فهرست جداول
| عنوان | صفحه |
| جدول 3-1- توزیع تعداد دانشجویان کشاورزی در دانشگاه های شهرستان خرم آباد | 33 |
| جدول 4-1: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب جنسیت | 43 |
| جدول 4-2: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب سن | 44 |
| جدول 4-3: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب محل سکونت | 45 |
| جدول 4-4: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسببومی و غیر بومی | 46 |
| جدول 4-5: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب رشته تحصیلی دبیرستان | 47 |
| جدول 4-6: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب اولویت انتخاب رشته کشاورزی در کنکور | 48 |
| جدول 4-7: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب معدل دیپلم | 49 |
| جدول 4-8: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب معدل کارشناسی | 50 |
| جدول 4-9: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب تعداد واحد گذرانده | 51 |
| جدول 4-10: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب محل تولد | 52 |
| جدول 4-11: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب گرایش دانشگاهی | 53 |
| جدول 4-12: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب نوع دانشگاه | 54 |
| جدول 4-13: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب شغل پدر | 55 |
| جدول 4-14: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب شغل مادر | 56 |
| جدول 4-15: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب سابقه کار کشاورزی | 57 |
| جدول 4-16: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب اشتغال به کار کشاورزی در کنار تحصیل | 58 |
| جدول 4-17: توزیع فراوانی پاسخگویی افراد نمونه به سوالات پژوهش | 59 |
| جدول 4-18: نتایج آزمون tتکنمونه ای پیرامون اثر بخشی درس عملیات در دانشگاه های شهرستان خرم اباد | 62 |
| جدول 4-19: نتایج آزمون tتکنمونه ای پیرامون اثر بخشی درس عملیات در دانشگاه لرستان | 63 |
| جدول 4-20: نتایج آزمون tتکنمونه ای پیرامون اثر بخشی درس عملیات در دانشگاه پیام نور | 64 |
| جدول 4-21 : نتایج آزمون tتکنمونه ای پیرامون اثر بخشی درس عملیات در دانشگاه آزاد | 65 |
| جدول 4-22 : نتایج آزمون همبستگی پیرسون پیرامون رابطه بین علاقه به رشته کشاورزی و اثربخشی درس عملیات در کشاورزی | 66 |
| جدول4-23: بررسی دیدگاه دانشجویان کشاورزی در مورد علاقه آنها به کارهای کشاورزی | 67 |
| جدول 4-24: بررسی دیدگاه کلی مخاطبان در زمینه اثربخشی درس عملیات کشاورزی | 68 |
| جدول 4-25 : نتایج آزمون همبستگی پیرسون پیرامون رابطه سن، معدل دیپلم ، معدل دانشگاه، تعداد واحد گذرانده با اثربخشی درس عملیات در کشاورزی | 70 |
| جدول 4-26: نتایج آزمون t برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات بر حسب جنسیت | 72 |
| جدول 4-27: نتایج آزمون t برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان بر حسب جنسیت در خصوص علاقه به رشته کشاورزی | 73 |
| جدول4- 28: نتایج آزمون تی برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات بر حسب محل سکونت | 74 |
| جدول 4-29: نتایج آزمون t برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات بر حسب بومی و غیر بومی بودن | 75 |
| جدول4-30: نتایج آزمون t برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات بر حسب سابقه کار کشاورزی | 76 |
| جدول 4-31: نتایج آزمون t برای دو گروه مستقل پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات بر حسب اشتغال به کار کشاورزی | 77 |
| جدول 4-32: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکراهه پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات برحسب سن | 78 |
| جدول 4- 33: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکراهه پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات برحسب نوع رشته تحصیلی دبیرستان | 79 |
| جدول 4- 34: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکراهه پیرامون مقایسه دیدگاه پاسخگویان در خصوص اثربخشی درس عملیات برحسب نوع رشته تحصیلی دانشگاه | 80 |
فهرست نمودارها
| عنوان | صفحه |
| نمودار2-1:مدل نظری پژوهش(مفهومی) | 30 |
| نمودار 4-1: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب جنسیت | 43 |
| نمودار 4- 2: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب سن | 44 |
| نمودار 4-3: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب محل سکونت | 45 |
| نمودار 4- 4 : توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب بومی و غیر بومی | 46 |
| نمودار 4- 5 : توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب رشته تحصیلی دبیرستان | 47 |
| نمودار 4- 6 : توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب اولویت انتخاب رشته کشاورزی در کنکور | 48 |
| نمودار 4-7: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب معدل دیپلم | 49 |
| نمودار 4-8: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب معدل کارشناسی | 50 |
| نمودار 4-9: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب تعداد واحد گذرانده | 51 |
| نمودار 4-10: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب محل تولد | 52 |
| نمودار 4-11: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب گرایش دانشگاهی | 54 |
| نمودار 4-12: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب نوع دانشگاه | 55 |
| نمودار 4-13: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب شغل پدر | 56 |
| نمودار 4-14: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب شغل مادر | 56 |
| نمودار 4-15: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب سابقه کار کشاورزی | 57 |
| نمودار 4-16: توزیع فروانی افراد نمونه بر حسب اشتغال به کار کشاورزی در کنار تحصیل | 58 |
چکیده
هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی درس عملیات کشاورزی در دانشگاه های شهرستان خرم آباد
می باشد. این تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی می باشد. جامعه آماری شامل دانشجویان مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 92-91 که واحد درس عملیات کشاورزی را گذرانده اند در سه زیر نظام دانشگاه دولتی، دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور بود. برای نمونه گیری از روش نمونه گیری طبقه ای استفاده شد و ابزار جمع آوری داده نیز پرسشنامه محقق ساخته بود. پرسش نامه استفاده شده برای جمع آوری اطلاعات بعد از تعیین اعتبار محتوایی، مورد تست مقدماتی قرار گرفت و پایایی آن 97% بدست آمد. نتایج توصیفی نشان می دهد در کل دیدگاه دانشجویان نسبت به اثربخشی درس عملیات کشاورزی در حد متوسط (9/2) می باشد. نتایج حاصل از همبستگی بین متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق نشان داد با اطمینان 99 درصد بین رشته تحصیلی دبیرستان، علاقه به کار کشاورزی، شغل پدر، سن، جنسیت، معدل دیپلم و کارشناسی و تعداد واحد گذرانده رابطه معنی دار وجود دارد. در مجموع درس عملیات کشاورزی در دانشگاه های شهرستان خرم آباد اثربخشی مطلوبی نداشته است.
واژه های کلیدی: اثربخشی، دانشگاه، درس عملیات کشاورزی
این مطلب را هم بخوانید :
فصـل اول
کلیات پـژوهش
1-1- فصل اول: مقدمه
کشاورزی از نظر قدمت دومین تکنولوژی قدیمی در جهان می باشد. تنها جمع آوری ابتدایی مواد غذایی، شکار و ماهیگیری شاید قدیمی تر از آن باشند. کشاورزی اولین کوشش انسان برای تعادل با طبیعت برای تولید، جمع آوری غذا و بقولات برای اساسی ترین نیازهای اولیه خود بوده است. امروزه اهمیت کشاورزی کاهش پیدا نکرده، زیرا بیش از یک چهارم جمعیت جهان در کشورهای کم درآمد در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و اقیانوسیه زندگی می کنند، این کشورها دارای مشترکات فراوانی هستند که از همه بالاتر داشتن یک اقتصاد فقیر کشاورزی است ( بلوم، 1981).
کوچک شمردن کشاورزی در یک کشور مستعد نه تنها تأمین غذا را تهدید می کند بلکه امنیت غذایی و سلامت غذا را نیز به شدت کاهش می دهد. از سوی دیگر بی توجهی به تربیت و جذب نیروی کارآمد در این بخش نیز به نوبه خود توسعه و بهره وری و در نتیجه توان رقابت با بخش های دیگر را کم می کند. از این رو برای ارتقای بهره وری شاغلان در هر بخشی از جمله بخش کشاورزی، برنامه های آموزشی اثربخش و توسعه انسانی از اهم نیازهاست ( بلوم،1981).
بدیهی است نقش دانشکده های کشاورزی در نیل به هدف مذکور انکار ناپذیر است. با توجه به اهمیت آموزش های کشاورزی در سطح دانشکده های کشاورزی که « عملی بودن » جزء لاینفک آن است. اهمیت دروس عملی و از جمله درس عملیات کشاورزی در مجموعه دروس دانشکده های کشاورزی و لزوم آگاهی نسبت به اثربخشی با میزان تحقق اهداف پیش بینی شده آن انکار ناپذیر است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف تعیین اثربخشی درسی عملیات کشاورزی در سطح دانشکده های علوم کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان خرم آباد به اجرا درآمده است.
