1-2-4- مشخصات ماکروسکوپیک شیردان های آلوده……………………………………………………..35
2-2-4- یافته های میکروسکوپیک شیردان های آلوده………………………………………………………………………35
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
1-5- بحث………………………………………………………………………………………………………43
2-5- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………..46
3-5- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………….47
منابع………………………………………………………………………………………………………………50
– مقدمه و هدف
آلودگی به انگل های دستگاه گوارش نشخوارکنندگان به خصوص گوسفند و بز یک معضل بزرگ برای دامداران درسراسر دنیا می باشد، اما اثرات آن ها در نواحی گرمسیری با توجه به شرایط اقلیمی بسیار بیشتر می باشد (12).
امروزه بهره دهی زیاد از نظر تولید گوشت، شیر و پشم و سایر فراورده ها، گوسفند و بز را در درجه ی اول اهمیت هم از لحاظ تولید مواد غذایی و پروتئینی، و هم از لحاظ موارد اقتصادی قرار داده است. با توجه به این که ایران از نظر رتبه بندی در شاخصهای جهانی محصولات دام در سال 2010، دارای رتبه ی اول در خاورمیانه از لحاظ تولید گوشت گوسفند و بز می باشد، می توان به اهمیت بالای این دام در کشور پی برد (12). متاسفانه در مقابل مزایای بالای این دام، عوامل بسیار زیادی وجود دارد که باعث آسیب به گوسفند و بز می شود. از این میان می توان به عوامل بیماری زای انگلی اشاره کرد که سالانه خسارات اقتصادی قابل توجهی را به صنعت پرورش دام کشور از جمله گوسفند و بز وارد می آورد. ضررهای اقتصادی ناشی از انگل های دستگاه گوارش به طرق مختلف می باشد: کاهش باروری، کاهش راندمان کار، کاهش تولید شیر، هزینه های درمان و مرگ و میر در آلودگی های شدید. آلودگی های کرمی علاوه بر مشکلات مستقیمی که در دام ها ایجاد می کنند، زمینه را برای امراض ویروسی و باکتریایی مساعد کرده و حتی در بسیاری از موارد منجر به مرگ دام ها می شوند(12،13).
با توجه به این نکته که جهت جلوگیری از آلودگی های انگلی در اکثر مناطق بدون در نظر گرفتن نوع انگل و خسارات ناشی از آن، فقط از چند داروی معمول استفاده می شود، شناخت نوع و میزان آسیب های ایجاد شده توسط انگل های مختلف می تواند در تشخیص دقیق تر و درمان سریع تر عوارض و در نتیجه کاهش هزینه های پیش رو موثر باشد.
نشخوارکنندگان، اصلی ترین میزبانان آلودگی های کرمی می باشند. آلودگیهای کرمی و انگلی بیشتر به اشکال مزمن و تحت درمانگاهی بروز می کنند. از طرفی شرایط اقلیمی و آب و هوایی، نحوه ی تغذیه دام ها، پوشش گیاهی و غیره از جمله عوامل تاثیر گذار بر آلودگی های انگلی محسوب می شود (13) .
باتوجه به شرایط آب و هوایی شهرستان کرمان و شرایط رشد مراحل لاروی انگل ها و باتوجه به اهمیت نماتودهای شیردان در گوسفند و بز و نقش آن ها درکاهش تولیدات دامی و به دنبال آن خسارات ناشی از آنها و همچنین وجود مقاومت های دارویی نسبت به داروهای ضد انگلی رایج، بررسی میزان شیوع انگل های کرمی دستگاه گوارش نشخوارکنندگان، می تواند در مدیریت بهداشتی آن ها اهمیت بسزایی داشته باشد. همچنین شناخت ضایعات پاتولوژیکی انگل های شایع می تواند در شناخت بیماری زایی آن ها مهم باشد. طی سال های اخیر در ایران مطالعهای در خصوص ضایعات پاتولوژیکی و مرحلهی توقف رشد لاروی این انگل (پارابرونما اسکریابینی) انجام نگرفته است. با توجه به شیوع نسبتا بالای این نماتود در گوسفندان و بزان کشتار شده در کشتارگاه کرمان، این مطالعه جهت بررسی ضایعات پاتولوژیک و مرحله توقف رشد لاروی این انگل انجام خواهد شد.
فصل دوم
کلیات و بررسی منابع موجود
1-2-کلیاتی در مورد کرم ها
کرم ها[1] موجودات پر یاخته ای هستند که معمولا طول بدن آن ها بیش از عرض آن است. کرم یا هلمنت[2] از کلمه یونانی هلمنز[3] یا هلمنتوس[4] مشتق شده است. مقطع بعضی از کرم ها پهن است که همه ی آن ها درشاخه ی کرم های پهن[5] قرار داده شده اند. مقطع عرضی بعضی دیگر گرد است که به آن ها اصطلاحا کرم های گرد[6] می گویند و در شاخه ی نماتودا[7] قرار دارند.کرم های خار بر سر یا سرخاردار[8] اگرچه مقطع عرضی گردی دارند ولی ریخت شناسی آن ها اختلاف قابل ملاحظه ای با کرم های گرد دارد. بنابراین آن ها را در شاخه ی جداگانه ای به نام شاخه ی آکانتوسفالا[9] طبقه بندی می کنند (1، 5، 6).
2-2 -طبقه بندی کرم ها
1-2-2-شاخه کرم های مسطح یا پهن
این شاخه ازکرم ها، مسطح یا پهن(دارای سطح پشتی-شکمی) چندین سلولی، معمولا نواری یا برگی شکل(وندرتا استوانه ای) با تقارن دو طرفه، بدنی سه لایه وفاقد سیستم گردش خون و حفره عمومی(درونی) ومخرج ولی دارای دستگاه ترشحی متقارن دوطرفه هستند. این سیستم ترشحی در داخل بدن به سلول های خاصی
موسوم به سلول های شعله ای ختم می شود.
کرم های مسطح به سه دسته تقسیم می شوند:
1- توربلاریا[10]: این رده شامل گونه هایی غیر انگلی می باشد که در آب شیرین،دریا ویا روی زمین زندگی میکنند.بدن آن ها از مژه هایی پوشیده شده است.
2-ترماتودا[11] یا کرم های پهن برگی شکل[12] : این گروه که به کرم های برگی شکل (فلوک) مشهورند دارای لوله گوارشی ناقص می باشندو فاقد دستگاه گردش خون وتنفس هستند. برخی انگل داخلی وبرخی انگل خارجی هستند. به سه زیر رده دیژنه آ[13]، اسپیدوگاستره آ[14] و دیدیموزوئیده آ[15] تقسیم بندی می شوند.
3-سستودا[16]: این گروه، کرم های نواری(روبانی) شکل بوده و فاقد مجاری گوارشی و عروقی هستند. بدن این کرم ها بند بند بوده و در مرحله بلوغ هر یک دارای هر دو عضو تولید مثل جنسی نر و ماده هستند. تمام آنها انگلی هستند،کرم های بالغ در مجاری گوارشی مهره داران و لارو آنها در بافت های مهره داران و بی مهرگان زندگی می کنند(8).
