمالاً منطقه مدیترانه بوده است که از آنجا به نقاط دیگر دنیا راه یافته است. این گیاه بومی نواحی گرم و نیمهگرم میباشد و عدهای از محققین موطن اصلی آن را سوریه و جنوب ترکیه می‌دانند و احتمال می دهند که زیتون از این نقاط به سایر نواحی که دارای آب و هوای مدیترانه‌ای هستند برده شده است. در حال حاضر درخت زیتون در ناحیه وسیعی از دامنه‌های غربی هیمالیا در شرق تا سواحل اقیانوس اطلس در مغرب و در دو طرف دریای مدیترانه کاشته میشود. علاوه بر نواحی نامبرده در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و استرالیا این گیاه را مورد کشت و استفاده قرار میدهند (کریستاکیس[1]، 1998).
معروفترین گونه شناخته شده این گیاه زیتون اروپایی با نام علمی Olea europaea که از دوران باستان از این گونه برای تهیه روغن و نیز برای خوردن خود میوه آن کشت میگردیده است. میوه زیتون در حالت طبیعی تلخ است و باید در معرض تخمیر طبیعی قرار گیرد و یا بهمنظور قابل خوردن شدن، آنرا در آب نمک بخوابانند (کریستاکیس، 1998). از دیدگاه پرورشدهندگان مدرن، تنوع گونههای شناخته شده بسیار زیاد است. فقط در ایتالیا حداقل 300 گونه وجود دارد، اما تعداد کمی از آنها تا حد زیادی رشد می کنند (گالیلی و همکاران[2]، 1997). گونههای اصلی ایتالیا، کارولا[3]، فرانتویو[4] و لسینو[5] هستند. هیچکدام از آنها را نمیتوان با توصیفات باستانی همانند دانست، اگرچه بعید نیست بعضی از گونههای نازک برگ که بیش از همه مورد توجه میباشند از تبار لیسینین[6] معروف باشند (بوسکو[7]، 1996). درختان پهن برگ اسپانیا میوههای درشت میدهند، اما غلاف آنها طعمی نسبتاً تلختر دارد و کیفیت روغن آنها نامرغوبتر است. این زیتونهای اسپانیایی هستند که معمولاً پس از سوراخ سوراخ شدن و پر شدن پرورده شده و پس از خواباندن در آب نمک تازه خورده میشوند (ویسبن[8]، 2006).
درختان زیتون حتی زمانیکه بدون هرس رشد آزادانه دارند، دارای رشد بسیار آهستهای هستند، اما هنگامی که امکان رشد طبیعی را در طول چند سال پیدا می کنند گاهی اوقات قطر تنه آنها به میزان چشمگیری افزایش مییابد، که محیطی بیش از 10 متر را به ثبت رساندهاند و احتمال میرود عمر این درختان به چند قرن برسد (جاکوبونی و فونتانازا[9]، 1981). قدمت بعضی از درختان زیتون در ایتالیا را به اولین سالهای امپراطوری یا حتی روزهای جمهوری روم نسبت میدهند، اما
همیشه سن چنین درختان باستانی در زمان رشد مورد تردید قرار میگیرد و شناسایی آنها با توصیفات قدیمی هنوز دشوارتر است. درختان تحت پرورش به ندرت به ارتفاع بیش از 15 متر میرسند و معمولاً در فرانسه و ایتالیا بوسیله هرس کردنهای زیاد به ابعادی بسیار محدودتر منحصر میشوند. چوب درختان زیتون که به رنگ زرد یا قهوهای مایل به سبز روشن است اغلب با تهرنگ تیرهتری رگهدار شده است و بسیار سخت و متراکم میباشند که چوب آن برای قفسهسازان و خراطان تزئینی بسیار با ارزش است (ویسبن، 2006).
1-2- مشخصات گیاهشناسی زیتون
زیتون گیاهی از خانواده Oleaceae و از جنس Olea است (شکل 1-1). خانواده اولئاسه 30 تا 35 جنس و حدود 600 گونه دارد که اکثراً در مناطق گرمسیری دنیا پراکندهاند و به صورت درختان زینتی و صنعتی هستند و فقط گونه زیتون Olea europaea دارای میوه خوراکی است (مسچی و همکاران، 1381).