تا چه اندازه نظام های آموزشی کشور به نیازهای فرد و جامعه پاسخ می دهند؟ تا چه اندازه این نظام ها با تحولات فناورانه، جهان گرایی اقتصاد و نیز تغییرات سیاسی و اجتماعی، به ویژه آنچه در محیط پیرامونی رخ می دهد هماهنگ هستند؟ تا چه اندازه رشد توانایی فردی و توسعه نظام های آموزشگاهی در جهت توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است؟ تا چه اندازه عملکرد فعالیت های آموزشی در سطح کلاس درس، مدرسه و نظام آموزشی از مطلوبیت برخوردار است؟ پاسخ به این سؤال ها و سؤالهای مشابه مستلزم استفاده از ساز و کار ارزشیابی آموزشی است. ارزشیابی آموزشی آیینه ای فراهم می آورد تا تصمیم گیران و دست اندرکاران فعالیت های آموزشی تصویری از چگونگی فعالیت ها به دست آورند، با بهره گرفتن از این تصویر، از نظام های آموزشی مراقبت بیشتری به عمل آورند تا در راستای پاسخگویی به نیازهای فرد و جامعه کیفیت نظام های آموزشی ارتقاء یابد (بازرگان، 1383).
ارزشیابی آموزشی کمک می کند نیازهای آموزشی شناسایی شود، براساس این نیازها، برای نظام های درسی و آموزشی هدف گذاری شده و برنامه های آموزشی مطلوب تدوین شود. سپس برای تحقق هدفها، سازماندهی لازم به عمل آید و انجام امور هدایت و رهبری شود (بازرگان، 1383).
گوبا و لینکلن (1989) ارزیابی را توافق کردن در باره ارزش یا شایستگی پدیده های آموزشی می پندارند. بنا بر تعریف پاتون (1997) ارزیابی برنامه عبارت است از گردآوری اطلاعات در باره فعالیت ها، ویژگی ها و بروندادهای برنامه به منظور قضاوت در باره برنامه، بهبود اثربخشی برنامه، و یا اطلاع رسانی برای تصمیم گیری جهت برنامه ریزی آینده. استافیل بیم و وبستر (1989) ارزشیابی آموزشی را فرایند تعیین، تهیه و فراهم آوردن اطلاعات توصیفی و قضاوتی در باره ارزش یا اهمیت هدفهای آموزشی برنامه ها، عملیات و نتایج آن به منظور هدایت تصمیم گیری، پاسخگویی و اطلاع رسانی تعریف می کنند(بازرگان، 1383).
مهمترین کاربردهای ارزشیابی آموزشی به شرح زیر است:
1- آگاهی دقیق تر نسبت به هدف های یادگیری و نتایجی که باید از برنامه ها و فعالیت های آموزشی به دست آید و تصمیم گیری در باره آنها.
2- حمایت از برنامه ها و فعالیت های آموزشی آغازین و جبرانی برای رفع کمبودها در نیل به هدف های آموزشی و توسعه انسانی؛
3- تقویت تعهد و دلبستگی افراد نسبت به فعالیت های آموزشی و در نهایت تحقیق هدف های آموزشی؛
4- فراهم آوردن زمینه لازم برای ایجاد ساختار، تشکیلات، جو سازمانی و توسعه نیروی انسانی مناسب برای تحقیق هدفها و در نهایت توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور؛
5- پاسخگویی نسبت به فعالیت های آموزشی و اطمینان دادن به فرد و جامعه در قالب این فعالیت ها؛
6- اطلاع رسانی در باره فعالیت های آموزشی(بازرگان، 1383).
فصل پنجم خلاصه، بحث و پیشنهادها
پیشنهادهای پژوهشی: 85
منابع 86
چکیده
تحقیق حاضر برای تعیین اثربخشی دوره های آموزشی در ارتقا خدمات کارگزاران صندوق بیمه محصولات کشاورزی در استان لرستان انجام گرفته است. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری 90 نفر بوده است که تعداد 82 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. ابزار تحقیق پرسشنامهای محقق ساخته بود که روایی محتوایی آن براساس نظر متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی تأیید و پایایی آن با بهره گرفتن از فرمول آلفای کرونباخ برابر با 0.91 محاسبه گردید. با توجه به نتایج پژوهش، بین متغییرهای برنامه آموزشی، محتوی آموزشی، امکانات آموزشی، روش آموزشی، ویژگی آموزشگر و درآمد با اثربخشی دوره های آموزشی رابطه مثبت و معنی داری در سطح 99 درصد اطمینان وجود دارد. بر اساس نتایج آزمون t بین مقایسه میانگین اثربخشی دوره های آموزشی در رابطه با تاهل، جنسیت و وضعیت استخدامی اختلاف معنیداری وجود ندارد. همچنین بر اساس نتایج به دست آمده از رگرسیون، 4/72 درصد از تغییرات مربوط به اثربخشی دوره های آموزشی توسط سه متغیر مطلوبیت روش آموزشی، ویژگی آموزشگر و مناسب بودن محتوی آموزشی تبیین میشود.
کلید واژه ها: اثربخشی دوره های آموزشی، کارگزاران صندوق بیمه محصولات کشاورزی، استان لرستان
فصل اول:
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
آموزش مقدمه و وسیله ای برای آغاز بلوغ فکری، تعمق قدرت تفکر و تحلیل های ذهنی در افراد می باشد (بساکت و مارسیک، 1992). آموزش ابزاری استراتژیک برای تحول اجتماع، توسعه اقتصادی و سازندگی جامعه است آموزش، اثر بخش ترین سازوکار جامعه برای مقابله با بزر گترین چالش قرن حاضر یعنی توسعه است. توسعه به انسانهای کلینگری که دارای تفکر سیستمی و بینشی فرا رشتهایی و همچنین آگاه و خلاق باشند، نیاز دارد که تنها از طریق آموزش همهجانبه می توان به آن دست یافت. فراهم آوردن دانش و مهارتهای مورد نیاز نیروی کار آتی، یکی از مستقیمترین و بدیهی ترین راههایی است که آموزش می تواند به توسعه اقتصادی کمک کند. از طرف دیگر فراهم کردن شرایط و امکانات لازم برای نیرو های انسانی ماهر و کارآزموده جهت ورود به بازار کار از مهم ترین اقدامات و پیش بینی هایی است که دولت مردان و برنامه ر یزان کشورها می بایست جهت پیشبرد برنامه های توسعه خود اعمال نمایند. کشوری که نتواند مهارت و دانش مردمش را توسعه دهد و از آن در اقتصاد ملی به نحو مؤثری بهره برداری کند، نخواهد توانست هیچ چیز را توسعه دهد (برند، گلن ای، 1381).
با توجه به ضرورت تناسب برنامه های آموزشی با دنیای در حال تحول و تکامل امروز، لزوم توسعه پویا و ارتقای نیروی انسانی وجود دارد، که مستلزم آموزش مستمر و مادا مالعمر است. آموزش مستمر شامل تحصیل مداوم معلومات و دانش، کسب تجربیات افراد مختلف متناسب با شیوه زندگی و اشتغال است که موجب تحول الگوهای آینده رفتار آدمی می شود (شهبازی، 1372).
لذا در این فصل سعی شده است مسئله پژوهش، اهمیت موضوع، اهداف تحقیق، روش اجرایی تحقیق، محدوده های تحقیق، محدودیت های تحقیق و تعاریف عملیاتی تحقیق به طور کامل شرح و مورد بررسی قرار گیرد.