2-2-2-شاخه کرم های گرد
نماتودا[17] یا کرم های گرد: کرم ها اغلب باریک بوده، بند بند نمی باشند. بدن از کوتیکول پوشیده شده است که با چشم غیر مسلح صاف به نظر می رسد ولی با بزرگنمایی بیشتر با بهره گرفتن از میکروسکوپ و لوپ ممکن است واجد بر جستگی هایی باشد. دارای لوله گوارش کامل می باشند که دهان در انتهای قدامی کرم واقع شده و به مری عضلانی و روده ها و نهایتا در انتهای خلفی، به مقعد می رسد. جنس های نر و ماده جدا هستند (1).
3-2-2- شاخه نماتومورفا[18] یا کرم های مویی[19] یا گوردیاسه آ[20]
کرم های بالغ در این رده انگل نیسستند، طویل هستند، در آب یا خاک مرطوب زندگی می نمایند. جنس های نر و ماده جدا هستند. بالغین و لاروها هیچکدام در حیوانات اهلی انگلی نمی باشند (8).
4-2-2- شاخه آکانتوسفالا یا کرم های خار بر سر
همچنان که از نام آن ها بر می آید این گروه در سر خود دارای تعدادی خار هستند و بدن آن ها بند بند نیست.این کرم ها که برخی از خصوصیات آن ها شبیه نماتودا و برخی دیگر مشابه ترماتودها است، به ندرت انگل می شوند و جنس نر و ماده آن ها مجزا است (8).
3-2- طبقه بندی انگل پارابرونما اسکریابینی
جدول 1- 2 طبقه بندی انگل پارابرونما اسکریابینی (1)
| طبقه | نام |
| شاخه[21] | کرم های گرد[22] |
| دسته[23] | سسرنانته (فاسمیدیا)[24] |
| راسته[25] | اسپیروریدا[26] |
| زیرراسته[27] | اسپیرورینا[28] |
| فوق خانواده[29] | اسپیروروئیده آ[30] |
| خانواده[31] | اسپیروریده[32] |
| جنس[33] | پارابرونما[34] |
| گونه[35] | پارابرونما اسکریابینی[36] |
1-3-2- مشخصات راسته اسپیروریدا
درانگل های این راسته مری به 2 قسمت تقسیم شده است: قسمت قدامی، ماهیچه ای و بخش خلفی غده ای. فاقد زواید راسی شکمی جانبی می باشند. انگل مهره داران بوده و رشد مراحل نوزادی معمولا در داخل بندپایان صورت می گیرد (1، 15).
2-3-2- مشخصات فوق خانواده اسپیروئیده آ
این نماتودها دو لب جانبی دارند که ممکن است به قسمت های دیگر تقسیم شده باشد. معمولا حلق یا محوطه ی دهانی، استوانه ای شکل است. مری در قسمت قدامی، ماهیچه ای و در بخش خلفی، طویل تر، وسیع تر و غده ای است. انتهای کرم نر، پیچ خورده و دارای باله ی دمی و تعدادی زائده می باشد. اسپیکول ها معمولا نامساوی و نامتشابه هستند. منفذ تناسلی کرم ماده در اکثرگونه ها نزدیک به نیمه ی بدن به خارج باز می شود. تخم ها جدار ضخیمی دارند و هنگام خروج، جنین دار هستند. سیر تکاملی آن ها غیر مستقیم است و میزبان واسط آن یک بند پا می باشد. کرم های بالغ در سطح یا جدار لوله ی گوارشی و یا چشم مهره داران زندگی می کنند. مهم ترین خانواده های آن اسپیروریده و تلازی ایده است (1).
3-3-2- مشخصات خانواده اسپیروئیده آ
این مطلب را هم بخوانید :
مشخصات کاملا مانند فوق خانواده است (1).
4-3-2- مشخصات جنس پارابرونما
پارابرونما نماتودی از راسته اسپیروریدا، فوق خانواده اسپیروروئیده آ و خانواده اسپیروریده می باشد. این جنس شامل گونه های مختلفی می باشد(جدول 2-2).گونه مهم آن اسکریابینی می باشد که در شیردان شتر، گاو، گوسفند، بز و زرافه زندگی کرده و از آفریقا، روسیه، مغولستان، قزاقستان و ایران گزارش شده است (4).
این نماتود بزرگ و نازک در آزمایشگاه از طریق مشخصات قسمت قدامی قابل تشخیص است. زیرا در قسمت قدامی دو لب جانبی کاذب، سپرهای پوستی پشتی شکمی و 6 طناب نعل اسب مانند مشخص می باشد. انتهای کرم نر پیچ خورده و دارای اسپیکول های کاملا نامساوی و نامتشابه است و تنه ی ماده ساده بوده و رحم واجد تخم های جنین دار کوچک می باشد.این نماتود در ایران تاکنون از گوسفند،گاومیش، بز، گوسفند وحشی و شتر گزارش شده است (4).
