2-3-7-2-پیامد زیانبار فقر. 45
2-3-8-لقمۀ حرام و آثار آن.. 45
2-3-8-1-آثار لقمۀ حرام. 46
2-3-8-1-1-آثار فردی لقمۀ حرام. 46
2-3-8-1-2-آثار اجتماعی لقمۀ حرام. 47
فصل سوم نقش مؤلفههای علمی فقها در پیشگیری از دینگریزی جوانان.. 51
3-1-علمای ربانی عامل هدایت نسل جوان.. 51
3-1-1- شخصیت علمی.. 54
3-1-1-1-مناصب فقیه. 55
3-1-1-1-1- منصب افتاء 56
الف: روان بودن فتوا و پرهیز از عبارتهای فنی و علمی فقه و اصول.. 57
ب: به روز بودن و متناسب سن و سطح مخاطب… 58
ت- متناسب با سطح تحصیلات، شغل و جنسیت… 58
ث-پرهیزاز بیان فتاوای اختلافی.. 59
ج-داشتن سایت یا سامانۀ پیامکی برای آنلاین پاسخ دادن سؤالات شرعی.. 60
چ- مشخص کردن حد و مرز و فلسفۀ برخی فتواها 60
ح- پرهیز از حاکمیت جو جمود بر بیان فتواها 61
3-1-1-1-2- قضاوت… 63
3-1-1-1-3-ولایت… 66
1-3-1-3-1-رهبری و دوری از تجملگرایی.. 69
3-1-1-2-شخصیت علمی.. 69
3-1-1-3- پاسخگویى به شبهات… 73
3-1-1-3-1- نفوذ اندیشه هاى بیگانه. 74
3-1-1-4- فقه و پرداختن به مسائل مستحدثه فراروی جوان.. 75
فصل چهارم بررسی نقش مؤلفههای عملی و اخلاقی فقها در پیشگیری از دینگریزی جوانان.. 80
4-1-جوان و اثرپذیری.. 80
4-1-1-شخصیت فردی و اخلاق شخصی.. 81
4-1-1-1-تهذیب نفس…. 83
4-1-1-2-اخلاص…. 84
4-1-1-3- پرستش و عبادت… 86
4-1-1-4- شبزندهداری و تهجد. 87
4-1-1-5-تواضع.. 88
4-1-1-6- عزتنفس و آزادگی.. 90
4-1-1-7- زهد و ساده زیستی.. 91
4-1-8- حسن خلق.. 93
4-1-1-9-عفو و گذشت… 94
4-2- اخلاق اجتماعی.. 95
4-2-1-مصادیق اخلاق اجتماعی.. 95
4-2-1-1- مبازه با فقر و محرومیتزدایی.. 95
4-2-1-2- اتحاد. 96
این مطلب را هم بخوانید :
4-2-1-3-مبارزه با ظلم.. 97
4-2-1-4- نفی سلطۀ کافران و پرهیز از اطاعت کفار 98
4-2-1-5- ثبات قدم و ایستادگی در برابر دشمنان.. 99
4-2-1-6- احترام و رعایت قانون.. 100
4-2-1- 7- صیانت و پاسداری از ارزشهای فرهنگی.. 101
4-2-1-8- ایثار و از خود گذشتگی.. 102
4-2-9- مبارزه بارخنه فرصت طلبان.. 102
4-3-1-فرایند ارتباط گیری با جوان.. 105
4-3-1-1- آگاهی و بصیرت… 105
4-3-1-2- شناخت زمان و مکان.. 106
4-3-1-3-هـمـاهـنگی کردار و گفتار 107
4-22 – ارزیابی مدل ها.. 119
4-23 – آزمون T Student 119
5- بحث و نتیجه گیری. 121
1-5- بازسازی رسوب در ایستگاه کشکان پلدختر. 121
5-2 توزیع سیلاب ها در ماه های مختلف. 121
5-3 نوع توزیع سیلاب ها. 121
5-4 کاربرد نرم افزارهای HEC RAS4.1 و GEP 4.3 در حوزه آبخیز کشکان 121
5-5 اجرای نرم افزارها. 122
5-6 انتقال رسوب سیلاب ها و تغییرات زمانی آن در حوزه آبخیز کشکان (ایستگاه کشکان پلدختر). 122
4-7 نتایج شبیه سازی رسوب نرم افزار HEC RAS 4.1. 123
5-8 نتایج شبیه سازی رسوب نرم افزار GEP 4.3. 124
5-9 انتقال رسوب سیلاب با حداکثر رسوب در مراحل واسنجی و اعتبارسنجی نرم افزار HEC RAS 4.1. 124
عنوان صفحه
5-10 نتایج شبیه سازی رسوب در مرحله واسنجی و اعتبارسنجی نرم افزار GEP 4.3 124
5-11 رسوب حداکثر و حداقل سیلاب ها در نرم افزار HEC RAS 4.1. 125
5-12 رسوب حداکثر و حداقل سیلاب ها در نرم افزار GEP 4.3. 125
5-13 تغییرات انتقال رسوب در ماه های مختلف. 125
5-14 نتایج بررسی متوسط انتقال رسوب. 127
5-15 نسبت تغییرات انتقال رسوب در ماه های مختلف. 128
5-16 نتایج ارزیابی و حساسیت سنجی مدل. 128
5-17 آزمون فرضیه ها. 130
5-18 پیشنهادات پژوهشی. 131
6- منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..131
فهرست اشکال
موضوع ………………………………………… صفحات
2- کلیات و مرور منابع
شکل2-1- مراحل مختلف واسنجی داده ها در مدلسازی…………. 11
3-مواد و روشها
شکل3-1- موقعیت منطقه مورد مطالعه…………………… 62
شکل3-2- بازه مورد مطالعه در رودخانه کشکان…………… 72
شکل3-3- تعریف کلاسهای دانهبندی در نرمافزار HEC RAS 4.1 …. 73
شکل3-4- نمودار لارسن برای تعیین تابع ……………. 79
شکل3-4- نمودار روند اجرای مدل GEP 4.3………………… 83
شکل3-5- نمودار تجربی نسبت باربستر به بار معلق در رودخانهها 86
4-نتایج
شکل 4-1- منحنی سنجه رسوب برای تعیین بار معلق در ایستگاه هیدرومتری کشکان پلدختر…………………………………………. 91
شکل4-2- توزیع وقوع سیلاب د ردوره آماری………………. 91
شکل 4-3- نمودار تحلیل فراوانی حداکثر سیل در ایستگاه کشکان پلدختر 92
شکل4-4- منحنی دانهبندی بازه مطالعاتی در رودخانه کشکان…. 93
شکل 4-5- رسوب تجمعی سیلابهای دوره آماری با بهره گرفتن از نرمافزار HEC RAS 4.1………………………………………………. 94
شکل 4-6- رسوب معلق تجمعی سیلابها در دوره واسنجی و اعتبا سنجی HEC RAS 4.1 95