1-2- بیان مسئله
فرآوردههاى کشاورزى اعم از محصولات زراعى و دامى که اصطلاحاً به آنها تولیدات کشاورزى اطلاق مىشود، در بدو امر بهخاطر تأمین اساسىترین کالاهاى مورد نیاز بشر یعنى مواد غذائى حائز اهمیت است. در کنار این امر همانگونه که تجربه برخى کشورها مثل استرالیا و کانادا نشان مىدهد بخش کشاورزى را مىتوان بهعنوان
این مطلب را هم بخوانید :
نقش نرم افزارهای شبیه ساز در پیشرفت صنعت ساختمان
نقطه شروع توسعه اقتصادى در نظر گرفت. علاوه بر این کشورهاى توسعهیافته با در دست گرفتن سهم عمدهاى از تولید و تجارت محصولات کشاورزى (مثل غلات) در سطح جهان توانستهاند علاوه بر دستیابى به ارز قابل توجه در هر سال، از نظر اقتصادى و سیاسى نیز بر سایر جوامع تسلط یابند. این در حالى است که در بسیارى از کشورهاى دیگر که بخش عمدهاى از جمعیت فعال آنها در بخش کشاورزى است سالیانه مبالغ عمدهاى بابت واردات این محصولات اختصاص مىیابد. بهخصوص از آنجا که نرخ رشد جمعیت در جوامع اخیر معمولاً بالاتر از سایر کشورها است و لذا تأمین غذاى جمعیت رو به افزایش غالباً بهعنوان یک مسئله جدى قلمداد مىشود (خواجهپور، 1380).
کشاورزان در جریان فعالیتهای کشاورزی خود با خطرهای مهمی مواجهاند و برای اجتناب از خسارتهای ناشی از این خطرها به کمکهای دولت یا سایر روشهای جبران خسارت نیاز دارند.بازار بیمه میتواند راه حلی مناسبی برای تثبیت محصولات کشاورزی و درآمد کشاورزان باشد.مسئلهء اساسی در بیمه محصولات کشاورزی خطرهایی است که باید پوشش داده شوند.در این مقاله ریسکهای بیمهپذیر در بخش کشاورزی،امکان دسترس کشاورزان به پوششهای کامل بیمهای و مسئله توانایی مالی آنها برای خرید بیمهنامه مناسب، نقش دولتها در شکلگیری ساختار بیمه کشاورزی و نیز موضوع مهم دسترس به پوششهای بیمه اتکایی برای حوادث فاجعهآمیز بررسی شده است. در این مقاله نشان داده شده است که ناآگاهی کشاورزان از بیمه و توان مالی اندک کشاورزان و نیز دسترس نداشتن آنان به پوششهای کامل بیمهای ضرورت دخالت دولت در این امر به ویژه تأمین بخشی از حق بیمه و خسارت و نیز ارائه پوشش یا تأمین مالی خسارتهای فاجعهآمیز را اجتنابناپذیر میکند(همتی،1384).
نگاهی به برنامههای بیمه کشاورزی در سراسر جهان نشان میدهد که بیشتر این نهادها یا متعلق به دولت است یا امور آنها را دولت اجراء میکند و کشور ما، نیز از این قاعده مستثنی نیست. از طرفی تحولات اخیر در زمینه کوچک کردن دولت و واگذاری پروژههای مختلف بهویژه در بخش صنعت و خدمات به بخش غیردولتی و نتیجهبخش غیردولتی و نتیجهبخش بودن آن در بسیاری از موارد اغماضناپذیر است. در کشاورزی هم حضور بخش غیردولتی در مواردی کارساز نشان داده شده است، اما در زمینه بیمه محصولات کشاورزی چطور؟ نتایج پژوهشها گویای این نکتهاند که سازمانهای خصوصی میتوانند یک نقش اساسی در تشویق و پیشرفت تغییرات تکنولوژی ایفاء کنند. لیکن این سازمانها اشتیاق بیشتری جهت تمرکز فعالیتهای خود بر کشاورزان بزرگ و عمده مالکان دارند. این موضوع، تدوین خطمشیهای ابتکاری از جانب دولت در راستای کنترل و محدود کردن فعالیتهای نامناسب بخش خصوصی را امری ضروری جلوه میدهد(زمانیپور، ۱۳۷۹).
امروزه آموزش و بهسازی منابع انسانی به عنوان یکی از استراتژی های اصلی دستیابی به مزیت رقابتی سازمان ها قلمداد می شود. بنابراین بهبود بهره وری نیروی انسانی باید یکی از اهداف مهم هر سازمان و یا نهاد تلقی شده و برای آن برنامه ریزی دقیق و صحیحی را تدارک دید. از جمله عواملی که بر بهره وری نیروی انسانی مؤثر است، آموزش می باشد(میرزایی اهر نجاتی و همکاران، 1390).
سازمان ها و شرکت های امروزی به خوبی دریافته اند که آن چه در راه آموزش منابع انسانی صرف می کنند، به زودی در عملیات و دستاوردهای سازمانی انعکاس خواهد یافت(سوانسون و هولتون، 2009). نتایج
فصل چهارم: نتایج تحقیق
4-مقدمه…………………………………… 134
4-1-سن……………………………………. 134
4-2-سطح تحصیلات…………………………….. 135
4-3-رشته تحصیلی …………………………… 135
4-4-میزان زمین زراعی آبی……………………. 137
4-5-سابقه کار کشاورزی………………………. 137
4-6-سابقه عضویت در تعاونی…………………… 138
4-7-میزان زمین زراعی تحت پوشش تعاونی………… 139
4-8-تعداد قطعات زمین……………………….. 139
4-9-درآمد سالیانه از محل کار کشاورزی………… 140
4-10-عضویت در تشکل ها و شرکت ها…………….. 141
4-11-نظام بهره برداری ……………………… 142
4-12-دفعات شرکت در دوره های آموزشی………….. 142
4-13-مالکیت ادوات و ماشین های کشاورزی……….. 143
4-14-اولویت بندی متغیرهای آموزشی – ترویجی …… 144
4-15-اولویت بندی میزان فعالیت ……………… 146
4-16-منابع اطلاعاتی در پسته کاری…………….. 147
4-17-اولویت بندی متغیرهای منابع اطلاعاتی …….. 149
4-18-اولویت بندی راهکارهای توسعه پسته کاری …. 149
4-19-میزان علاقه مندی به توسعه پسته …………. 151
4-20-میزان بهره مندی از فعالیت های ترویج در توسعه کشت پسته 151
4-21-رگرسیون چندمتغیره …………………….. 155
4-22- رگرسیون چندگانه …………………….. 155
فصل پنجم: خلاصه، نتایج و پیشنهادات
5-1-خلاصه …………………………………. 159
5-2-نتایج ………………………………… 160
5-3-پیشنهادات……………………………… 165
فهرست جداول
عنوان……………………………………. صفحه
جدول 2-1. سرمایه گذاری در بخش تعاونی طی سالهای برنامه چهارم 41
جدول 2-2. مدل پذیرش فناوری………………….. 73
جدول 2-3. عوامل مؤثر بر پذیرش آی سی تی………….. 81
جدول 2-4 . برساختههای اصلی TPB………………. 86
جدول 2-5. جدول تئوری اشاعه نوآوریها IDT………. 91
جدول2-6 . سطح زیر کشت پسته در جهان ایران و نه کشور عمده تولیدکننده …………………………………………. 106
در سال های 2009-2000
جدول 2-7. میزان تولید پسته در جهان و ده کشور عمده تولیدکننده آن…………………………………………. 107
طی سالهای 2009-2000
جدول 2-8. بررسی میزان تولید پسته در ایران و جهان طی سالهای 2009 – 2000……………………………………. 108
جدول 2-9. عملکرد پسته در جهان و کشورهای عمده تولیدکننده در سال 2009-2000…………………………………. 109
جدول (4-1) . توزیع فراوانی سن افراد مورد مطالعه 134
جدول (4-2). توزیع فراوانی سطح تحصیلات افراد مورد مطالعه 135