جدول 2-2 گونه ها و میزبانان جنس پارابرونما (31 )
3-6- حجم، نمونه………………………………………………………………………………….. 10
3-7- روش نمونهگیری…………………………………………………………………………….. 100
3-8- ابزار جمع آوری دادهها……………………………………………………………………… 100
3-9- شیوه نمرهگذاری متغیرها…………………………………………………………………… 101
3-10- روایی پرسشنامهها………………………………………………………………………….. 102
3-11- پایایی پرسشنامهها…………………………………………………………………………. 102
3-12- روش تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………… 103
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
مقدمه…………………………………………………………………………………………………… 105
4-1- عوامل فردی و آموزشی دانشآموزان……………………………………………………. 106
4-1-1- جنس دانشآموزان………………………………………………………………………. 106
4-1-2- نوع مدرسه دانشآموزان در دبیرستانهای عادی و غیرانتفاعی……………………. 107
4-1-3- پایه تحصیلی دانشآموزان……………………………………………………………… 108
4-2- خودشکوفایی دانشآموزان………………………………………………………………… 109
4-3- روابط عاطفی موجود در خانواده دانشآموزان…………………………………………. 111
4-4- رفتار دینی والدین دانشآموزان…………………………………………………………… 111
4-5- رابطه بین رفتار دینی والدین با روابط عاطفی موجود در خانواده دانشآموزان ….. 112
4-6- رابطه بین رفتاردینی والدین با خودشکوفایی دانشآموزان…………………………… 113
4-7- رابطه بین روابط عاطفی موجود در خانواده با خودشکوفایی دانشآموزان………… 115
4-8- رابطه بین عوامل شخصی و آموزشی (جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی) با روابط عاطفی موجود در خانواده دانشآموزان 116
4-9- رابطه بین عوامل شخصیو آموزشی با خودشکوفایی دانشآموزان………………….. 118
4-10- رابطه بین رفتار دینی والدین و روابط عاطفی موجود در خانواده دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی 121
4-11- رابطه بین رفتار دینی والدین و خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان 123
4-12- رابطه بین روابط عاطفی موجود در خانواده و خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان………………………………………………………………………………………….. 126
4-13- رابطه بین رفتار دینی والدین و روابط عاطفی موجود در خانواده با خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان…………………………………………………………………………. 128
فصل پنجم: نتیجهگیری، بحث و پیشنهاد
مقدمه…………………………………………………………………………………………………… 132
5-1- نتیجهگیری……………………………………………………………………………………. 133
5-1-1- سوال اول: رابطه بین رفتار دینی والدین با روابط عاطفی موجود در خانواده ….. 133
5-1-2- سوال دوم: رابطه بین رفتار دینی والدین با خودشکوفایی دانشآموزان…………. 133
5-1-3- سوال سوم: رابطه بین روابط عاطفی موجود در خانواده با خودشکوفایی
5-1-4- سوال چهارم: رابطه بین عوامل شخصی و آموزشی با روابط عاطفی موجود درخانواده دانشآموزان. 134
5-1-5- سوال پنجم: رابطه بین عوامل شخصی و آموزشی با خودشکوفایی دانشآموزان…….. ..134
5-1-6- سوال ششم: رابطه بین رفتار دینی والدین و روابط عاطفی موجود درخانواده دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان………………………………………………………………………………. 134
5-1-7- سوال هفتم: رابطه بین رفتار دینی والدین و خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان………………………………………………………………………………………….. 135
5-1-8- سوال هشتم: رابطه بین روابط عاطفی موجود در خانواده و خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان………………………………………………………………………………. 135
5-1-9- سوال نهم: رابطه بین رفتار دینی والدین و روابط عاطفی موجود درخانواده با خودشکوفایی دانشآموزان با دخالت جنس، نوع مدرسه و پایه تحصیلی دانشآموزان……………………………………………………………… 136
5-2- بحث و بررسی……………………………………………………………………………….. 137
5-3- پیشنهادها………………………………………………………………………………………. 141
5-4- محدودیتهای تحقیق…………………………………………………………………………. 142
منابع……………………………………………………………………………………………………. 143
مقد مه :
خانواده یکی ازبنیادهای اصیل وبسیاردرخورستایش واحترام دردین مبین اسلام وبه تبع آن درجامعه ماست . خانواده اولین وابتدایی ترین نهادی است که درجامعه ما شکل می گیرد ورشد می کند و جایگاه بسیارمقدسی است که هرکدام ازاجزا آن ازپدرومادروفرزندان جایگاهی خاص وحقوقی فردی وجمعی دارند که افراد آن طبیعتاً در ارتباط با هم به آن احترام گذاشته ورعایت می کنند. خانواده درپی ریزی سعادت فرزندان سهم بزرگ ومسئولیتی عظیم دارد وبه ویژه آنکه بخش اعظم پرورش جسم و روان پایه گذاری حیات اجتماعی و فرهنگی طفل مربوط به این دوره ( سالهای ابتدایی تولد) است. دامان خانواده را محیطی مقدس دانسته اند که درآن خوشبختی پدید می آید. وپدران ومادران پاک دل وبا ایمان درطول تاریخ توانسته اند نسلهای ارزنده وشایسته ای بپرورانند وبه جامعه تحویل دهند. خانواده ازدیدی یک موسسه حقوقی است که افراد آن درسایه پیوند خونی وزناشویی با هم ارتباط می یابند. زندگیشان براساس تفاهم وهمزیستی وصلح وتعاون است. عامل والدین می توانند مهمترین عامل وعلت پایه گذاری وضع اصلی طفل باشد واو را به پاکی وناپاکی سوق می دهد
(قائمی ،1370: 253)
تأثیرخانه وخانواده درفرد نامحدود است ومی توان گفت که پایه های تربیتی فرد درخانه نهاده شده است چون محیط خانه به اقتضایی که ایجاد استقرارروانی در کودک می نماید و با وسایلی که نیازمندیهای روانی او را تأمین می کند وفرصتی که برای ارضاء تمایلات وغرایزکودک فراهم میسازد، همگی آنها درطرز رشد او موثراست. چنانکه خانه صحت اخلاقی کودک را بنیان گذاری میکند زیرا او ارزشهای اخلاقی ، علاقه به راستی ودرستی وتنفرازدروغ ونادرستی ومیل به تعاون وهمکاری و علاقه به همنوع و بالاخره دوست داشتن فضایل ومبارزه با رذایل وامثال آنها را ازمحیط خانه فرا می گیرد. ( حجتی ، 1358: 38)
همانطور که بیان شد درخانواده روابط وتعاملات زیادی وجود دارد اما روابط عاطفی ونقشی که روی والدین وخصوصاً فرزندان می گذارد حائز اهمیت است عواطف واحساسات چه مثبت وچه منفی از زمان قبل ازتولد، کودک را متأثرمی کند این انسان آگاه کوچگ نیازش را به محبت وعاطفه را درابتدا به صورت یک لبخند یا گریه وکم کم با حروف وکلمات بیان می کند وهمانطورکه مراحل بعدی رشد را طی میکند محبتی که در کودکی توسط خانواده گرفته و تأثیراتی که از عواطف موجود در پیرامونش بوده و اخذ کرده به صورت رفتارکلامی وغیرکلامی بروز می دهد. انواع هیجانهای مثبت مثل احساس رضایت شاد بودن، موفقیتهای درسی واخلاقی ، خلاقیت، مهارت حل مسأله و… و یا هیجانهای منفی مانند عدم کنترل خشم، حسادت ، تنفرو… همه ناشی ازرفتارواحساساتی بوده که والدین به صورتهای گوناگون به کودک خود واین امانت الهی آموزش داده اند.
1-1- عنوان تحقیق :
بررسی رابطه رفتاردینی والدین با روابط عاطفی موجود درخانواده وخود شکوفایی دانش آموزان دبیرستانهای دخترانه وپسرانه ناحیه 2 شهرستان کرمان .
1-2- بیان مسأله :
تربیت خانوادگی عاملی برای تعدیل انسان، وسیله ای برای ارضای عواطف وموجبی برای جلوگیری از پدید آمدن نابسامانیهاست. کودکان الگوازوالدین خود میگیرند.وبه رشد ونمو خویش ادامه می دهند. همچنین خانواده منتقل کننده فرهنگ خاص به کودکان است.فرهنگی که در آن صفا و صمیمیت، صداقت ومحبت است واین امردراماکن دیگربدست نمی آید.کودکان پرورشگاهی ممکن است در سایه اعمال نظرها درمواردی به درجاتی وسیع رسیده باشند. ولی هیچکدام از آنها نتوانسته اند به مانند اکثریت آنهایی که در خانواده تربیت یافته اند ادامه زندگی دهند. معنویت واخلاق درخانه کار سازندگی را درکودکان نافذ می سازد. ( قائمی ، 1370: 254)
ازمسائل مهمی که در تربیت اولیه دارای نقش و اهمیتی فوق العاده است مسأله الگوهای خانوادگی است .