شکل 4-7- روند تغییرات رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابها درواسنجی با HEC RAS 4.1 ……………………………………………………………………………………………………. 96
شکل 4-8- روند تغییرات رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابها در اعتبارسنجی با HEC RAS 4.1……………………………………. 97
شکل 4-9- سیلاب با رسوب حداقل و حداکثر دوره آماری در نرمافزار HEC RAS 4.1 97
شکل 4-10- رسوب معلق تجمعی سیلابها در دی، بهمن، اسفند و فروردین با HEC RAS 4.1…………………………………………….. 99
شکل 4-11- نحوه شبیهسازی رسوب معلق سیلابهای ماه دی HEC RAS 4.1 100
شکل 4-12- نجوه شبیهسازی رسوب معلق سیلابهای ماههای بهمن با بهره گرفتن از HEC-RAS 4.1……………………………………………. 100
شکل 4-13- نجوه شبیهسازی رسوب معلق سیلابهای ماههای اسفند با بهره گرفتن از HEC-RAS 4.1……………………………………………. 101
شکل 4-14- نجوه شبیهسازی رسوب معلق سیلابهای ماههای فروردین با بهره گرفتن از HEC-RAS 4.1…………………………………………. 101
شکل 4-15- نحوه شبیهسازی حداقل(الف)وحداکثر(ب) رسوب معلق سیلابهای ماههای دی ، در نرمافزارHEC RAS 4.1……………………………………. 102
شکل 4-16- نحوه شبیهسازی حداقل(الف)وحداکثر(ب) رسوب معلق سیلابهای ماههای بهمن،در نرمافزارHEC RAS 4.1………………………………………………………………………………………… 102
شکل 4-17- نحوه شبیهسازی حداقل(الف) و حداکثر(ب)رسوب معلق سیلابهای ماههای اسفند در نرمافزار HEC RAS 4.1…………………………………….. 103
فهرست اشکال
موضوع ………………………………………… صفحات
شکل4-18-نحوه شبیهسازی حداقل(الف)وحداکثر(ب)رسوب معلق سیلابهای ماههای فروردین در نرمافزار HEC RAS 4.1…………………………………………………………………………………………… 103
شکل 4-19- رسوب معلق تجمعی سیلابها در دوره آماری با بهره گرفتن از نرمافزار GEP 4.3…………………………………………………………………………………………………………………… 105
شکل 4-20- سیلاب با حداقل و حداکثر رسوب معلق در نرمافزار GEP 4.3 106
شکل 4-21- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابها در دوره واسنجی با نرمافزار GEP 4.3………………………………….. 107
شکل 4-22- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابها در دوره اعتبارسنجی با نرمافزار GEP 4.3………………………………. 107
شکل 4-23-رسوب معلق تجمعی شبیهسازی واندازه گیری سیلاب در ماههای دی، بهمن، اسفندو فروردین بانرمافزار GEP 4.3……………………………… 108
شکل 4-24- مقایسه حداقل و حداکثر رسوب معلق شبیهسازی سیلابهای ماههای دی با نرمافزار GEP 4.3…………………………………. 109
شکل 4-25- مقایسه حداقل و حداکثر رسوب معلق شبیهسازی سیلابهای ماههای بهمن با نرمافزار GEP 4.3………………………………….. 110
شکل 4-26- مقایسه حداقل و حداکثر رسوب معلق شیهسازی سیلابهای ماه اسفند با نرمافزار GEP 4.3………………………………………………………………………………………… 110
شکل 4-27- مقایسه حداقل و حداکثر رسوب معلق شبیهسازی سیلابهای ماه فروردین با نرمافزار GEP 4.3………………………………….. 111
شکل 4-28- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابهای ماههای دی با نرمافزار GEP 4.3………………………………………………………………………………………… 111
شکل 4-29- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابهای ماههای بهمن با نرمافزار GEP 4.3 ……………………………………………………………………………………….. 112
شکل 4-30- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابهای ماههای اسفند با نرمافزار GEP 4.3………………………………………………………………………………………….. 112
شکل 4-31- مقایسه رسوب معلق شبیهسازی و اندازه گیری سیلابهای ماههای فروردین با نرمافزار GEP 4.3………………………………….. 113
این مطلب را هم بخوانید :
فهرست جداول
موضوع ………………………………………… صفحات
2- کلیات و مرور منابع
جدول 2-1- معیار معلق شدن دانههای رسوب در رودخانهها……. 28
3-مواد و روشها
جدول 3-1- شناسنامه فیزیوگرافی حوزه آبخیز کشکان……….. 63
4-نتایج
جدول 4-1- مقادیر میانگین مربعات خطا در مدلهای مورد بررسی. 90
جدول 4-2- نتایج رسوب تجمعی بارکل سیلابها دوره آماری با بهره گرفتن از نرمافزار HEC RAS 4.1………………………………………. 93
جدول 4-3- نتایج مربوط به رسوب تجمعی بارمعلق سیلابها با بهره گرفتن از نرمافزار HEC RAS 4.1………………………………………. 94
جدول 4-4- نتایج مربوط به رسوب تجمعی سیلابها با بهره گرفتن از نرمافزار GEP 4.3……………………………………………………………………………………………………………………….. 104
جدول 4-5- پارامترهای بهینه مدل GEP 4.3 ………………………………………….. 104
جدول 4-6- متوسط رسوب انتقالی در ماههای مختلف در زمان سیلابها با نرمافزارهای GEP 4.3 و HEC RAS 4.1………………………………………….. 114