جدول (4-3). توزیع فراوانی رشته تحصیلی افراد مورد مطالعه 136
جدول (4-4). توزیع فراوانی میزان زمین آبی افراد مورد مطالعه …………………………………………. 137
جدول (4-5). توزیع فراوانی سابقه کار کشاورزی افراد مورد مطالعه…………………………………………. 138
جدول (4-6). توزیع فراوانی سابقه عضویت در تعاونی افراد مورد مطالعه……………………………………. 138
جدول (4-7). توزیع فراوانی میزان زمین زراعی افراد مورد مطالعه…………………………………………. 139
جدول (4-8). توزیع فراوانی تعداد قطعات زمین افراد مورد مطالعه …………………………………………. 140
جدول (4-9). توزیع فراوانی درآمد سالیانه از محل کار کشاورزی افراد مورد مطالعه ………………………………. 140
جدول (4-10). توزیع فراوانی عضویت در تشکل ها و شرکت ها افراد مورد مطالعه……………………………….. 141
جدول (4-11). توزیع فراوانی نوع نظام بهره برداری افراد مورد مطالعه……………………………………. 142
جدول (4-12). توزیع فراوانی دفعات شرکت در دوره های آموزشی افراد مورد مطالعه ………………………………. 143
جدول (4-13). توزیع فراوانی مالکیت ادوات و ماشین های کشاورزی افراد مورد مطالعه …………………………. 144
جدول (4-14). رتبه بندی متغیرهای آموزشی – ترویجی با بهره گرفتن از شاخص ضریب تغییرات (C.V)………………………………. 145
جدول (4-15). رتبه بندی فعالیت با بهره گرفتن از شاخص ضریب تغییرات (C.V)……………………………………… 146
جدول (4-16). منابع اطلاعاتی در خصوص پسته کاری در افراد مورد مطالعه…………………………………………. 148
جدول (4-17). رتبه بندی متغیرهای منابع اطلاعاتی با بهره گرفتن از شاخص ضریب تغییرات (C.V)………………………………. 149
جدول (4-18). رتبه بندی متغیرهای نگرشی با بهره گرفتن از شاخص ضریب تغییرات (C.V)…………………………………… 150
جدول (4-19). توزیع فراوانی میزان علاقه مندی به توسعه پسته 151
جدول (4-20). توزیع فراوانی میزان بهره مندی از فعالیت های ترویج در توسعه کشت پسته………………………….. 152
جدول (4-21) . همبستگی متغیرها با بهره گرفتن از ضرایب همبستگی 153
جدول (4-22) . آزمون فریدمن برای بررسی وجود تفاوت بین گویه نگرش کشاورزان………………………………….. 154
جدول (4-23) . خلاصه مدل رگرسیونی ……………. 157
جدول (4-24) رگرسیون گام به گام به منظور تحلیل متغیرهای تأثیرگذار بر متغیر وابسته …………………………… 157
فهرست نمودارها
نمودار 1 . فرایند فعالیت های آموزشی و ترویجی….. 57
نمودار 2. الگوی یک تعاونی پویا………………. 67
نمودار 3. مدل پذیرش فناوری (Cho, 2004)…………. 72
نمودار 4. الگوی اصلی پذیرش فناوری (دیویس، 1989). 74
نمودار 5. الگوی پذیرش فناوری (Lu et al 2009 )……… 75
نمودار 6 . تئوری رفتار منطقی (Hung, Ku, Chang, 2003).. 83
نمودار 7 . الگوی تئوری رفتار برنامه ریزی شده (Donnelley, 2004) 84
نمودار 8 . تئوری رفتار برنامه ریزی شده (Fishbein, Ajzen, 1975) 85
نمودار 9 . الگوی تئوری رفتار………………… 87
نمودار 10 . تئوری رفتار برنامه ریزی شده تجزیه شده(1995( Taylor & Todd,………………………………………….. 88
نمودار 11 . مدل ترکیب شده (Nysveen, Pedersen, Thorbjornsen, 2005) 89
نمودار 12 . مدل انتشار نوآوری (Rogers, 1983)…….. 90
نمودار13 . الگوی تئوری نفوذ نوآوری…………… 91
نمودار 14. تئوری کنش موجه ………………… 93
نمودار 15 . مدل پیشنهادی تحقیق …………….. 126
چکیده
این مطلب را هم بخوانید :
حمایت از تشکلهای تولیدی یکی از رویکردهای مهم و استراتژیک توسعه کشاورزی است تحقیق حاضر با عنوان بررسی عوامل مؤثر بر توسعه باغات پسته در تعاونیهای کشاورزی شهرستان گرمسار بحث میزان تمایل و گرایش کشاورزان عضو تعاونیهای شهرستان گرمسار را به توسعه پسته کاری مورد بررسی قرار میدهد.این تحقیق از جنبه جمع آوری اطلاعات از نوع تحقیقات پیمایشی است،تحقیق تعداد زیادی متغیر تأثیرگذار در بحث توسعه پسته کاری توسط کشاورزان عضو تعاونیهای تولید را مورد بررسی قرار می دهد به این لحاظ این تحقیق از نوع توصیفی – همبستگی نیز میباشد.متغیر وابسته این تحقیق توسعه کشت پسته توسط کشاورزان عضو شرکت های تعاونی کشاورزی است جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه کشاورزان عضو تعاونی های کشاورزی شهرستان گرمسار می باشد. در این ارتباط 364 نفر از کشاورزان پسته کار شهرستان گرمسار مورد مطالعه قرار گرفتند برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده گردید و روش نمونه گیری تصادفی است .برای تجزیه و تحلیل داده های بدست آمده در این تحقیق از دو روش آمار توصیفی و تحلیلی استفاده گردید. بر اساس دیدگاه کشاورزان عضو تعاونی های کشاورزی توسعه پسته کاری از طریق تعاونیها باعث یکپارچه سازی اراضی ، توسعه پستهکاری از طریق تعاونیها باعث افزایش ارتباط و همکاری متقابل اعضاء و بازرسان شرکت میگردد ، توسعه پسته کاری از طریق تعاونیها باعث افزایش مشارکت در امر برنامه ریزی و انجام کارها بصورت جمعی میگردد و توسعه پستهکاری از طریق تعاونیها باعث افزایش مالکیت مکانیزاسیون میگردد ،در اولویت های اول تا چهارم قرار گرفتند. نتیجه بررسی و تجزیه و تحلیل داده نشان میدهد که بین متغیرهای میزان دریافت تسهیلات بانکی اعضاء تعاونی کشاورزی، میزان دریافت نهاده های کشاورزی توسط اعضاء تعاونی کشاورزی ،میزان شرکت در آموزشهای ترویجی اعضاء تعاونی کشاورزی، میزان ارتباط اعضاء تعاونی کشاورزی با نهادهای ترویجی، میزان ارتباط اعضاء تعاونی کشاورزی با موسسات تحقیقانی، میزان ارتباط اعضاء تعاونی با نهادهای ارائه دهنده خدمات باغی، میزان ارتباط اعضاء تعاونی با شرکت های خصوصی کشاورزی، میزان سابقه عضویت در تعاونی، میزان آگاهی کشاورزان در خصوص پسته کاری میزان مشارکت با نهادهای اجتماعی روستایی، سن اعضاء تعاونی کشاورزی، با متغیر وابسته تحقیق (میزان توسعه کشت پسته توسط کشاورزان شرکت های تعاونی کشاورزی) رابطه معناداری در سطح 99 درصد وجود دارد.نتیجه رگرسیون نشان میدهد که از بین متغیرهای مستقل، متغیرهای عملیات آب و خاک (امور زیر بنایی)، میزان زمین تحت پوشش تعاونی، احداث و لایروبی کانالهای آبرسانی اصلیو فرعی، تسطیح و یکپارچگی اراضی، برگزاری بازدیدهای علمی و فنی، سابقه عضویت در تعاونی بیشترین تأثیر را در تمایل کشاورزان عضو تعاونی به توسعه کشت پسته دارند.