کودک از همان روز های اولیه تولد همه حرکات، رفتاروعملکردهای ما را می بیند وبه تدریج آنها را فرا گرفته وتحت تأثیرش قرارمی گیرد. چه بسیارند عاداتی که درسایه تجربه وعمل ازروزگاران اولیه حیات برای آن کودک حاصل شده و تا پایان عمر برای انسان می ماند.
والدین نخستین الگوی کودکانند، شجاعت یا ترس ، درستکاری یا خیانت ، صداقت یا دروغ ، خود نگهداری یا خود باختگی را به فرزندان منتقل میکنند. والدین میتوانند سرمشقهای خوب ویا ناشایسته ای برای فرزندان باشند. وبراین اساس افرادی خوشبخت ویابدبخت ، با واکنشهای عادی ویا غیرعادی پدید آورند. (همان :149)
از مسائل مهمی که در تربیت مطرح است مسأله سازندگی عاطفی است امرعاطفه در افراد کمتر از دیگر امور و ابعاد نیست، نیازبه جامعه واجتماعی بودن ایجاب میکند که در آن قانون حکومت کند وازاین دید چرخ حیات بگردد واجتماع به پیش رود. اما عاطفه همانند روغنی است که درلای چرخها ودربین پیچ و مهرهها ریخته میشود وموجبات عدم فرسایش و خرابی و عدمسروصدا وفریادهای جانخراش را فراهم می سازد. اینکه درتربیت توجه به تغذیه طفل از شیر مادر میشده یک بعدش این است که طفل به هنگام تغذیه، از رشد عاطفی برخوردار شود آنها که تمایلاتی مربوط به محبتشان ارضاء نمی شود افرادی خواهند شد خیانتکارولجوج ،سخت دل وخشن که حتی ممکن است در مواردی شرافت و حیثیت انسانی خود را نیز نادیده گیرند به هنگامی که والدین به خصوص مادران فرزندان خود را می بوسند و می بویند به حقیقت موجی ازنشاط وشادی از اعماق روحشان برخاسته و کودک را سیراب می سازد و مراتب نشاط ورضایتمندی آنا ن ر
این مطلب را هم بخوانید :
ا فراهم می آورد.( همان : 250)
همانطورکه بیان شد پدرومادرالگویی تمام برای فرزندان خود درمحیط خانواده می باشند وتربیت والدین واثرپذیری کودک ازرفتاروگفتاروالدین نه ازهنگام تولد که قبل ازآن شروع وشخصیت کودک شکل می گیرد. با نگاهی حتی سطحی به خانواده معتقد ومقید به دین ومذهب که به دنبال آن روابط متقابل از جمله روابط عاطفی درخورستایشی دارند ملاحظه می گردد که فرزندان اینگونه خانواده ها چنان تربیت عمیق و خوبی دارند که کمترتحت تأثیرعوامل بیرون ازخانه قرارمی گیرند و موفقیت بیشتری نسبت به افراد دیگردارند. برخوردی که والدین با هم دارند اگرهمراه با مهروعطوفت و صمیمیت باشد باعث آرامش و شادی کودک می گردد وکودکی که دراین محیط زیبا وآرام رشد کند انسانی سالم وخود شکوفا است.
دردامن والدین تربیت شده انسانهایی رشد میکنند که دردنیایی از خود آگاهی زندگی می کنند مرتباً خود زبیایشان را باورمی کنند و در نتیجه درخود شخصیت می سازند وهرلحظه خوداحساس شایستگی می کنند. ( آزمندیان ،1384: 135)
مسائل ومشکلات درزندگی ما انسانها واقعیت هایی هستند که ما را از مواجهه با آنها گریزی نیست … باید با مسائل زندگی مواجه شد وآنها را مقتدرانه حل کرد وازلحظه های زندگی خود لذت برد به گونهای که مسائل نتوانند آسیبی به روح وروان انسان بگذارند وفرد علیرغم تمامی این واقعیتهای زندگی بتواند در دنیایی ازشوروهیجان ونشاط وآرامش وروحیه بسیارعالی، زیبا زندگی کند وازلحظه لحظه های زندگی خود لذت برد. ( همان : 203)
واین میسرنمی شود مگراینکه انسان درمحیط خانه الگوهایی داشته باشد با رفتاروگفتارهایی شایسته و روابط عاطفی نیکوکودکان به مرورزمان خیلی ازمفاهیم ورفتارها را ازپدرومادرمی آموزند تأثیر رفتار بیش از گفتار است و در بیشتر مواقع فرزندان همان می شوند که پدر و مادرشان هستند نه آنکه پدر و مادرشان میخواهند بشوند واین نکته تکرارمکررات است که والدین قبل از تربیت فرزند باید اقدام به تربیت خود کنند آیا صحیح است که کودک به حدی از رشد و تکامل رسید از او انتظار تمام موفقیتهایی که همه کـودکـان اطـراف (دوستـان- اقـوام و…) دارند داشـت و یا به همه آروزها و آمال و موفـقـیتـهایـی که از خود انتظار داشته و نرسیده (به دلایل مختلف ازجمله نداشتن استعداد و توانایی ویا کاهلی وسهل انگاری و…) ازفرزندمان خواسته شده که به آنها برسد و پدر و مادر را سربلند بکند در بین دوستان وفامیل و…؟ وآیا این ممکن است و عاقلانه که فرزندانمان نقاط ضعف و محرومیتهای والدین را بپوشانند ؟ نیرومندترین عاملی که میتواند هرگو نه اضطراب و نا بسامانی درون انسان را به آرامش و اطمینان مبدل سازد، مناجات با خداوند و ذکر پروردگار است «الَّذین آمَنوا وَتطمِئنُ قَلوبُهُم بِذکِرالله اَلاّ بِذکِرالله تطمَئِنُ القُلوبِ» (رعد:28).