جدول 4-7- نسبت انتقال رسوب معلق تجمعی ماهها با نرمافزارهای HEC RAS 4.1 و GEP 4.3…………………………………………………………………………………………………………………… 115
جدول 4-8- تاثیر دما بر روی شبیهسازی رسوب با رابطه لارسن در نرمافزار HEC RAS 4.1……………………………………………. 116
جدول 4-9- تعیین ضریب زبری مانینگ و شبیهسازی رسوب در مدل HEC RAS 4.1 116
جدول 4-10- تعیین ضریب زبری مانینگ و شبیهسازی رسوب در مدل GEP 4.3 117
جدول 4-11- آنالیز حساسیت در نرمافزار GEP 4.3……………………………… 117
جدول 4-12- صحت سنجی مدلهای HEC RAS 4.1 و GEP 4.3 در سیلابهای دوره آماری 118
جدول 4-13- نتایج آزمون…………………………… 118
| فصل اول مقدمه و بیان مسئله |
یکی از اهداف مهم در مهندسی منابع آب، افزایش منافع و کاهش خسارات ناشی از جریان در رودخانههاست. کنترل و کاهش خسارات وارده ناشی از سیلاب، رسوبگذاری و فرسایش به آبراههها، اراضی کشاورزی و سازههای آبی مستلزم این است که فرایند فرسایش، انتقال رسوب و تهنشینی مواد رسوبی مورد مطالعه کامل قرار گیرد. با توجه به اینکه در رودخانهها همواره فرسایش و انتقال رسوب صورت میگیرد، پدیده انتقال رسوب از جمله فرایندهای هیدرودینامیکی مهمی است که بسیاری از سازههای رودخانهای و تاسیسات عمرانی را تحت تأثیر قرار میدهد و به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات بهره برداری از منابع آبهای سطحی در جهان مطرح میباشد. آگاهی از میزان مواد جامد رسوب که توسط جریان، حمل یا ترسیب میگردد جزو اطلاعات لازم و اولیه هر پروژه آبی و یکی از عوامل مهم تصمیم گیری در مورد احداث سازههای آبی در رودخانهها میباشد. برای تعیین مقدار ذرات معلق، معمولا گلآلودگی جریان را در زمانهای مختلف در طول سال و طبق برنامهای مشخص در محل ایستگاههای رسوبسنجی اندازه گیری می کنند. Brushkeh et al (2004) بیان داشت، برای برآورد غلظت رسوب رودخانه در سایر اوقات، با بهره گرفتن از داده های غلظت و دبی جریان متناظر با آن منحنی سنجه رسوب ترسیم میشود. بنابراین از تلفیق این منحنی و منحنی تداوم جریان، بار معلق رودخانهها در طول دوره آماری برآورد میشود. بنا به نظر(2003) Verstraeten et al آگاهی از مقدار تولید رسوب حوزه آبخیز و بررسی رسوبدهی رودخانهها در شناسایی مناطق بحرانی اهمیت زیادی دارد. همچنینTurner et al (1990) بیان می کند، در بسیاری از مناطق فرسایش خاک باعث تخریب غیرقابل بازگشت اراضی شده و بر پایداری اکوسیستمها تأثیرات منفی میگذارد، از طرف دیگر در مقیاس جهانی تغییرات محیطی- انسانی موجب افزایش فعالیت فرایند زمین ریختی و جریانهای رسوبی در قسمتهای زیادی از جهان شده است. به عقیده(2002) Horwitz هیدرولوژیستها در صورت کمبود داده های غلظت رسوب معلق، از منحنیهای سنجه برای پیش بینی و برآورد غلظت رسوب معلق جریانها استفاده می کنند.
بررسی شاخصهای آماری رسوبدهی حوزه آبخیز یکی از روشهای بررسی تغییرات زمانی رسوب است. به طوری که محققین زیادی سعی کردهاند این شاخصها را با تغییرات فیزیکی حوزه آبخیز ارتباط دهند. تشدید فرایند فرسایش خاک و فزونی رسوبات، به عنوان دو محرک تنش زا، مهمترین تهدید برای منابع آب و خاک به حساب می آیند. بر این اساس در پژوهشهای رسوبدهی آبخیزها به مطالعه غلظت رسوب معلق توجه خاصی شده است . زیرا بار معلق شاخصی از رسوبدهی کل سطح آبخیز است، و علاوه بر این، بر اثر شستشوی اراضی حاصل خیز بالادست و رودخانه شکل می گیرد (صادقی و همکاران، 1384). مواد معلق موجود در آب رودخانهها بسته به غلظت و انرژی جریان، در زمانها و در نقاط مختلفی از مسیر رودخانه تهنشین میشوند. اطلاع از مقدار رسوب در زمانهای مختلف در یک رودخانه در برنامهریزیها و طرحهای پهنهبندی سیل و ساماندهی رودخانه حائز اهمیت است. در ایستگاههای رسوبسنجی کشور آماربرداری رسوب به صورت تصادفی و فقط در برخی رگبارهای شدید انجام شده و هیچ گونه ارزیابی از الگوی توزیع زمانی رسوب در رگبارها و وقایع بارندگی صورت نمیپذیرد. از طرف دیگر برداشت نمونههای آب و رسوب در فواصل معین زمانی و ترسیم آب نمود و رسوبنگار همه رگبارها مستلزم صرف انرژی و هزینه زیاد بوده که انجام مداوم آن را غیر ممکن میسازد. از این رو توسعه مدلهایی که بتوانند تغییرات زمانی رسوب را برای رسم رسوبنگار و اندازه گیری مقدار کل رسوب حاصل از رگبار ارائه نمایند ضرورتی اجتنابناپذیر استDas et al (1990) ؛ صادقی و همکاران (1384). مطالعه و بررسی منحنیهای سنجه رسوب خود راهی در جهت شناخت و کنترل عوامل مؤثر بر سیل و سیلخیزی بوده که نهایتاُ میزان خسارات احتمالی ناشی از سیل را کاهش میدهد.