واژگان کلیدی:توسعه ،باغات پسته ،تعاونی های کشاورزی، شهرستان گرمسار
فصل اول
کلیات تحقیق
جدول 2-2 روش های سنجش آسیب پذیری.. 50
جدول 3-2 استخراج اجزای پرسشنامه از پیشینه تحقیق.. 63
جدول 1-3 حجم جامعه و نمونه مورد مطالعه.. 67
جدول2-3متغیرهای تحقیق و مقیاس سنجش آن ها.. 77
جدول 3-3 مقدار آلفای کرونباخ پرسشنامه.. 78
جدول1-4 توزیع سنی گندمکاران مورد مطالعه.. 81
جدول2-4 بعد خانوار گندمکاران.. 81
جدول 3-4 محل سکونت گندمکاران.. 82
جدول4-4 نوع شغل گندمکاران.. 82
جدول 5-4 نوع فعالیت کشاورزی.. 83
جدول 6-4 نوع کشت گندمکاران.. 83
جدول 7-4 نوع مالکیت اراضی گندمکاران.. 84
جدول 8-4 بیمه محصول گندمکاران.. 84
جدول 9-4 منبع آب گندمکاران.. 85
جدول 10-4 در معرض قرار گرفتن.. 85
جدول 11-4 سطح بندی در معرض قرار گرفتن.. 85
جدول 12-4 حساسیت گندمکاران.. 86
جدول 13-4 سطح بندی حساسیت گندمکاران.. 86
جدول14-4 سطح تحصیلات گندمکاران.. 87
جدول15-4 سابقه فعالیت کشاورزی گندمکاران.. 88
جدول16-4 تعداد دفعات شرکت در دوره های آموزشی – ترویجی گندمکاران.. 88
جدول17-4 سطح سلامت گندمکاران.. 89
جدول 18-4 مهارت های فنی- زراعی گندمکاران.. 89
جدول 19-4 سطح بندی مهارت های فنی- زراعی گندمکاران.. 90
جدول 20-4 سرمایه انسانی گندمکاران.. 91
جدول 21-4 سطح بندی سرمایه انسانی گندمکاران.. 91
جدول 22-4 سرمایه فیزیکی گندمکاران.. 91
جدول 24-4 میزان مالکیت زمین زراعی گندمکاران.. 92
جدول 25-4 سطح بندی میزان مالکیت اراضی گندمکاران.. 93
جدول 26-4 دسترسی به آب گندمکاران.. 93
جدول 27-4 سطح بندی دسترسی به آب گندمکاران.. 93
جدول28-4 سرمایه طبیعی گندمکاران.. 94
جدول 29-4 سطح بندی سرمایه طبیعی گندمکاران.. 94
جدول 30-4 سرمایه مالی گندمکاران.. 95
جدول 31-4 سطح بندی سرمایه مالی گندمکاران.. 95
جدول32-4 تعداد عضویت گندمکاران در گروه های اجتماعی- سیاسی.. 96
جدول 33-4 توزیع فراوانی مؤلفه پیوند سرمایه اجتماعی در میان گندمکاران.. 97
جدول 34-4 توزیع فراوانی مؤلفه پل ارتباطی سرمایه اجتماعی در میان گندمکاران 98
جدول 35-4 سرمایه اجتماعی گندمکاران.. 99
جدول 36-4 سطح بندی سرمایه اجتماعی گندمکاران.. 99
جدول 37-4 ظرفیت سازگاری گندمکاران.. 100
جدول 38-4 سطح بندی ظرفیت سازگاری گندمکاران.. 100
جدول 39-4 آسیب پذیری گندمکاران نسبت به خشکسالی.. 101
جدول 40-4 سطح بندی آسیب پذیری گندمکاران.. 101
جدول 41-4 رابطه بین ویژگی های فردی گندمکاران با حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری آنان نسبت به خشکسالی.. 103
جدول42-4 مقایسه میانگین در معرض قرار گرفتن، حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس محل سکونت.. 104
جدول43-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس شغل اصلی.. 105
جدول44-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس نوع فعالیت کشاورزی.. 107
جدول45-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس نوع کشت.. 108
جدول46-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس نوع مالکیت زراعی.. 109
جدول47-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس نوع منبع آب.. 110
جدول48-4 مقایسه میانگین حساسیت، ظرفیت سازگاری و آسیب پذیری گندمکاران بر اساس استفاده یا عدم استفاده از بیمه محصول.. 111
جدول 49-4 تعداد افراد در هر خوشه حاصل از تحلیل خوشه ای.. 112
جدول 50-4 میانگین در معرض قرار گرفتن افراد در هر خوشه.. 112
جدول 51-4 تعداد افراد در هر خوشه حاصل از تحلیل خوشه ای.. 113
جدول 52-4 میانگین حساسیت افراد در هر خوشه.. 113
جدول53-4 تعداد افراد در هر خوشه حاصل از تحلیل خوشه ای.. 114
جدول 54-4 میانگین ظرفیت سازگاری افراد در هر خوشه.. 115
جدول 55-4 تعداد افراد در هر خوشه حاصل از تحلیل خوشه ای.. 115
جدول 56-4 میانگین آسیب پذیری افراد در هر خوشه.. 116
جدول 57-4 تبیین آسیب پذیری گندمکاران بر اساس مؤلفه های سازنده آن.. 117
فهرست اشکال
شکل 2-1 انواع خشکسالی و پیامدهای آن(کرمی،1388، 5). 12
شکل 2-2 اثرات و پیامدهای خشکسالی(پائول1998، ص:369). 14
شکل 2-3 تأثیرات مستقیم و غیر مستقیم مخاطرات طبیعی بر جامعه(افتخاری و همکاران،1388، 31). 19
شکل 2-4 درصد افراد زیان دیده بر اثر بلایای طبیعی در خاورمیانه در سال های 2008-1978(حیاتی،1388،116). 20
شکل 2-5 درصد افراد زیان دیده بر اثر خشکسالی در جهان در سال های2004-1900(حیاتی،1388،115). 21
شکل 2-6 چرخه مدیریت ریسک و مدیریت بحران (خسروی پور، 1389، 33).. 24
شکل 2-7 فرایند مدیریت ریسک(پورطاهری و همکاران،1392، 9). 26
شکل 2-8 رویکرد یکپارچه به آسیب پذیری نسبت به مخاطرات طبیعی و تلقی آن به عنوان خصیصه ای از سیستم زوجی انسانی-محیطی (قدیری و همکاران،1387، افتخاری و همکاران،1388) 27
شکل 2-9 حلقه های کلیدی مفهوم آسیب پذیری(افتخاری و همکاران،1388 ،33).. 32
شکل 2-10 چارچوب ریسک – خطر (افتخاری و همکاران،1388، 36).. 33
این مطلب را هم بخوانید :
شکل 2-11 عوامل مؤثر بر آسیب پذیری (دانتیما و کزنری،2013).. 36
شکل 2-13 انواع آسیب پذیری کشاورز در برابر خشکسالی(اقتباس از: پورطاهری و همکاران،1392 :11). 38
شکل 2-14 نقش ظرفیت در کاهش آسیب پذیری(پورطاهری و همکاران،1389،28). 42
شکل 2-15 چارچوب مفهومی معیشت پایدار (منبع: اداره توسعه بین الملل، 2002) 44
شکل 2-16 چارچوب مفهومی برای ارزیابی آسیب پذیری کشاورزان به تغییر اقلیم(درسا و همکاران،2008). 50
شکل 2-17 مدل تحقیق. 52
فهرست روابط
رابطه 1-3 فرمول محاسبه در معرض قرار گرفتن.. 70
رابطه2-3 فرمول محاسبه حساسیت.. 70
رابطه 3-3 فرمول شاخص آسیب پذیری.. 73
رابطه 4-3 فرمول استاندارد کردن برای رفع اختلاف مقیاس ها.. 75
رابطه 5-3 محاسبه شاخص بر اساس وزن های به دست آمده از PCA.. 75
رابطه 1-4 فرمول شاخص سرمایه انسانی.. 91
رابطه 2-4 فرمول شاخص سرمایه طبیعی.. 94
رابطه 3-4 فرمول شاخص سرمایه اجتماعی.. 98
رابطه 4-4 فرمول ساخت شاخص ظرفیت سازگاری.. 99
رابطه 5-4 فرمول شاخص آسیب پذیری.. 100
فصل اول
مقدمه
فصل اول: مقدمه
1- 1 مقدمه
خشکسالی، کمبود آب و اثرات آن بر تولیدات کشاورزی و توسعه اقتصادی یکی از نگرانی های عمده جهانی محسوب می شوند و از بزرگترین چالش هایی هستند که توسعه ی کشاورزی کشور در حال و آینده با آن مواجه خواهد بود (امامی بیستگانی و سیادت، 1388؛ لیو و همکاران[1]،2008). خشکسالی در چند دهه اخیر یک پدیده شایع و یکی از علل اصلی کاهش تولید بوده است (حیاتی و همکاران[2]،2010). همچنین خشکسالی در مقایسه با سایر بلایای طبیعی مانند: سیل، آتشفشان، طوفان و حتی زلزله، بیشترین خسارت را در سال های گذشته در کشور به جا نهاده است و این در حالی است که به دلیل بطئی بودن روند وقوع آن و نمایان شدن تأثیر تخریبی آن پس از مدت زمان نسبتأ طولانی، کمتر مورد توجه و حساسیت برنامه ریزان و سیاستگذاران برای مطالعه، بررسی و نحوه برخورد با آن قرار گرفته است (حیاتی و همکاران،1388 ؛ دهزاد و همکاران،1388؛ وزارت جهاد کشاورزی استان خوزستان، 1390).