والدین در تربیت فرزندان و همه آن مولفه هایی که انتظار دارند از فرزندانشان سربزند ابتدا باید خود واجد آنها باشند. در عصر حاضر و زندگی امروز مهمترین تشویش و اضطرابی که برخی از والدین درگیر آن هستند رفتار دینی است، که پدر و مادر علاقمندند وتعهد دارند فرزندانشان مقید به آن باشند واین بروز رفتار دینی به سختی ازکودکانی سر میزند که والدینشان نسبت به مسائل دینی تقیدی ندارند تحقیقات علمی نشان میدهد که نوجوانان با پشت سرنهادن دوران کودکی در همه آنچه که ازقبل وباخوش بینی کامل از خانواده آموخته اند دستخوش شک وتردید می شود آنها با دست یافتن به رشد فکری، قدرت تفکر در مسائل، موضوعات اساسی زندگی خود را پیدا می کنند وبرای رسیدن به این نظام فکری وعقیدتی که بتواند پاسخگوی نیازهای فکری وعاطفی آنها باشد، و از سوی دیگر در دوران بلوغ همزمان با بیدار شدن سایرغریزه ها ونیازهای روانی، وجدان دینی واخلاقی نیزدردرون نوجوان بیداروفعال می شود. او را به تفکردرباره معنویات وحقایق دینی وا می دارد… دراین سنین نوجوان با کنجکاوی وخواست درونی به دنبال دست یافتن به هویت عقیدتی است به نحوی که بتواند درپرتوآن به « فلسفه زندگی » روشنی دست یابد و خانواده نباید فرزندان خود را در حل و فصل مسائل فکری و یافتن پاسخ به پرسشهای اساسی تنها بگذارند بلکه باید به روش منطقی او را درحل مسائل خود یاری رساند… درهرحال، شرایط خاصی که نوجوان درآن قراردارد اقتضاء می کند که به تربیت اعتقادی دینی او اهمیتی بیشترداده شود تا او بتواند از بلاتکلیفی ، ابهام وسردرگمی دوران نوجوانی نجات
2-3-2. پژوهش های خارجی 33
2-4. مدل تحلیلی پژوهش 44
فصل سوم: روش پژوهش
3-1. مقدمه 45
3-2. متغیرهای پژوهش 46
3-2-1. متغیر مستقل 46
3-2-2. متغیر وابسته 46
3-2-3. متغیرهای کنترل 46
3-3. جامعه، نمونه و روش نمونه گیری 46
3-3-1.جامعه 46
3-3-2. نمونه 46
3-3-3. روش پژوهش 46
3-3-4. روش نمونه گیری 46
3-4. ابزار اندازه گیری 47
3-4-1. پرسشنامه راهبردهای مقابله ای اندلر و پارکر(CISS) 47
3-4-2. پرسشنامه اضطراب بک (BAI) 47
فهرست مطالب شماره صفحه
3-5. شیوه نمره گذاری 48
3-5-1.شیوه نمره گذاری پرسشنامه راهبردهای مقابله ای اندلر و پارکر(CISS) 48
3-5-2. شیوه نمره گذاری پرسشنامه اضطراب بک (BAI) 48
3-6. شیوه اجرای پژوهش 49
3-7. شیوه تحلیل داده ها 49
فصل چهارم: یافته های پژوهش
4-1. مقدمه 51
4-2. ارائه یافته ها 52
فصل پنجم: نتیجه گیری، بحث و پیشنهاد
5-1. مقدمه 70
5-2. نتیجه گیری 71
5-3. بحث 72
5-4. پیشنهادهای پژوهش 75
5-5. محدودیت های پژوهش 77
فهرست منابع
منابع فارسی 78
منابع لاتین 80
مقدمه
این مطلب را هم بخوانید :
یکی از جدی ترین مسائل بشر از گذشته تا کنون استرس یا فشار روانی[1] بوده است. پیچیدگی زندگی در دنیای امروز به حدی است که مواجهه با انواع استرس و تنیدگی را اجتناب ناپذیر می سازد و مادامی که انسانها ناگزیر به رویارویی با تنیدگی های مختلف هستند، آسیب پذیر بوده و سازگاری آنها با محیط در معرض خطر است. بنابراین کسب مهارت هایی جهت مقابله موثر با استرس ها برای حفظ سلامت جسمی و روانی و بهزیستی انسان از اهمیت خاصی برخوردار است.
رویدادهای پیش بینی ناپذیر و غیر قابل کنترل بیشتر از رویدادهایی که فرد کنترل بیشتری بر آن دارد، سبب استرس می شوند. واکنش انسان ها به استرس متفاوت است به طوری که میزان تحمل فشار در عده ای بسیار بالا و در بعضی پایین است. این تحمل از عوامل متعددی تاثیر پذیر است از جمله عوامل ژنتیکی، تجربیات گذشته فرد، ویژگی های شخصیتی، شرطی شدن های قبلی فرد و تجربیات فرد در محیط خانواده. افراد پرورش یافته در محیط های خانوادگی که تنش در آنها سال ها ادامه یافته معمولا در برابر فشارها واکنش های قوی تری نشان می دهند (رایس[2]، ترجمه فروغان،1387).
یکی ازآثارمواجهه مداوم با استرس، اضطراب[3] است؛ چراکه اضطراب پاسخی ضروری به استرس است و فرد را به هنگام مواجهه با خطر برای کنش و واکنش آماده می سازد. در حقیقت اضطراب بخش جدایی ناپذیر زندگی انسان ها است و میزان طبیعی آن حتی لازم به نظرمی رسد، زیرا می تواند پاسخی بهنجار و انطباقی تلقی شود که موجب حفظ حیات می گردد. اضطراب موجب می شود برای پیشگیری از خطرات و تهدیدها و یا برای کاهش عواقب آنها دست به کاری بزنیم (فلدمن[4] ،2002، به نقل از کاپلان و سادوک[5]، ترجمه رضاعی، 1387).
در عین حال تداوم اضطراب می تواند اختلالات اضطرابی را موجب گردد. اختلالات اضطرابی پدیده ای رایج، شناخته شده و فراگیر در کل جمعیت و یکی از شایع ترین اختلالات روانپزشکی هستند که اغلب مزمن
4-5-2-2 قواعد واجی حاکم بر این ساختار و ساختارهای مشابه با ضمایر متصل……….. 6
4-5-2-2-1 حذف واکهی قبل از جفت شناسه + ضمیر متصل مفعولی ……. 69
4-5-2-2-2 تبدیل واج /e/ به /ᴂ/ قبل از ضمیر متصل مفعولی ……….. 71
4-5-2-3 حذف هجایی …………… 71
4-5-2-4 صورتهای فعلی یکسان با دو معنی متفاوت …………………………73
4-5-3 تبدیل /u/ و /ɑ/ به /ɪ/ در فعل و صورت فعلی نادر ……………… 75
4-6 نحو ………………………………………. 76
4-6-1 حذف نقشنمای اضافه در ساختهای اضافی و وصفی ……………………. 77
4-7 واژگان ………………………………………………………… 77
4-7-1 شمارش اعداد در جوشانی …………………………………. 77
4-7-2 واژههای باقی مانده از فارسی میانه …………………………………. 80
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری …………………………………………. 82
5-1 مقدمه ……………………………………………………………. 83
5-2 پرسشها و فرضیه های پژوهش ………………………………….. 83
5-3 نتایج پژوهش …………………………………………………….. 89
5-4 مقایسه نتایج پژوهش با مطالعات گذشته …………………. 92
5-5 محدودیتهای انجام پژوهش ……………………………………… 93
5-6 پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده ……………………. 94
– مقدمه
زبان[1] به منظور برآورده کردن نیازهای مردم شکل گرفته و برطبق همین نیاز به شیوهای کاربردی سازماندهی شده است (هلیدی، 1994؛ xiii). اگرچه از نظر علمی نمیتوان هیچ زبانی را بر زبان دیگر برتری داد و زبانی را کاملتر یا ناقصتر از زبان دیگری دانست، اما میتوان با احتیاط به این گفته استناد کرد که زبانها با یکدیگر تفاوتهایی دارند. علت وجود این تفاوتها را می توان بدین صورت توضیح داد. ابتدا باید گفت بر پایه آنچه در حوزه[2]ی علم زبانشناسی تاریخی[3] مطرح و بررسی میشود، هر زبان در طول دوران حیات خود مسیری از تغییر[4] و تکامل[5] را طی می کند. اگرچه ممکن است تعدادی از زبانها در گذشته به صورت یک زبان مادر[6] بوده اند، به دلیل مهاجرت و دوری زبانهای خویشاوند از یکدیگر، این زبانها اکنون شباهت بسیار کمی با یکدیگر دارند. این تفاوت از آنجا ناشی میشود که سخنوران[7] هر زبان بر طبق نیاز خود از زبان استفاده می کنند. یعنی برپایه محیط، نیازها و فرهنگ خود، زبان را به شکل مورد استفادهی خود شکل می دهند و واژگان[8] و اصطلاحات[9] خاص فرهنگی، بومی و ملی خود را میسازند.