1-2-1- ریشه
جنس خاک در نوع ریشه و گسترش آن تاثیر بسزایی دارد. در خاکهای سنگین که تهویه به سختی انجام میگیرد انشعابات ریشهها سطحی است. در خاکهای سبک و زیتونکاریهای دیم، ریشهها برای دسترسی به رطوبت، رشد عمقی و گسترش جانبی دارند. ریشه نهالهای حاصله از کشت هسته یا قلمه 3 تا 4 سال اولیه رشد عمقی دارند و پس از آن رشد جانبی آنها شروع میشود. متوسط عمق ریشهها را 5/1 تا 2 متر و انشعابات عرضی ریشهها در خاکهای شنی و سبک تا 12 متر میرسد (مسچی و همکاران، 1381).
شکل 1-1- شکل ظاهری درخت، برگ و میوه گیاه زیتون گونه Olea europaea
1-2-2- برگ
برگهای درخت زیتون سبزرنگ مایل به خاکستری، بیضوی و دراز در قسمت انتهایی میباشد و به وضعیت متقابل بر روی ساقه قرار گرفتهاند (هترلینگتون و وودوارد[10]، 2003).
برگهای درخت زیتون همیشه سبز بوده و هر 2 تا 4 سال یک بار خزان می کنند، در صورتی که همه ساله برگهای جوان روی شاخهها ظاهر میگردند (فرناندز[11]، 2006). طول برگها 5 تا 23 سانتیمتر و عرض آنها 1 تا 2 سانتیمتر و دارای دمبرگ نسبتاً دراز هستند. رنگ سطح فوقانی برگها سبز تیره است و پوشیده از یک لایه بافت مومی و در سطح تحتانی، کرکهای ستارهای نقرهای وجود دارد که دو عامل فوق موجب کاهش تبخیر رطوبت و افزایش توان مقاومت در مقابل خشکی و گرما میشوند (مارتین[12]، 1998).
1-2-3- گل
زیتون، گلهای سفید کوچکی دارد که کاسه و جام گلها دارای چهار درز کاسه گل، دو پرچم و کلاله شکافته میباشند، این گلها به تدریج به شکل خوشه هایی که از بغل برگها ظاهر میشوند بر روی چوبهای سالهای آخر میروید. گلهای زیتون معمولاً دیرتر از گلهای سایر درختان میوه شکوفا میشوند، جوانههای گل از شهریورماه، در محل اتصال دمبرگ به شاخهها تشکیل میگردند (مارتین، 1998). پس از طی دوره زمستان اگر سرمای ملایمی را پشت سر گذارند در بهار سال آینده تبدیل به گل میشوند. بنابراین گل روی شاخههای دوساله ظاهر میگردد. گلها خوشهای هستند و هر خوشهچه از خوشهچههایی تشکیل یافته است و دارای 8 تا 25 گل است (مسچی و همکاران، 1381). رنگ گلها سفید صدفی و دارای چهار گلبرگ، چهار کاسبرگ، 2 پرچم و مادگی 2 خانهای هستند. گلها بر دو نوعاند، گلهای کامل که دارای اندامهای نر و ماده هستند و گلهای ناقص که فقط اندام نر دارند. تعداد گلها فوقالعاده زیاد است و در صورتی که 1 تا 3 درصد گلها به میوه تبدیل گردند، باردهی مناسب و اقتصادی خواهد بود. تلقیح توسط باد و حشرات انجام میگیرد. عدم سازگاری گردهها با مادگی از مهمترین عوامل شناخته شده دگرباروری در زیتون است (مارتین، 1994).
1-2-4- میوه
شفت (میوه) زیتون گوشتی و هستهدار است که در واریتههای مختلف به اشکال گرد، بیضی، گلولهای، دراز، نوکدار و دارای انحناء در یک طرف دیده میشود. وزن میوه از 1 تا 12 گرم متفاوت میباشد (مسچی و همکاران، 1381). در گیاه وحشی زیتون، میوه کوچک و دارای غلافی گوشتدار است. این غلاف که تعیینکننده ارزش اقتصادی میوه میباشد، در نوع وحشی نسبتاً نازک است. میوهها در انواع کشت شده خصوصیات متفاوتی دارند، اما فشردهتر، حاصلخیزتر و بیخار هستند (مارتین، 1994). پوست میوه زیتون (برونبر) نازک، صاف و براق است. گوشت (میانبر) نرم و بسیار تلخ و رنگ گوشت ابتدا سبز که در نهایت به بنفش تغییر رنگ میدهد. گوشت معمولاً چسبیده به هسته میباشد. قسمت هسته میوه (درونبر) چوبی و مغز آن گوشتی است (فارینلی[13] و همکاران، 2002).