یکی از مسایل مهم در حوزه آبخیز کشکان وقوع سیلابهای بزرگ با حجم رسوب انتقالی زیاد است، که هر ساله موجب خسارتهای بیشماری در زمینه انتقال رسوب و رسوبگذاری، پیامدهایی چون ایجاد جزایر رسوبی در مسیر رودخانه، کاهش عمر مفید سدها و ظرفیت ذخیره مخازن، خوردگی تاسیسات سازههای آبی، وارد شدن خسارات به مزارع، رسوبگذاری در کف کانال و بسیاری مسایل و مشکلات دیگر را در بر دارد. آگاهی از چگونگی توزیع زمانی رسوب در طول یک سیلاب به دلیل مشکلات حاصل از وقوع این پدیده در زمینه برنامه ریزیهای مربوط به کاهش خسارات ناشی از سیلاب و رسوب انتقالی در زمینه های مختلف خواهد شد. در این راستا منحنیهای رسوب برای تجزیه و تحلیل روابط متقابل مواد رسوبی و سازههای مؤثر کنترل رسوب از جمله مخازن سدها دارای اهمیت ویژهای میباشند. با دانستن تغییرات زمانی رسوب در طول رگبارها امکان مدیریت بهتر و جامعتر حوزههای آبخیز مهیا میگردد. در حال حاضر، مسائل مربوط به خوردگی سازههای کنترلی و رسوبگذاری درصد قابل توجهی از درآمد سرانه کشورهای مختلف را به
3-4. حجم نمونه …………………………………………………………………………………………………………………………………………….68
3-5. شیوه های نمونه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………….68
3-6. ابزار جمع آوری داده ها …………………………………………………………………………………………………………………………69
3-7. واحد تحلیل ……………………………………………………………………………………………………………………………………………69
3-8. پایایی یا قابلیت اعتماد ………………………………………………………………………………………………………………………….70
3-9. اعتبار یا روایی ……………………………………………………………………………………………………………………………………….71
3-10. آماره های لازم جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات …………………………………………………………………………………72
فصل چهارم – تجزیه و تحلیل اطلاعات (یافته ها)
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..74
1-4. بخش اول : توصیف جمعیت نمونه ……………………………………………………………………………………………………….75
2-4. بررسی فرضیه های تحقیق (آمار استنباطی ) ………………………………………………………………………………………85
تحلیل های دو متغیره …………………………………………………………………………………………………………………………………….85
فصل پنجم – نتیجه گیری
5-1. مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….98
5-2. یافته های تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………..100
5-3. نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………………………..104
5-4. پیشنهادهای حاصل از پژوهش …………………………………………………………………………………………………………..107
5-5. پیشنهادات برای محققان آینده ………………………………………………………………………………………………………….107
5-6. محدودیت های پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………108
منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..109
ضمائم …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..115
پرسش نامه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..116
چکیده انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………121
طرح روی جلد انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………….122
فهرست جداول
جدول 1-2 ، تعریف عملیاتی باور دینی …………………………………………………………………………………………………………60
جدول 2-2، تعریف عملیاتی وظایف دینی………………………………………………………………………………………………………62
جدول 3-2، تعریف عملیاتی تاثیر گذاری کتب دینی دانشگاه ……………………………………………………………………..63
جدول 4-2تعریف عملیاتی اعتقاد به تاثیر گذاری جنگ نرم………………………………………………………………………….64
جدول1-4 توزیع پاسخگویان بر حسب جنسیت …………………………………………………………………………………………..75
جدول2-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان سن ………………………………………………………………………76
جدول3-4 توزیع پاسخ گویان بر حسب وضعیت تاهل ………………………………………………………………………………….77
جدول4-4 توزیع پاسخگویان بر حسب مقطع تحصیلی ………………………………………………………………………………..78
جدول 5-4 توزیع پاسخ گویان بر حسب میزان درآمد بر حسب هزارتومان …………………………………………………79
جدول 6-4 توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت مسکن ……………………………………………………………………………..80
جدول 7-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان باورهای دینی …………………………………………………….81
جدول 8-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان انجام وظایف دینی …………………………………………….82
جدول 9-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان اعتقاد به تاثیر گذاری کتب دینی دانشگاه ………..83
جدول 10-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان اعتقاد به تاثیر گذاری جنگ نرم …………………….84
جدول 11-4 همبستگی بین میزان محتوای کتب دینی دانشگاهی و وضعیت اعتقادات دینی جوانان ……..85
جدول 12-4 همبستگی بین تاثیر گذاری جنگ نرم و محتوای کتب دینی دانشگاهی ……………………………….86
جدول 13-3 همبستگی بین نحوه تدریس استادان کتب دینی دانشگاهی و وضعیت اعتقادات دینی جوانان………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………87
جدول 14-4 همبستگی بین نحوه تدوین مطالب کتب دینی دانشگاهی و وضعیت اعتقادات دینی جوانان..88
جدول 15-5 همبستگی بین نحوه آزمون کتب دینی دانشگاهی و وضعیت اعتقادات دینی جوانان ……………89
جدول16-4 رابطه بین شخصیت استادان کتب دینی و تاثیر گذاری بر وضعیت اعتقادات دینی دانشجویان………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..90