در مقیاس کوچکتر درون یک جامعه با یک زبان مشترک، گویش[10]ها و لهجه[11]ها فرایند مشابهی را طی می کنند که در نهایت سبب متمایز شدن آنها از یکدیگر میشود. البته مشخص است که این تمایز[12] در حد تمایز میان زبانهایی که زمانی خویشاوند بوده اند و اکنون از یکدیگر جدا شده اند نیست، اما با این وجود تفاوتها قابل تشخیص است و دلیل اثبات وجود این تفاوتها، وجود عینی گویشها و لهجهها و تمایز بارز میان آنهاست.
استان کرمان در حال حاضر بزرگترین استان کشور از نظر مساحت میباشد که به تبع تعداد زیادی شهرستان، بخش و روستا دارد. این مناطق به دلایل زیادی از جمله بعد مسافت و تفاوتهای فرهنگی عمده از نظر گونه[13]ی زبانی مورد استفاده بسیار با یکدیگر تفاوت دارند. بعضی از این تفاوتها تا حدی است که به طور کامل باعث عدم درک متقابل[14] میان گویشور[15]ان دو منطقه میشود. به عنوان مثال از گونهی مورد استفاده در شهرستانهای جنوبی استان کرمان مثل قلعهگنج،
کهنوج و منوجان بر حسب معیارهای زبانشناسی[16]، میتوان به عنوان یک زبان متفاوت با فارسی[17] نام برد؛ به این دلیل که این گونهی زبانی به هیچ وجه برای گویشوران زبان فارسی در هیچ یک از مناطق دیگر کشور قابل فهم نیست. بر پایه مواردی که در بالا ذکر شد، استان کرمان یکی از مناطق پر تنوع از لحاظ گونههای زبانی است. گونههای موجود در این استان تا حد زیادی مطالعه و بررسی شده اند. اما مسلماً هنوز گسترهی بسیار وسیعی از گونههای زبانی خاص در این استان وجود دارد که نیازمند مطالعه و ثبت علمی هستند.
گویش جوشانی[18] متعلق به روستای جوشان[19]، از توابع بخش گلباف واقع در استان کرمان است. این روستا در 80 کیلومتری جنوب شهر کرمان واقع شده و تا مرکز بخش گلباف 30 کیلومتر فاصله دارد. این روستا خود شامل 7 روستای کوچکتر است که به ترتیب از شمال به جنوب عبارتند از حسن آباد، پشیش کوئیه، دهوئیه، جوشان، سعد آباد، محسن آباد و هشتادان. محکمترین پیش بینی در مورد نام روستای جوشان این است که این روستا نام خود را از چشمهی آب گرمی که در فاصلهی 4 کیلومتری این روستا واقع شده و از بارزترین ویژگیهای یک چشمهی آب گرم یعنی”جوشان” بودن گرفته است. تلفظ[20] معیار نام این روستا به صورت /ʤuʃɑn/ است؛ که البته نام خود روستا در گویش جوشانی /ʤewʃun/ است. گویش جوشانی به علت نزدیکی جغرافیایی به مرکز استان کرمان شباهت زیادی به گویش کرمانی پیدا کرده است. اما با این وجود تفاوتهای چشمگیری با این گویش و در مجموع گویش معیار دارد.
هر گویش تعداد نسبتأ زیادی واژگان مختص به خود دارد. اما علاوه بر واژگان محلی و بومی، یک گویش، فرایندهای واجی[21] و همچنین نظام دستوری شامل صرف[22] و نحو[23] و بعضاً دستگاه واجی[24] مختص به خود را دارد که روی هم عواملی هستند که لهجه و آهنگ[25] خاص سخن گفتن ساکنین یک منطقه را تشکیل میدهند.
1-2 بیان مسئله
از اصطلاحات پایه حوزه گویششناسی میتوان به “لهجه”، “گویش”، “گونه” و “زبان” اشاره کرد. “گونه” اصطلاحی خنثی است که صرفنظر از تفاوتهای مرتبط به لهجه، گویش و زبان، به آنچه که بدان تکلم میشود اطلاق میشود (چمبرز و ترادگیل[26]، 1998: 4). “لهجه” در مواردی به کار میرود که تفاوت میان یک یا چند گونه، آوایی/واجی باشد (همان). “گویش” به گونههایی از یک زبان اطلاق میشود که علاوه بر تفاوتهای آوایی/واجی، تفاوتهای دستوری و واژگانی نیز داشته باشد و بین گویندگان و شنوندگان گویشهای مختلف برقراری ارتباط – کمابیش- امکانپذیر باشد (مک کبه[27]، 274:2011). چنانچه تفاوت میان دو گونه زبان آنقدر زیاد باشد که برقراری ارتباط امکانپذیر نباشد، آن دو گونه دو “زبان” متفاوت هستند (چمبرز و ترادگیل، 1998: 4). بنابراین، هر زبان ممکن است دارای گویشها و لهجههای مختلف باشد. برای تشخیص زبان و گویش از یکدیگر از دو دسته معیارهای زبانی و غیرزبانی (سیاسی، فرهنگی، جغرافیایی) استفاده میشود که نه مطلق هستند و نه بر یکدیگر منطبق (مدرسی، 1391 : 168).
در پژوهش حاضر تلاش میشود فرایندهای واجی، آوایی و واج-واژی[28] ویژه گویش جوشانی و همچنین شیوهی منحصر به فرد در صرف افعال در زمان[29]های مختلف در یک حالت[30] خاص از فعل[31] که در این گویش به کار میروند، استخراج و تحلیل[32] زبانشناختی شوند. به علاوه، این پژوهش سعی دارد علاوه بر ارائه دستگاه واجی گویش جوشانی، تفاوتهای این گویش با گویش معیار را، در حوزه واجی و آوایی، واژگان و همچنین نظام صرفی و نحوی، گردآوری و مطرح کند.