خشکسالی طی دوره های مختلف، همه بخش های کشور به خصوص بخش کشاورزی را با خود درگیر ساخته است (تقوایی ابریشمی،1388). معیشت در جامعه وابسته به بخش کشاورزی است و بیش از 75 درصد محصولات کشاورزی در مناطق روستایی تولید میشود در حالی که بخش کشاورزی وابسته به آب و هوا می باشد و تنوع آب و هوا به شدت تولید محصول را تحت تأثیر قرار میدهد. خشکسالی از طریق تأثیرگذاری بر فرایندهای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی جامعه، منجر به آسیب پذیری جامعه می شود و با توجه به اینکه اقتصاد روستایی اتّکای قابل توجهی به فعالیت های کشاورزی دارد، شعاع تأثیر پدیده ی خشکسالی در مناطق روستایی، بیش از نقاط دیگر بوده است. اثرات و پیامدهای خشکسالی معمولأ ابتدا بر کشاورزی، تولید مواد غذایی، منابع آبی و در نتیجه بر زندگی و معیشت کشاورزان که ذینفعان کلیدی و تولید کنندگان اصلی محصولات کشاورزی و مواد غذایی هستند ظاهر می شود و به طور مستقیم زندگی و الگوهای معیشت روزانه آن ها را تحت تأثیر قرارمی دهد و منجر به آسیب پذیری خانوارهای کشاورزان و ناپایداری معیشت آنان می گردد (ویلهایت[3]، 1993؛ صالح و مختاری،1386؛ زمانی و همکاران،1388؛ پور طاهری و همکاران،1389؛ پیتمن و همکاران[4]،2011 ؛ حبیبا و همکاران[5]،2012). علی رغم گستردگی و تنوع خسارات و آسیب های ناشی از خشکسالی، ماهیت چند بعدی و پویای آن ها موجب شده که مطالعه آسیب پذیری جوامع و بخش های مختلف نسبت به خشکسالی دشوار باشد درحالی که درک ماهیت آسیب پذیری[6]، نقش مهمی در کاهش اثرات و پیامدهای خشکسالی دارد (کشاورز، 1389). تجزیه و تحلیل آسیب پذیری نسبت به خشکسالی در زمینه کشاورزی و امنیت غذایی جهانی، به ویژه با توجه به الگوهای افزایش مخاطرات
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین مؤلفه های ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی، انجام شد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی بود. جامعه آماری، شامل کلیه گلکاران مشغول به پرورش گل و گیاهان زینتی در شهرستان کرج در سال 1392، به تعداد 140 نفر، که به علت محدود بودن جامعه آماری، از روش سرشماری استفاده شد. ابزار اندازه گیری پرسشنامه محقق ساخته با 33 گویه و مقیاس 5 درجه ای لیکرت بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظر استادان صاحب نظر و اساتید راهنما و مشاور تایید شد. همچنین از طریق محاسبه همسانی درونی به روش آلفای کرونباخ، مقدار پایایی کل پرسشنامه برابر 84/0 شد. روش تجزیه و تحلیل داده ها، آمار توصیفی(جداول فراوانی و درصد ها) و آمار استنباطی(تحلیل عاملی) از طریق برنامه نرم افزاری SPSS 19 بود. یافته ها نشان داد که مهمترین مولفه مدیریتی؛ بسیج منابع برای شناسایی بازارهای هدف گل و گیاهان زینتی، مهمترین مولفه روانشناختی داشتن مهارت در زمینه بازاریابی گل و گیاه زینتی، مهمترین مولفه اقتصادی آشنایی با بازاریابی الکترونیکی، مهمترین مولفه آموزشی استفاده از برنامه های آموزشی رادیو و تلویزیون،سیاستگذاری ایجاد پشتوانه علمی به منظور سیاستگذاری در بخش تولید و صادرات گل و گیاهان زینتی و مهمترین مولفه بوده است .
واژگان کلیدی: بازاریابی، ترویج، گیاهان زینتی.
فصل اول:
کلیات پژوهش
مقدمه
بخش کشاورزی به لحاظ ویژگی های ساختاری و نقش بارزی که در فرایند توسعۀ کشور دارد از اهمیت زیادی برخوردار بوده و مهمترین ثروت ملی و تأمین کنندۀ نیازهای غذایی مردم و مواد خام صنایع کشور است. استقلال نسبی و حداقل وابستگی به منابع ارزی، وجود منابع بالقوه و بالفعل، شرایط آب و هوایی متنوع برای تولید انواع گوناگون محصولات از دیگر مزیت های این بخش است(فرجی و میردامادی، 1385).
به جهت اهمیت بالای مقوله بازاریابی در کشاورزی، از اوایل دهه 1980 میلادی موضوع ترویج بازاریابی مطرح گردید. ترویج بازاریابی عامل کلیدی در آگاه نمودن کشاورزان درخصوص بازاریابی مناسب و رفع محدودیت های بازاریابی و آموزش کشاورزان، تجار و مصرف کنندگان در رابطه با بازاریابی با هدف ایجاد تغییرات مطلوب در دانش، نگرش، مهارت و رفتار آنها است(یادآور و همکاران، 1389).
ایران کشوری چهارفصل و برخوردار از تنوع آب و هوایی و اقلیمی است که استعداد بالقوه بسیاری برای تولید انواع گیاهان و رونق کشاورزی و باغبانی دارد و بهرهگیری از این استعداد و مزیت اقتصادی ضروری است. بخش وسیعی از خاک ایران در شمال، مرکز و جنوب غربی کشور مستعد پرورش انواع گلها و گیاهان زینتی است و بازار بالقوه موثری برای این تولیدات در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، همسایگان شمالی و حتی در بازارهای دور شرق آسیا و غرب اروپا وجود دارد. با وجود تلاشهایی که در این زمینه صورت گرفته، اما سرمایهگذاریها و اقدامات انجام شده برای بهرهگیری بهینه از این مزیت در راستای تولید و صادرات کافی نبوده و نیست و تلاشهای بیشتری را میطلبد(صالحی، 1388).
دولتمردان و سیاست گذاران کشور در چند سال اخیر کوشیده اند تا زمینه های مساعدی را برای رونق و رشد صادرات محصولات و کالاهای غیر نفتی فراهم نمایند.
با این حال علیرغم این توجهات و کوشش ها، به لحاظ وجود برخی مشکلات و نواقص در تولید و بازاریابی محصولات، عدم برنامه ریزی محصولات و همین طور عدم برنامه ریزی دقیق و همه سونگر و صادرات گرا در این زمینه از سوی دولت، سهم محصولات غیر نفتی به خصوص محصولات و فرآورده های کشاورزی از تجارت جهانی و صادرات، علیرغم توانایی ها و قابلیت های بالقوه، چندان چشمگیر نبوده است و در این خصوص تجارت و صادرات گل و گیاهان زینتی نیز به عنوان یکی از محصولات مهم صادراتی کشاورزی از این قاعده مستثنی نبوده است(زمانیان، 1388).
با عنایت به موارد مطرح شده، نقش ترویج در آموزش کشاورزان علی الخصوص پرورش دهندگان گل و گیاهان زینتی جهت توانمندسازی آنان برای مقابله با مشکلات فعلی بازاریابی گل و گیاه کشور برجسته تر می شود. فراهم نمودن زمینه های مدیریتی، فردی، اقتصادی، آموزشی و سیاستگذاری می تواند به توسعه و رشد آنان در زمینه های بازار رسانی به موقع و فروش مناسب، کسب اطلاعات لازم از بازارهای اصلی داخلی و چگونگی یافتن بازارهای خارجی و صادرات، حذف واسطه ها، ایجاد کارایی و اثربخشی شبکه بازار رسانی و خدمات بازاریابی تنها بخش اندکی از نقش ترویج در بازاریابی گل و گیاه زینتی می باشد، بنابراین پژوهش حاضر به تعیین مولفه های ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج می پردازد.
بیان مساله
یکی از مسائلی که اکثر کشورها خصوصاً کشورهای در حال توسعه با آن مواجه هستند، فقدان اطلاعات درباره بازاریابی است. به منظور برطرف ساختن این مسئله، می بایست واحدهای خاص و سیستم های اطلاعات بازاریابی وجود داشته باشد. در مطالعات انجام شده در مرکز پژوهش های بازرگانی(2007)، مهم ترین مسائل و محدودیت های شرکت های کوچک و متوسط، تشخیص بازار، مهارت های بازاریابی و دسترسی به اطلاعات و بازارهای جهانی است(ارفعی و همکاران، 2012).
از سوی دیگر بازاریابی به مفهوم درک نیاز مصرف کنندگان و عرضه آن نیازها بطور سودمند تعریف می شود. با این وجود کشاورزان اغلب نمی دانند چگونه خریداران جدید را پیدا کنند، از روند تغییر تقاضای محصولات اطلاعی ندارند، نمی دانند چه محصولی و در چه وضعیتی بیشترین سودمندی را خواهد داشت، آنها درک لازم از چگونگی بهبود قیمت محصولات خویش ندارند و غیره. که وظیفه مروج است تا با آگاهانیدن کشاورزان درباره بازار، به بهبود فرایند بازاریابی کشاورزان کمک نماید تا در نهایت آنها قادر شوند، تصمیمات تجاری مناسب را اتخاذ نمایند(دکسی[1]، 2005).