جدول 17- 4 ضرایب همبستگی چند گانه، ضریب تعیین، ضریب تعدیل یافته و خطای معیار برآورد……….92
جدول 18-4 ضرایب استاندارد شده و استاندارد نشده رگرسیونی متغیر موثر بر میزان اعتقادات دینی دانشجویان………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..94
جدول 19-4 ضرایب همبستگی چند گانه، ضریب تعیین، ضریب تعدیل یافته و خطای معیار برآورد…………95
جدول 20-4 ضرایب استاندارد شده و استاندارد نشده رگرسیونی متغیر موثر بر میزان تاثیر گذاری جنگ نرم…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….96
فهرست نمودار
نمودار1-4 توزیع پاسخگویان بر حسب جنسیت …………………………………………………………………………………………..75
نمودار2-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان سن ………………………………………………………………………76
نمودار3-4 توزیع پاسخ گویان بر حسب وضعیت تاهل ………………………………………………………………………………….77
این مطلب را هم بخوانید :
نمودار4-4 توزیع پاسخگویان بر حسب مقطع تحصیلی ………………………………………………………………………………..78
نمودار 5-4 توزیع پاسخ گویان بر حسب میزان درآمد بر حسب هزارتومان …………………………………………………79
نمودار 6-4 توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت مسکن ……………………………………………………………………………..80
نمودار 7-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان باورهای دینی …………………………………………………….81
نمودار 8-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان انجام وظایف دینی …………………………………………….82
نمودار 9-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان اعتقاد به تاثیر گذاری کتب دینی دانشگاه ………..83
نمودار 10-4 توزیع جمعیت مورد مشاهده بر حسب میزان اعتقاد به تاثیر گذاری جنگ نرم …………………….84
نمودار 11-4 همبستگی بین میزان محتوای کتب دینی دانشگاهی و وضعیت اعتقادات دینی جوانان ……..85
چکیده:
کمتر، آب قابل استفاده محدود و منطقه از لحاظ پوشش گیاهی فقیر و یا فاقد آن است و اما هیچک از آنها نمیتواند یک تعریف جامع و دقیق و قانع کنندهای برای مناطق خشک و کویری و بیابانی باشد که بر اساس آن بتوان حد و مرز مناطق خشک را به طور دقیق تعیین کرد، زیرا:
اولاً – ویژگی های مناطق خشک متنوع ومتعدد است.
ثانیاٌ – مسائلی در راه شناخت ویژگی های اقلیمی و نیز تعیین حد و مرز مشخص مناطق خشک نظیر ناچیز یا ناکافی بودن ایستگاه های هواشناسی در مناطق خشک و در نتیجه عدم اطلاعات کافی و تغییرات بسیار زیاد بارندگی در سالهای مختلف وجود دارد (کردوانی، 1367).
1-3- بیابان زایی
مناطق خشک و نیمه خشک بیشتر از 40% سطح کره زمین را پوشانده (Deichmann &Eklundh,1991) و محل سکونت بیش از 1میلیارد انسان است (UNSO Office to Combat Desertification and Drought, 1997; Reynolds and Stafford Smith,2002 ). درکنوانسیون بیابانزدائی سازمان ملل بیابانزائی به صورت زیر تعریف شده است :”تخریب زمین در مناطق خشک ، نیمه خشک و نیمه مرطوب خشک در نتیجه فاکتورهای مختلفی از جمله تغییرات آب وهوا و فعالیتهای انسان است”. همچنین UNCCD تخریب سرزمین را”کاهش یا افت بهرهوری اقتصادی / بیولوژیکی، پیچیدگی سیستم کشاورزی، مرتع و چراگاه، جنگل و زمین جنگلی درنتیجه کاربریهای زمین یا بواسطه فرایند یا فرایندهای ترکیبی بوجود آمده از فعالیتهای انسان و الگوهای سکونت مثل1) فرسایش خاک ناشی از باد و آب 2) زوال خواص فیزیکی، شیمیائی و بیولوژیکی یا اقتصادی خاک 3) خسارت طولانی مدت پوشش گیاهی طبیعی تعریف کرده است (UNEP,1990). مطابق UNCCD(2004) بیابانزائی یکی از بیشترین پیآمدهای جدی اقتصادی – اجتماعی و محیطی در مناطق فوق ملاحظه شده که نتیجه مجموعه اثرات متقابل در میان عوامل مختلف شامل تغییر آب وهوا و فعالیتهای انسانی است (Thomas,1997; UNCCD,1994). نتیجه بیابانزائی شامل تحلیل رفتن تولید غذا، بروز قحطی، افزایش هزینه های اجتماعی، کاهش کمیت و کیفیت آب های شیرین، افزایش فقر و تزلزل سیاسی، کاهش قابلیت برگشت پذیری زمینها نسبت به تغییرات طبیعی آب وهوا وکاهش قابلیت تولید خاک است (Reynolds, 2001). درنتیجه سه موضوع مورد جستجو اصلی قرار می گیرد: آب و هوا، خاک، سرزمین و فشار انسان(Salvati &Zitti,2008b). اهمیت آب و هوا، خاک بوسیله سه عامل اقلیم، خاک و ژئومورفولوژی توصیف می شود(Diodato &Ceccarelli;2004) رعایت این عوامل با خشکی آب و هوا، ظرفیت آب موجود خاک و فرسایش خاک مربوط است (Kosmas et al.,2000a;Venezon Scarascia et al., 2006; Incerti et al.,2007). اثر فشار انسان بوسیله سه متغیر تراکم جمعیت، رشد و تمرکز فعالیتهای صنعتی بیان می شود( Salvati &Zitti,2007).
بشر از دیرباز برای رفع نیازهایش به مناطق خشک ونیمه خشک مراجعه داشته است. تامین نیازهای غذایی بشر اکنون به دغدغه ای عمده برای دولتمردان کشورهای مختلف تبدیل شده وشکل جهانی به خود گرفته است. از این رو، فشار روی این مناطق بدلیل استفاده بیش از حد بشر، روبه افزایش بوده و با توسعه فناوری این دخالتها شدت یافته است، به عبارت دیگر با توسعه تکنولوژی بجای اینکه سهم بشر را در تخریب کاهش دهد این سهم را افزایش داده است. متاسفانه فقدان برنامه ریزی اصولی در بهره برداری از منابع طبیعی موجبات تشدید فرایند تخریب در پوشش های گیاهی را فراهم آورده است و بخشهای قابل حیات زیست کره را کاهش داده و بر سطح بیابانهای جهان افزوده است (Whitford, 2002).