1-3 اهداف پژوهش
اهداف اصلی این پژوهش به طور خاص در چند مورد خلاصه میشوند:
الف) بررسی و گردآوری دستگاه واجی گویش جوشانی شامل تمامی واکه[33]ها و همخوان[34]هایی که در این گویش در گفتار روزمره به کار میروند و همچنین محل تولید[35] و شیوهی تولید[36] این آواها
ب) ذکر فرایندهای واجی فعال در این گویش و ارائه مثال برای هر مورد
ج) ارائه و توضیح فرایندهای واج-واژی موجود در گویش جوشانی
دـ) ارائه و توضیح شیوهی منحصر به فرد صرف افعال در زمانهای مختلف در یک حالت خاص از فعل در این گویش
1-4 ضرورت انجام پژوهش
یکی از بخشهایی که در پژوهشهای زبانی و فرهنگی هر کشوری باید به طور اخص و جدی مورد تحقیق قرار گیرد بررسی و ثبت گویشها و لهجههای موجود در آن
این مطلب را هم بخوانید :
کشور است. زیرا گویشها بخش مهمی از پیکرهی زبانی و گنجینهی فرهنگی هر ملت را تشکیل میدهند. ثبت و بررسی گویشها و ویژگیهای آنها موجب حفظ تاریخ، فرهنگ و ارزشهای یک کشور و مردم آن میشود. چرا که اگر این مهم انجام نشود، به همراه آخرین گویشور هر گویشی که ثبت نشده، آن گویش و قسمتی از فرهنگ مردم آن کشور به خاک سپرده میشود.
در حوزه گویشها و به طور کلی گونههای زبانی ایران پژوهشها و فعالیتهای زیادی نیز انجام شده است. از جملهی آنها میتوان به فعالیتهای فرهنگستان زبان و ادب فارسی اشاره کرد که شامل اقدام به گردآوری و ثبت اطلس گویشی ایران و همچنین چاپ مجلهی علمی گویششناسی میباشد. شمار بسیار مقالات و پژوهشهایی که هر ساله در حوزه گویششناسی انجام و چاپ می شود گواه اهمیت این حوزه است.
پژوهش حاضر نیزبا بررسی جنبه های مختلف گویش جوشانی، سعی دارد در راستای حفظ این گنجینهی مهم زبانی و فرهنگی یعنی مجموعهی گویشها و لهجهها و همچنین تکمیل اطلس گویشی ایران گامی بردارد.
چند مورد از فواید گردآوری گویشهای ایرانی که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ارائه شده عبارتاند از:
1-5 استفاده کنندگان از نتایج پژوهش
9-1-4: میزان درآمد ماهیانه خانواده افراد مورد بررسی.. 183
10-1-4: استان محل تولد افراد مورد بررسی.. 184
11-1-4: قومیت افراد مورد بررسی.. 185
12-1-4: دین افراد مورد بررسی.. 186
13-1-4: نوع مسکن افراد مورد بررسی.. 187
14-1-4: تعداد فرزندان افراد مورد بررسی.. 188
15-1-4: نسبت خویشاوندی با همسر افراد مورد مطالعه. 189
16-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر خانواده بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 190
17-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر گروه های مرجع بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 191
18-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر رسانه های جمعی بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 192
19-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر احساس امنیت بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 193
20-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر ترس از آینده بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 195
21-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر اجبار اجتماعی بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 196
22-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر چشم و همچشمی بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 197
23-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر همرنگی با جماعت بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 198
24-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر آگاهی حقوقی بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 199
25-1-4: بررسی طیف مربوط به تاثیر کیفیت دینی بر دیدگاه فرد در خصوص مهریه. 204
بخش دوم: آمار استنباطی.. 213
1-2-4: طرح آزمایش فرضیه اول: بررسی رابطه میان سواد و مقدار مهریه. 213
2-2-4: طرح آزمایش فرضیه دوم: بررسی رابطه میان سن افراد در هنگام ازدواج و مقدار مهریه. 216
3-2-4: طرح آزمایش فرضیه سوم: بررسی رابطه میان قومیت افراد و مقدار مهریه. 219
4-2-4: طرح آزمایش فرضیه چهارم: بررسی رابطه میان استان محل تولد افراد و مقدار مهریه. 222
5-2-4: طرح آزمایش فرضیه پنجم: بررسی رابطه میان تجربه طلاق افراد و مقدار مهریه. 226
6-2-4: طرح آزمایش فرضیه ششم: بررسی رابطه میان دیدگاه خانواده افراد و مقدار مهریه. 230
7-2-4: طرح آزمایش فرضیه هفتم: بررسی رابطه میان نقش گروههای مرجع و مقدار مهریه. 233
8-2-4: طرح آزمایش فرضیه هشتم: بررسی رابطه میان نقش رسانه جمعی و مقدار مهریه. 236
9-2-4: طرح آزمایش فرضیه نهم: بررسی رابطه میان احساس امنیت و مقدار مهریه. 239
10-2-4: طرح آزمایش فرضیه دهم: بررسی رابطه میان نقش ترس از آینده و مقدار مهریه. 242
11-2-4: طرح آزمایش فرضیه یازدهم: بررسی رابطه میان اجبار اجتماعی و مقدار مهریه. 245
12-2-4: طرح آزمایش فرضیه دوازده: بررسی رابطه میان چشم و همچشمی و مقدار مهریه. 248
13-2-4: طرح آزمایش فرضیه سیزده: بررسی رابطه میان همرنگی با جماعت و مقدار مهریه. 251
14-2-4: طرح آزمایش فرضیه چهاردهم: بررسی رابطه میان نقش آگاهی حقوقی و مقدار مهریه. 254
15-2-4: طرح آزمایش فرضیه پانزدهم: بررسی رابطه میان نقش کیفیت دینی و مقدار مهریه. 257
16-2-4: طرح آزمایش فرضیه شانزدهم: بررسی رابطه میان نسبت خویشاوندی و مقدار مهریه. 260
17-2-4: طرح آزمایش فرضیه هفدهم: بررسی رابطه میان مناطق شهری و مقدار مهریه. 261
18-2-4: تحلیل رگرسیونی از متغیرها 263
فصل پنجم: خلاصه، نتیجه گیری و پیشنهادات… 268
1-5: خلاصه. 269
2-5: نتیجه گیری.. 273
3-5: پیشنهادها 280
1-3-5: پیشنهادهای اجرایی.. 281
2-3-5: پیشنهادهای علمی و جامعهشناختی.. 288
منابع. 290
ضمائم: 297
مقدمه
شناختِ خانواده، درگیر شدن به امور مربوط به خانواده و بررسی ابعاد، شاخهها و مسائل حولُوحُوش خانواده، با وجود اینکه بهعنوانِ اولین واحد اجتماعی شناخته میشود، ولی دارای پیچیدگیهای فراوانی است. بهطوریکه شناختِ اهمیت، تأثیرها و کارکردهای آن، بسیار مورد توجه صاحبنظران مسائل اجتماعی، حقوقی، روانی و حتی اقتصادی است. بر این اساس، همچنانکه تعاریف متعددی از آن ارائه شده و به اهمیت آن در زمینههای مختلف فردی، اجتماعی و غیره تأکید شده، کارکردهای متفاوتی نیز برای آن لحاظ شده است، بهطوریکه بسیار سادهانگارانه خواهد بود که تنها یک یا دو کارکرد برای آن معرفی شود. «آفرینش انسان، راز بقای آن را نیز با خود دارد. تمایل زن و مرد به آمیزش با هم، کشش طبیعی و غریزی است. آن همه قول و غزل که در وصف و ستایش عشق سرودهاند و آن همه تلاش برای رسیدن به معشوق و فتنهها و ستیزها که از این کانون برخاسته است، در واقع هیاهوی کاروان هستی برای این است که تولّد صورت پذیرد و نسل شاهکار آفرینش باقی بماند (کاتوزیان، 1387: 11)».