نظام بازار رسانی گل و گیاه در ایران ناکارا و ساختار بازار، یک ساختار غیر رقابتی است. شرایط غیررقابتی که باعث وجود اطلاعات ناقص در بازار خواهد شد، امکان برنامه ریزی تولید برای تولید کنندگان را میسر نمی سازد و به دلیل وجود مازاد عرضه یا تقاضا در این شرایط، نوسانات قیمت گل در سطح عمده فروشی این بازار زیاد است. در ساختار فعلی تولید کننده کمترین و مصرف کننده بیشترین قیمت ممکن را، به ترتیب دریافت و پرداخت، می نمایند. بنابراین، اصلاح ساختار بازار گل و گیاه کشور از حالت سنتی به ساختار نوین و شناخت مولفه های ترویج بازاریابی گل و گیاهان زینتی ضروری است(نیکوئی و همکاران، 1388).
وجود موانع مختلف اقتصادی مانند گرانی نهاده ها، سختی و نبود امکانات کافی، حمل و نقل، بروکراسی در امور بازرگانی دولتی، عوامل فنی مانند نبود وسائل و تجهیزات مورد نیاز، کمبود دانش فنی مروجین و کارشناسان کشاورزی، سطح پائین دانش فنی بهره برداران، عوامل اجتماعی و فرهنگی مانند سطح پائین سواد، عدم آشنائی کافی بهره برداران و صادرکنندگان با ویژگی و بازارهای بین المللی، عدم آشنائی صادرکنندگان با اقتصاد تولید و بازاریابی گل و گیاهان زینتی از جمله مشکلات عدیده در فرایند تولید اقتصادی و صادرات گل و گیاهان زینتی است. از سوی دیگر برخی ویژگی ها از جمله فساد پذیر بودن و طول عمر کوتاه گیاهان زینتی، سرعت تحول زیاد، لوکس بودن و بستگی زیاد به سلیقه و فرهنگ، نوسانات شدید تقاضا، تنوع طلبی بازار، حاکمیت ساختارهای سنتی بر بازار گل و گیاه ایران و رانت جوئی و تصمیم گیری در راستای منافع گروهی ویژه به جای منافع بخش، پیچیدگی های بازار گل و گیاه ایران را افزایش داده است. از آنچه گفته شد می توان دریافت که نبود مدیریت بازاریابی، بازاررسانی و فروش به همراه نوسان فصلی قیمت ها، اطلاع رسانی نامناسب در بازارهای اصلی، حضور گسترده واسطه ها، عدم کارایی شبکه بازار رسانی و خدمات بازاریابی و در نهایت عدم تعادل بازار گل، ازجمله مشکلات فعلی ساختار بازار داخلی گل و گیاه کشور می باشد(نیکوئی و بخشوده، 1389).
شیوه سنتی تولید و عدم استفاده از فناوری جدید در تولید این محصول، عدم سرمایه گذاری مناسب در جهت صنعتی کردن آن، ضعف بازاریابی صادراتی نظیر ضعف بسته بندی و درجه بندی، فقدان یا کمبود پایانه های صادراتی، عدم شناخت از ساختار بازارهای مختلف خارجی و وضعیت رقبا، ضعف تبلیغات و دیگر موانع صادراتی عواملی هستند که در کاهش سهم صادرات و تجارت این محصول موثر هستند. بازاریابی صحیح محصول در داخل و خارج کشور به منظور حذف دلالان و واسطه های گل و توجه ویژه به صادرات گل از راه کارهای اساسی رفع چالش های تولید گل است(کیانی و کافی، 1384).
مرکزیت بازار گل ایران در تهران قرار دارد که فعالیت آن از سال 1350 با 15 تولید کننده گل آغاز شده است در سال 1387، بین 8 تا 10 هزار واحد تولیدى کوچک و بزرگ گل، محصولات شان را براى عرضه به این بازار ارائه کرده اند. این بازار شامل دو پایانه گل به نام های امام رضا و شهید محلاتی است. این پایانه ها زمین های بزرگی می باشند که با سوله هایی تقسیم بندی و هر کدام از سوله ها به یک نوع گل اختصاص داده شده است. هر روز پیش از طلوع آفتاب وانت بارها و کامیون هایی که از شهرهای مختلف ایران گل بار زده اند، به پایانه ها می رسند و انواع گلدان ها و گل های ساقه بریده را به خریداران عمده در بازارهای گل می رسانند. در پایانه بازار گل شهید محلاتی، علاوه بر بنکداران (کسانی که گل را به صورت عمده خریداری) می کنند، مغازه داران تهرانی و مصرف کنندگان خصوصی نیز خرید می کنند. در حال حاضر حدود 380 غرفه عرضه گل در این پایانه وجود دارد. روزانه یک میلیون شاخه گل از باغ هاى شمال کشور، محلات، کرج و باغ هاى اطراف تهران براى پخش در سراسر کشور در بازار گل شهید محلاتى تهران عرضه مى شود . پایانه اول تهران که به بازار گل امام رضا معروف است، در جاده خاوران کیلومتر 3 اتوبان تهران مشهد واقع شده و از آنجا بیشتر گل به صورت عمده فروشی برای شهرستان ها فرستاده می شود. این پایانه در قطعه زمینی به مساحت حدود 5 هکتار از سال 1376 به بهره برداری رسید و در اردیبهشت سال 1387 ، با 620 غرفه عرضه گل در داخل 8 سوله مسقف روزانه بیش از 100 میلیون شاخه از انواع مختلف در آن وارد و مورد معامله قرار گرفته اند. علاوه بر غرفه های مسقف ذکر شده، عده ای از عرضه کنندگان گل به علت عدم توانائی پرداخت اجاره محل و یا موقت بودن فعالیت های شان گل های خود را در کنار دیوارهای سوله ها عرضه می کنند و جزء غرفه داران بی سقف محسوب می شوند. این بازار بزرگترین محل تجارت گل در ایران است که علاوه بر ارسال محموله به استان ها و شهرستان های دیگر کشور، امکان صدور به کشورهای حاشیه خلیج فارس و آسیای میانه را نیز دارا می باشد. با وجود اهمیت این بازار در تجارت گل و گیاه کشور، ولی موانع و مشکلات متعددی بر فعالیت تجاری این مرکز حاکم است. هزینه های جاری و نگهداری بازار زیاد و درآمدهائی که منحصراً بابت وصول اجاره محل ها دریافت می شود در مقابل آن ناکافی است و لذا امکان تامین تجهیزات بهتر محدود و ناممکن است. در این راستا، بازار گل فاقد یک سردخانه مجهز برای نگهداری محصولات است و لذا فروشندگان، چنانچه هر روز موفق به فروش گل های عرضه شده به بازار نباشند، ناچار به برگشت دادن آن شده و متحمل خسارت می شوند. با وجودی که زمینه صدور انواع گل به کشورهای خارجی فراهم است، اما عدم آگاهی از نوع گل های مورد پسند و چگونگی بسته بندی و زمان مناسب عرضه آنها به بازار هدف، امر صادرات را کند و کم رنگ نموده است. محموله های صادراتی گل با پروازهای بین الملی معمولی باید صادر شوند که هم هزینه آن زیاد و هم در صورت تغییر ساعات پرواز، محموله ها با تاخیر به مقصد می رسند و در نتیجه، با از دست دادن تازگی با افت قیمت و یا تلفات مواجه می گردند(سلطان محمدی، 1387).
معمولا در کشورهای دیگر گل های ساقه بریده را با ماشین های مجهز به یخچال و در حالی که تمامی شاخه ها در آب قرار گرفته اند جابجا می کنند، اما در ایران این نوع گل به صورت فله ای و گاه بعد از یک روز در راه ماندن به پایانه های تهران می رسد تا از آنجا در کل کشور پخش شود. حمل و نقل گل در ایران به وسیله اتوبوس، وانت و کامیون انجام می پذیرد که با توجه به حساسیت گل ها در برابر فشار سبب کاهش کیفیت و افزایش ضایعات می گردد. بر این اساس، بیش از 50 درصد تولید گل کشور تبدیل به ضایعات مى شود(نیکوئی و همکاران، 1388).