دلایل بیابان زایی عبارتند از: الف) کشت بیش از حد، ب) چرای بیش از حد، ج) جنگل تراشی و د) عملیات نامناسب آبیاری (گرنجر، 1374)
این دلایل متاثر از تغییرات جمعیت، تغییرات آب وهوایی و شرایط متغیر اجتماعی و اقتصادی است.
نتایج بیابان زایی شامل: الف) کاهش تولیدات گیاهی، ب) پایین آمدن بازده کشاورزی، ج) فقدان غذای برای حیوانات پرواری و د) فروسایی شرایط زندگی انسانها (فرید، 1381)
بشر امروزه دریافته که برای کاهش اثرات فقر اقتصادی و ممانعت از تباه شدن سرزمین می بایست به فعالیتهای درخور با طبیعت بپردازد، نوع استفاده از سرزمین را براساس توان سرزمین بنا نهد و نیازهای اقتصادی و اجتماعی خود را با توجه به توان طبیعی سرزمین برآورده سازد. به عبارت ساده تر بشر خود را ملزم ساخته تا ویژگی های طبیعی و بوم شناختی (اکولوژیکی) سرزمین را شناسائی نماید و سپس نیازهای اقتصادی و اجتماعی خود را با این ویژگی ها وفق دهد. طی صد سال گذشته تغییر وتحولات بسیاری در جهان رخ داده است. این تغییرات درسطوح مختلف اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی، فردی و نگرشی بوده که درآینده نیز ادامه خواهد داشت. لذا یافتن راه هایی جهت جلوگیری از اتلاف منابع ضرورت است. در همین راستا، مفهوم توسعه پایدار به عنوان راهکاری جهت جلوگیری از اتلاف منابع مطرح گردیده است(آرمند، 1383).
1-4- مفهوم توسعه پایدار و ارتباط آن با بیابان زایی
توسعه پایدار مطابق گزارش کمیسیون جهانی توسعه و محیط زیست در سال ۱۹۸۷ ( کمیسیون برونتلند ) عبارت است از برآوردن نیازهای نسل حاضر بدون به خطر انداختن قابلیت های نسل آینده به گونهای که نیازهای نسل کنونی نیز به مخاطره نیفتد (رادکلیف،1374). در واقع این مفهوم مبتنی بر توافق بر توسعه سازگار با محیط زیست، بر این امر تأکید می کند که سیاستهای توسعه و بهره برداری باید با هدف محرومیتزدایی، بهبود کلی اوضاع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حمایت از تنوع گونه های زیستی و بقای جریانات اصلی اکولوژی و تقویت سیستمهای حیاتی صورت گیرد. توسعه پایدار زمانی محقق می شود که اهداف اقتصادی، اکولوژیکی و اجتماعی در کنار هم دیده شده باشند. به عبارت دیگرتوسعه پایدار توسعه ای است که از نظر اجتماعی مورد حمایت مردم و از نظر اقتصادی دارای مقبولیت و از نظر اکولوژیکی مورد تایید باشد.
این کنوانسیون فصل جدیدی را در بیابانزدایی و ستیز با آن می گشاید. کشورها به طور اخص در حال تجدید نظر و بررسی برنامههای اجرایی هستند. مضاف بر آن توجه دولتها به مسائلی نظیر رشد و افزایش آگاهی، افزایش میزان تحصیلات و برنامه های آموزشی در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته معطوف است. پیشروی بیابانها تنها هنگامی متوقف میگردد که تغییرات شگرف در گرایشها و رفتارهای محلی و بین المللی پدید آید. این تغییرات قدم به قدم ما را به بکار گیری پایدار زمین و امنیت غذایی برای جمعیت در حال رشد جهان رهنمون می سازد. به این ترتیب بیابانزدایی به معنای واقعی تنها بخشی از هدفی به مراتب عظیمتر است و آن عبارتست از توسعه پایدار کشورهای متاثر از خشکسالی و پیشروی بیابانها(سازمان جنگلها و مراتع ،1381).
1-5- رابطه فعالیتهای انسان با توسعه پایدار:
برای رسیدن به توسعه پایدار، منابع طبیعی، اجتماع و اقتصاد سهم بسزایی را دارند و هریک از این عوامل دارای محدودیتهایی در مجموعه خود میباشند.
منابع طبیعی بخش مهمی از این سیستم را به خود اختصاص داده و حفاظت از آن شرط اصلی توسعه پایدار است، درصورتی که استفاده نادرست از این منابع طبیعی جهت برطرف نمودن نیاز بشر باعث شده که امروزه با کمبود منابع تولید غذایی و تخریب منابع طبیعی مواجه باشیم. ادامه داشتن فقر کشاورزان، هدر رفتن منابع طبیعی و تخریب محیط زیست دلیلی برای چاره جویی میباشد. بشر پی برده است برای آنکه بتواند جلوی فقر و زوال سرزمین را بگیرد باید به همراه طبیعت حرکت کرده و از سرزمین به اندازه توان یا پتانسیل تولیدی آن استفاده نماید. مضافا اینکه نوع استفاده از سرزمین را براساس توان کاربری سرزمین بنا نهد و نیازهای اقتصادی و اجتماعی را با توجه به توان سرزمین برآورده سازد(سنایی، 1387).