به نوعی به فلسفة تشکیلِ خانواده، نیاز است؛ چون انسان موجودی اجتماعی است و برای آنکه بتواند، نیازهای خود را در قبالِ تداوم حیات، استمرار بخشد، به زندگی گروهی و ارتباط با سایر همنوعانِ خود نیازمند است. از جملة نیازمندیها، نیازهای روحی و جسمانی است که با ازدواج و تشکیل خانواده، برآورده میشود.
برای ازدواج تعاریف همسو و متفاوتی شده است؛ بار حقوقی و بار مذهبی دو شاخه اصلی تعریف ازدواج در بین متخصصان است. ازدواج عبارت است از «پیوند بستنِ دینی و رسمی یک زن و مرد برای شروع زندگی مشترک(انوری و همکاران، 1381: 145)»؛ و همچنین «رابطه حقوقی است که براى همیشه یا مدت معین به وسیله عقد مخصوص بین زن و مرد حاصل شده و به آنها حق میدهد که از یکدیگر تمتّع جنسی ببرند(معین، 1377: 216)»؛ و دیگر اینکه «ازدواج عملی است که پیوند دو جنس مخالف را بر پایه روابط پایای جنسی موجب میشود، و آن مستلزمِ انعقادِ قراردادهای اجتماعی است که مشروعیت روابط جسمانی را موجب میگردد؛ به بیان دیگر: در راه تحقق ازدواج باید شاهدِ تصویبِ جامعه نیز باشیم(ساروخانی، 1375: 23) ». «ازدواج از نظر اسلام، پیمانی مقدس است؛ پیمانی که برقراری آن براساس مقررات، آداب و رسوم، تشریفات و سُنن و قوانین خاصی است. در سایة آن برای طرفین تعهدات و حقوقی پدید میآید که تخلف آن موجبِ عقوبت و کیفر است(قائمی، 1375: 8)».
خانواده نیز به تناسب ازدواج تعریف شده است؛ «خانواده[1] گروهی از اشخاص هستند که با پیوندهایِ خویشیِ مستقیم، به هم متصل میشوند، و اعضایِ
این مطلب را هم بخوانید :
دانلود پایان نامه های ارشد همه رشته ها
بزرگسال آن، مسئوولیتِ نگهداری کودکان را برعهده دارند(گیدنز، 1387: 252)».
در قانون مدنی، خانواده به دو معنیِ گسترده و خاص بهکار رفته است:
1- خانواده به مفهوم گستردة خود «گروهی از اشخاص هستند که بهدلیل ازدواج یا نسبت، با هم پیوند دارند. این گروه با نامِ خانوادگیِ خاص از خانوادههای دیگر جدا میشوند[2] و هر کدام از آنان با نام کوچک خود از سایر اعضای خاندان ممتاز میگردند. بدین ترتیب، خانواده به مجموعهای از اشخاص گفته میشود که بر اثر نکاح یا قرابت با هم بستگی دارند. این مفهوم گسترده، یادگار دورانهای گذشته است که پارهای از آثار آن، هنوز هم در حقوق ما دیده میشود. چنانکه «تقسیمِ ترکه» میان تمام اعضای خانواده (با رعایت تقدم)، داشتنِ نام خانوادگی مشترک و الزام به انفاق خویشان نسبی در خط مستقیم، از نشانههای بارز اثر تاریخی است.
2- خانواده به معنی خاص و محدودِ خود، شاملِ زن و شوهر و فرزندان آنها است؛ گروهی که هدایت و حمایت آنان با پدر است و همبستگیِ میان اعضای آن، حقوق و تکالیفی بهبار میآورد که در میان سایر خویشان، وجود ندارد. در ماده 1105 قانون مدنی، که ریاست خانواده را به شوهر اختصاص داده است، خانواده به همین معنیِ محدود بهکار رفته است(کاتوزیان، 1387: 14).
با توجه به تعریفِ خانواده، میتوان به اهمیّت و نقش آن در جامعه پی برد؛ «در بین نهادهای مختلف اجتماع، کانون مقدسِ خانواده، بهعنوان بهترین تجلیگاه فرهنگ حاکم بر سایر نهادها، محل ارضای نیازهای مختلف جسمانی، عقلانی و عاطفی شناخته شده است؛ به این دلیل که حفظ و سلامت روابط و روندِ اهداف آن، تأمین کنندة بهداشت روانی جامعه است. همه مذاهب به گونههای متفاوت، اهمیتِ خانواده و چگونگیِ تشکیل این کانون و رفتار و وظایفِ هر یک از اعضا را مشخص کردهاند. متخصصانِ علوم اجتماعی، مخصوصاً جامعهشناسان و روانشناسان نیز با اهداف مشخص در مطالعات خود با بکارگیری فنون علمی، به بررسی پدیدههای مختلف مرتبط با این نهاد مقدس، اعم از مراحلِ متفاوت آن، مانند انتخاب همسر، مراسم ازدواج، کنشها و واکنشهای فردی اعضا، تأثیر فرهنگ اجتماعی و سنتها بر ایفای نقش، وظایف و ارتباط متقابل فرد با سایر افراد، در نهایت خانواده و سایر نهادهای اجتماعی پرداختهاند(گزارش ملی جوانان، 1382: 1)».
2-1: بیان مساله و تعریف موضوع
آسیبهای اجتماعی، ناهنجاریها، پروندههای مرتبط با جرائم حقوقی و کیفری، امروز بیش از سالهای گذشته در معرض این پرسش قرار گرفتهاند که به راستی و برای چه، با این همه ازدحام و افزونی پروندههای قضایی در کشورمان روبرو هستیم. موضوعی که در حال حاضر، بسیاری از جامعهشناسان، جرمشناسان و روانشناسان، درصددِ پاسخ به چرایی، دلایل اجتماعی، حقوقی و روانی بسیاری از این پدیدههایی است که هر کدام به نوعی به بدنه اجتماعی لطمه میزند. ورود سالانه 7 الی 8 میلیون پرونده کیفری و حقوقی به دستگاه قضایی کشور است که در مقایسه با جمعیت 70 میلیون نفری ایران، از میزان رایج در سایر کشورهای جهان، بیشتر به نظر میرسد[3].
در کنار تمامی آسیبها و ناهنجاریها قابل وقوع در سطحِ جامعه، آسیبهای مرتبط با مسایل خانواده(طلاق، مهریه، حضانت فرزندان…)، از حساسیتِ بیشتری برخوردار است، چرا که، تهدیدِ نهاد خانواده، ضربه به