از طرفی تولیدکننده هاى گل اصلاً روى بازار مصرف خارجى نمى توانند حساب کنند. از مهمترین مشکلات صادرات گل و گیاه زینتی مسئله حمل و نقل می باشد، با توجه به گرانی تعرفه های حمل و نقل خطوط هوایی خارجی، شرکت های هواپیمایی ایران نیز نمی توانند به صادرات گیاهان زینتی برای رسیدن به مقصد خاص در زمان خاص سرویس دهی نمایند(سلطان محمدی، 1387).
بر این مبنا است که دامنه حمایت های ترویج از کشاورزان باید فراتر از محدوده مزارع و فرایند صرف تولید در مزرعه باشد. بنابراین مروجان ملزم به کسب مهارت های متعدد درخصوص مدیریت تولید و بازاریابی شدند که در این حالت درک و کاربرد مؤثر ترویج در بازاریابی مسئولیت هر کارگزار ترویج خواهد بود و تمام تلاش های بازاریابی نیز با کارکنان شروع می شود و بخش لاینفک شغل هر کارگزار ترویج درتمام سطوح سازمانی از پایین تا بالا، بازاریابی است(ریتر و ولچ[2]، 1998).
با توجه به نکات مطروحه، چالش ها و نارسائی هائی در مقابل وضعیت موجود اقتصادی و بازاریابی گل و گیاهان زینتی ایران وجود دارد که برای دستیابی به جایگاه واقعی ایران در بازار جهانی گل، بایستی این وضعیت موجود اصلاح گردد، بنابراین ضروری است با شناخت اجزای سازنده ترویج بازاریابی به ویژه در حوزه گل و گیاهان زینتی برای برخی از مسائل و مشکلات شناختی و کارکردی فراروی گل کاران تدابیر لازم اندیشیده شود. در این راستا شناخت مؤلفه های ترویج بازاریابی گل و گیاهان زینتی از نظر گلکاران و کارشناسان ترویج، ضروری به نظر می رسد، بنابرایت پژوهش حاضر بر آن است به بررسی مؤلفه های ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج بپردازد.
سوال های پژوهش
1) مؤلفه های مدیریتی موثر بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج کدامند؟
2) مؤلفه های روانشناختی موثر بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج کدامند؟
3) مؤلفه های اقتصادی موثر بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج کدامند؟
4) مؤلفه های آموزشی و برنامه ریزی بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج کدامند؟
5) مؤلفه های سیاستگذاری بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج کدامند؟
این مطلب را هم بخوانید :
اهمیت و ضرورت پژوهش
ایجاد اشتغال و رشد صادرات غیر نفتی دو موضوع اساسی در اقتصاد ایران است که با برنامه ریزی جامع برای بهره برداری بهینه از استعدادها و توانمندی های بالقوه در بخش های مختلف اقتصادی حاصل می شود(نمازی فرد، 1388).
امروزه به دنبال جهانی شدن اقتصاد، تحولات سریع تکنولوژیکی و اطلاعاتی در سطح جهان، کشورهای مختلف تلاش گسترده ای را در راه دستیابی به توسعه پایدار اعمال می کنند که این روند جهانی شدن اقتصاد، هوشیاری بیشتری را از سوی کشورهای در حال توسعه می طلبد. در این بین ایران می تواند با اخذ تدابیری اندیشمندانه و سیاست گذاری های با ثبات و متقن و با بهره گیری از تجارب دیگران در قالبی منسجم، یکپارچه، دراز مدت و حداکثر بهره مندی از امکانات موجود از طریق گسترش کشاورزی، به ویژه کشت گل و گیاهان زینتی به توسعه اقتصادی و نهایتاً توسعه پایدار دست یابد. به منظور بهبود فروش و بازاریابی گل و گیاه به خصوص در بازارهای خارجی و توسعه صادرات گل و گیاه ضروری است که راهکارهای موثری در جهت حل مشکلات و تنگناهای تولید و بازاریابی برداشته شود انجام تحقیقات بازار نه تنها برای درک نیاز و خواست بازار حیاتی است بلکه در توانمند سازی کشاورزان و کارکنان ترویج برای ایجاد دانش مربوط به بازار موثر می باشد(یادآور و همکاران، 1389).
فعالیت های ترویج بازاریابی عبارتست از زمان بندی کاشت، تعیین نوع محصول، پیشبینی فعالیت های جایگزین، متنوع سازی در تولید محصولات، تعیین روش ها و زمان بندی برداشت، سورتینگ، درجه بندی، بسته بندی، اطلاعات راجع به قیمت ها، شناخت بازارهای متعدد، داشتن استانداردها و دستیابی به فرصت های صادراتی. در همه موارد ذکر شده حمایت کشاورز در شکل گیری خدمات ترویج بازاریابی یک امر حیاتی است، چرا که نبود کارشناس برای آموزش و راهنمایی تولیدکنندگان یکی از دلایل کندی تحولات علمی و اقتصادی در عرصه تولید گل و گیاهان زینتی و تداوم تولید سنتی آن است(زمانیان، 1388).
در این خصوص برای ورود به عرصه پرمخاطره و جدید هم چون بازاریابی، کارکنان ترویج نیازمند داشتن اطلاعات مطمئن هستند تا به کشاورزان کمک کنند تا محصولات مناسب برای کشت را تعیین کنند، توانایی محاسبه هزینه های تولید را به دست آورند، برآوردی از توان فروش محصول خود داشته باشند و اطلاعات لازم در خصوص سایر مراحل تولید و بازاریابی را به دست آورند(شپرد، 2000).
همچنین مروجان باید از توسعه ابزارهای بازاریابی و شناسایی خدمات برای انتشار اطلاعات استفاده نمایند و بر روی تدریس مهارت های اساسی بازاریابی در دوره های آموزشی ترویج و برنامه درسی آن توجه بیشتری نمایند. علاقه اندک کشاورزان به ترویج بازاریابی معلول آن است که برخی از آنان، قابلیت کارشناسی خود درخصوص مدیریت مالی و اقتصادی مزرعه را به مراتب بالاتر از مروجان کشاورزی می دانند، بنابراین، ضروری است با شناخت اجزای سازنده ترویج بازاریابی به ویژه در حوزه گل و گیاهان زینتی برای برخی از مسائل و مشکلات شناختی و کارکردی فراروی گلکاران تدابیر لازم اندیشیده شود(زمانیان، 1388).
با عنایت به موارد اشاره شده اهمیت و ضرورت موضوع آشکار است. لذا با توجه به تقاضای بازار داخلی برای انواع گل ها و گیاهان زینتی و همچنین با در نظر داشتن حجم زیاد تقاضا در عرصه بینالمللی، موقعیت جغرافیایی و اقلیمی مناسب ایران برای کشت انواع گیاهان، پرورش و صادرات انواع گل و گیاهان زینتی، میتواند سهم کشور را در بازار تجارت این محصولات ارتقا بخشیده و موجب عاید شدن درآمد ارزی مناسبی برای اقتصاد کشور گردد، بنابراین ضرورت بازنگری در بازاریابی گل و گیاهان زینتی، الزامی است و در این بین نقش آموزش و ترویج کاملا آشکار خواهد بود. از این رو نتایج این پژوهش می تواند در درجه نخست مورد استفاده مروجان و گل کاران و همچنین سایر کشاورزان، محققان، دانشجویان و اساتید دانشگاه قرار بگیرد، بطوریکه با بهره گیری از نتایج آن می توان گام های بلندی در جهت جهانی شدن صنعت گل و گیاهان تزئینی در کشور برداشت.
اهداف پژوهش
الف) هدف کلی:
تعیین مؤلفه های ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج.
ب) اهداف ویژه:
1) تعیین مؤلفه های مدیریتی ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج.
2) تعیین مؤلفه های روانشناختی ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج.
3) تعیین مؤلفه های اقتصادی ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج.
4) تعیین مؤلفه های آموزشی و برنامه ریزی بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج .
5) تعیین مؤلفه های سیاستگذاری بر ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج.
محدوده های پژوهش
الف) محدوده موضوعی: موضوع مورد مطالعه در این پژوهش، بررسی مؤلفه های ترویج بازاریابی گل و گیاه زینتی در شهرستان کرج می باشد، لذا این پژوهش به مباحث مربوط به بازرا یابی و گل و گیاه زینتی محدود شد.
ب) محدوده مکانی: محدوده مکانی و جغرافیایی این تحقیق، شهرستان کرج می باشد.
ج) محدوده زمانی: این پژوهش در سال 1392 به انجام شد.
تعاریف واژه ها و اصطلاحات