فعالیتهای توسعهای ناپایدار و بهره برداری غیرمعقول از منابع طبیعی از جمله در کشاورزی و دامپروری همواره در فرسایش خاک و گسترش بیابان موثر بوده اند. تغییر آب و هوا در چند دهه گذشته و تغییر الگوهای بارش و سیلابهای آنی بر میزان بیابانزایی افزوده است. طوفانهای شن و گرد و غبار، حرکت و جابجایی تپههای ماسهای در مناطق کویری و همزمان کمبود آب و خشکسالی بسیاری از شهرها و روستاها و نیز زیر ساختهای آنها را با مشکلات عدیدهای مواجه نموده اند. در مناطق بیابانی، مدیریت و بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک از اهمیت بسیاری برخوردار است. بکارگیری دانش و تجربیات مردم بومی در حفاظت و بهره برداری پایدار از منابع طبیعی از جمله آب و خاک بسیار موثر است. از این رو مشارکت مردم محلی در برنامه ریزی و مدیریت منابع طبیعی از ضروریات است. بنابراین ارزیابی را میتوان شناخت عوامل تشکیل دهنده سرزمین و آگاهی از پارامترهای مختلف سرزمین به منظور برنامه ریزی جهت بهره برداری صحیح از منطقه مورد نظر تعریف کرد(سنایی، 1387)
1-6 بیابانزدائی(مقابله با بیابانزایی):
در توضیح بیابانزدائی ذکر این نکته حائز اهمیت است که منظور از بیابانزدائی، زدودن و از بین بردن بیوم بیابان نیست، چرا که این بیوم همانند سایر بیومهای طبیعی حاصل فعل و انفعالات پدیده های اکولوژیکی است و شاید انسان هرگز قادر نباشد که آن را از مجموعه بیومهای کره زمین حذف کند. در واقع آن چه که مورد نظر واژه بیابانزدائی است، جلوگیری از بیابانی شدن زمینهایی است که در اثر اعمال مخرب انسان در معرض بیابانی شدن قرار دارند.
در واقع بیابانزدائی فعالیتهایی را شامل میشود که بخشی از توسعه جامع سرزمین در مناطق خشک، نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب را در راستای توسعه پایدار در برگرفته و هدف آن عبارت است از:
⦁ جلوگیری و یا کاهش تخریب سرزمین
⦁ احیاء زمینهای به طور جزئی تخریب شده
⦁ احیاء زمینهای به طور جزئی بیابانی شده.
نتایج و دستاوردهای فعالیتهای بیابانزدائی عبارت است از :
⦁ ایجاد اشتغال و بکارگیری ساکنین بیابان در طرحهای بیابانزدائی
⦁ جلوگیری از مهاجرت و تثبیت جوامع تولید کننده روستائی در مراکز تولید کشاورزی و دامداری
⦁ کاهش ناهنجاریهای اجتماعی نظیر فقر و در نهایت استحکام خانواده ها
⦁ ایجاد پارکها و تفرجگاه ها در مناطق بیابانی
⦁ کاهش آلودگی زیست محیطی(آب، هوا و خاک) (سازمان جنگلها و مراتع، 1381).
1-7- ضرورت انجام مطالعه
برای رسیدن به توسعه پایدار، منابع طبیعی، اجتماع و اقتصاد سهم بسزایی را دارند و هریک از این عوامل دارای محدودیتهایی در مجموعه خود میباشند(شکل1-1).
شکل 1-1: چرخه توسعه پایدار
منابع طبیعی بخش مهمی از این سیستم را به خود اختصاص داده و حفاظت از آن شرط اصلی توسعه پایدار است، درصورتی که استفاده نادرست از این منابع طبیعی جهت برطرف نمودن نیاز بشر باعث شده که امروزه با کمبود منابع تولید غذایی وتخریب منابع طبیعی مواجه باشیم. ادامه داشتن فقر کشاورزان، هدر رفتگی منابع طبیعی و ضایع شدن محیط زیست دلیلی برای چاره جویی می باشد. بشر پی برده است برای آنکه بتواند جلوی فقر و ضایع شدن سرزمین را بگیرد باید به همراه طبیعت حرکت و از سرزمین به اندازه توان یا پتانسیل تولیدی آن استفاده نماید. مضافا اینکه نوع استفاده از سرزمین را بر اساس توان کاربری سرزمین بنا نهد و نیازهای اقتصادی و اجتماعی را با توجه به توان سرزمین برآورده سازد.
با توجه به اینکه یکی از معیارهای توسعه پایدار کاهش سطح بیابانها و فراهم نمودن شرایط احیاء مناطق تخریب یافته و افزایش تولید میباشد لذا با بهره گرفتن از معیارهای توسعه پایدار تلاش میگردد تا برای اولین بار موفقیت یا عدم موفقیت طرحهای بیابانزدائی در سطح منطقهای خشک و نیمه خشک که معرف سطح وسیعی از مناطق جنوب کشور است مورد ارزیابی و سنجش قرار گیرد.
1-8- هدف تحقیق
هدف اصلی از انجام این مطالعه، انتخاب و اولویتبندی شاخصهای مناسب بوم شناختی و اجتماعی توسعه پایدار (کایرو2000) بر اساس نیازها و اولویتهای محلی و شرایط محیطی و اجتماعی می باشد.
– ارزیابی قابلیت اندازه گیری و سنجش شاخص های منتخب بوم شناختی واجتماعی، در عرصه های منابع طبیعی و جوامع محلی
– ارزیابی قابلیت اجرایی و عملیاتی شدن مدل اولویتبندی شده مورد تحقیق
– بررسی میزان پذیرش طرحهای مدیریت منابع طبیعی (طرحهای بیابانزدایی ) از لحاظ اجتماعی در جوامع محلی
سایر اهداف فرعی مورد نظر عبارت است از:
⦁ معرفی مناسبترین و کاربردیترین شاخص ها بر اساس مجموعه شرایط محیطی و اجتماعی منطقه تحقیق
⦁ تدوین و پیشنهاد مدل مناسب ارزیابی طرحهای مدیریت منابع طبیعی (طرحهای مرتعداری، بیابانزدایی و… ) بر اساس معیارهای بوم شناختی و اجتماعی توسعه پایدار
⦁ بررسی میزان موفقیت طرحهای کنترل بیابانزائی در قالب مطالعه موردی (طرح بیابانزدائی دشتک سیاه) از نقطه نظر بوم شناختی و اجتماعی
1-9- فرضیه تحقیق
فرضیه اصلی تحقیق این است که بر اساس معیارهای منتخب و اولویت بندی بوم شناختی و اجتماعی توسعه پایدار (کایرو2000) می توان ارزیابی مناسبی از میزان موفقیت یا عدم موفقیت طرحهای مدیریت منابع طبیعی بویژه طرحهای بیابانزدایی ارائه نمود و بر همین اساس مدلی ملی و محلی جهت ارزیابی طرحهای فوق الذکر در مناطق خشک و نیمه خشک پیشنهاد کرد. در این مدل پیشنهادی:
⦁ شاخص های منتخب بوم شناختی واجتماعی، قابلیت اندازه گیری و سنجش در عرصه های منابع طبیعی و جوامع محلی دارند.