1-2-5- درخت زیتون
درختان زیتون همیشه سبز بوده و ارتفاع آنها تقریباً 3 متر و اگر در شرایط مساعد پرورش یابد ارتفاعشان تا حدود 12 متر هم میرسد. چوب درخت زیتون بسیار سخت و مقاوم است. رنگ آن زرد است که خطوطی قهوهای رنگ در آن وجود دارد. از چوب زیتون برای تهیه اشیاء چوبی ظریف استفاده میشود (دگراف و اپینک[14]، 1999).
شکل تنه درخت زیتون خیلی نامنظم بوده یعنی تنه درخت صاف و عمودی رشد نمی‌کند و اغلب برجستگیها و غده‌هایی روی تنه و شاخههای آن مشاهده میشود. روی ریشه درخت زیتون نیز مجموعه‌ای از جوانههای ساقه هوایی فشرده به یکدیگر به شکل غده که اندازه آن به درشتی یک تخم غاز است مشاهده میگردد
این مطلب را هم بخوانید :
پایان نامه روانشناسی با موضوع : زنان سرپرست خانوار
(حسینی مزینانی[15] و همکاران، 2004).
1-3- کاشت زیتون
خاک مناسب برای زیتون خاک سبک میباشد و در خاکهای دارای کلسیم اگرچه خشک و ضعیف باشد، برای رشد و سلامت گیاه مناسب است و حتی در خاکهای رسی هم پرورش مییابد. درخت زیتون نیاز به آب و هوای گرم و مرطوب دارد و برای رسیدن میوه آن باید تابستان گرم و طولانی باشد. نیاز سرمایی زیتون کم است و در مناطقی که میانگین دمای زمستانی آن 10 درجه سانتیگراد باشد رشد می کند. این درخت در خاکهای مساعد به آسانی درخت بید رشد می کند (برتولوچی و دهاکال[16]، 1999).
انواع درختان زیتونی که در ایران کشت میشود شامل زیتون گوله، زیتون سیاه، زیتون شامی، خرما زیتون، خارا زیتون، مارا زیتون، زرد زیتون و آوا زیتون است که از نظر تجاری به 4 درجه خیلی درشت، درشت، متوسط و ریز طبقه بندی میشوند که اندازه های بزرگ برای کنسروسازی و اندازه های ریز برای روغنگیری مورد استفاده قرار میگیرند (زوهری و اسپیجل روی[17]، 1975).
1-4- روشهای تکثیر زیتون
درخت زیتون از راههای مختلفی تکثیر میشود، از بعضی انواع روشهای تکثیر میتوان به کاشت هسته، قلمه، خوابانیدن شاخه و پیوند پایه بذری اشاره کرد. بین طرق مختلف تکثیر بیشتر از کاشت هسته برای تهیه پایه و پیوند از قلمه خشبی و یا نیمهخشبی استفاده می‌کنند، اما معمولاً روش قلمه زدن یا خوابانیدن شاخه نسبت به سایر روشها ارجح میباشد. قلمه آن از نوع قلمه نیمهخشبی است. در قلمهها چند برگ هم برای فتوسنتز و هم برای منتقل کردن هورمون بر روی قلمه باقی میماند. پیوند هم یکی از روشهای تکثیر است که البته برای ارقام نامرغوب پیوند میزنیم (فابری[18] و همکاران، 2004). مثلاً در یونان پیوند زدن درختان اهلی با انواع وحشی متداول میباشد. بهترین رقم برای پایه پیوند زیتون آربیکن[19] میباشد که خوب سبز نمی شود و رشد آن دو سال طول میکشد (دی جیوواچینو[20]، 2000).
1-4-1- ازدیاد گیاهان با بهره گرفتن از قلمه
به طورکلی گیاهان با دو روش جنسی و غیرجنسی ازدیاد و تکثیر مییابند. در ازدیاد به روش جنسی گیاهان حاصله ساختمان ژنتیکی جدیدی داشته و از مزیت ترکیب صفات ژنتیکی والدین استفاده می کنند. ولی در ازدیاد غیرجنسی، از یکی از اندامهای گیاه مادری (بافت یا سلول) گیاه کامل، در زمان کوتاهتری به وجود میآید، که ساختمان ژنتیکی گیاهان حاصله کاملاً شبیه ساختمان ژنتیکی گیاه مادری است (رمضانی، 1372). متداولترین روشهای تکثیر غیرجنسی عبارتند از، پیوندزنی و کاشت قلمههای ساقه و برگ. قلمهها پس از جدا شدن از پایه مادری در خاک مناسب قرار داده شده و پس از ریشهدار شدن و طی مرحله خاصی