⦁ مدل اولویت بندی شده مورد تحقیق، قابلیت اجرایی و عملیاتی شدن را در عرصه دارد.
⦁ طرحهای مدیریت منابع طبیعی (طرحهای بیابانزدایی ) از لحاظ اجتماعی مورد پذیرش جوامع محلی واقع شده اند.
⦁ اجرای طرحها در ارتقاء سطح رفاه اجتماعی جوامع محلی تاثیر داشته است.
⦁ اجرای طرح توانسته است انگیزه لازم جهت تداوم زندگی در محیط های در معرض بیابانی شدن را فراهم سازد.
⦁ عملیات اصلاحی انجام شده در طرحها از لحاظ بوم شناختی از پایداری لازم برخوردار است.
⦁ اجرای عملیات بیولوژیک سبب بهبود وضعیت فعالیتهای جاری اقتصادی ساکنین محلی گردیده است.
فصل دوم
سابقه تحقیق:
این مطلب را هم بخوانید :
پس از برگزاری کنفرانس ریودواژنیرو در سال 1992، تدوین و اندازهگیری شاخصهای توسعه پایدار به عنوان یکی از مهمترین مسائل مرتبط با توسعه پایدار در کانون توجه قرار گرفته و صاحبنظران متعدد از رشتههای مختلف تلاش کردند تا شاخصها و روش هایی را برای اندازهگیری میزان پایداری در کشورهای مختلف بسط و توسعه دهند. اما، برداشتها و نگرشهای مختلف از توسعه پایدار موجب شده است تا روش های متعددی برای شناسایی و سنجش پایداری مطرح شود. در یک طرف مباحث توسعه پایدار، اقتصاددانان قرار دارند که معمولاً بر معیارهای اقتصادی و گاهی اجتماعی برای سنجش پایداری تأکید دارند و در سوی دیگر، نخبگان محیطزیست قرار دارند که بیشتر بر اندازهگیری و سنجش شاخصهای محیطزیستی برای تبیین پایداری تأکید میکنند. اقتصاددانان معمولاً از روش های ارزشگذاری پولی برای سنجش پایداری بهره میگیرند، در حالیکه دانشمندان و پژوهشگران سایر رشتهها از معیارهای فیزیکی و گاهی ذهنی برای سنجش پایداری استفاده میکنند. از مهمترین رویکردهای اقتصادی برای سنجش پایداری میتوان تولید ناخالص داخلیبه روش های دوستدار محیط زیست، حسابداری منابع مبتنی بر کارکردهای آنها، مدلسازی رشد پایدار و شرایط پایدار قوی و ضعیف اشاره کرد. در مجموع، اقتصاددانان، رشد پایدار را بخشی از توسعه پایدار اقتصادی میدانند(Kumar Singh et al, 2008).
یکی از مهمترین ابزارها برای سنجش ابعاد مختلف توسعه بهطور عام و توسعه پایدار بهطور خاص میتوان به شاخصهای سرخطی اشاره کرد. این شاخصها در خلال سالهای گذشته، بویژه پس از کنفرانس ریودوژانیرو در سال 1992 کاربردهای گستردهای در جهان پیدا کردهاند. بهطوریکه تا پایان سال 2006 تعداد این شاخصها 160 مورد رسیده است که بهوسیله سازمانهای بینالمللی وابسته به سازمان ملل متحد، مراکز دانشگاهی و پژوهشی منتشر میشوند(European Commission, 2008).
از نمونههای شاخص سرخطی میتوان به شاخصهای معطوف به هدف و نظام حسابداری سبز اشاره کرد. از نمونه شاخصهای قدیمیتر نیز میتوان به موارد زیر اشاره کرد: به معیار رفاه اقتصادی MEW ، شاخص پیشرفت اجتماعی ISP ، نمایه کیفیت فیزیکی زندگی PQLI ، مولفه رفاه اقتصادی (EAW) Nordhaus & Tobin, 1973;) Estes, 1974; Morris, 1979; Zolotas, 1981; Brekke, 1997; Kumar Singh et al, 2008; (.
از شاخصهای ترکیبی جدیدتر توسعه که در دهه 1990 بهمنظور سنجش عملکرد اقتصادی، یا پایداری مطرح شدهاند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد: شاخص توسعه انسانی HDI، برنامه عمران سازمان ملل متحد (UNDP)، شاخص پیشرفت پایدار SPI ، ردپای بومشناختی EF، نهاده مواد به ازای هر واحد خدمات MIPS ، شاخص رفاه اقتصادی پایدار ISEW ، شاخص پسانداز واقعی GPI ،Krotscheck & Narodoslawsky,) 1994; Wackernagel & Rees, 1996; Schmidt- Bleek; & Cobb, 1995; Hamilton, 2000; Daly (1994; فشارسنج پایداری BS اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) و مرکز بینالمللی پژوهشهای توسعه IDRC در سال 1995 و شاخص فشارهای محیطزیستی) (EPI ، اتحادیه اروپا (1999) Kumar Singh et al, 2007) ؛.(Midus et al,2009
به منظور تعیین پارامترهای پوشش گیاهی شامل وزن و سطح لاشبرگ، پوشش تاجی، وزن زیتوده گیاهی از قابهای یک مترمربعی استفاده شد که به صورت تصادفی بر روی پوشش گیاهی منطقه بکار گرفته شد. در این مرحله ضمن عزیمت به منطقه با بهره گرفتن از روش نمونه گیری تصادفی- سیستماتیک تعداد 2 واحد نمونه گیری در محدوده عملیات فارو و جنگلکاری منطقه انتخاب گردید. در هر پلات مهمترین صفات پوشش گیاهی نظیر درصد تاج پوشش و تراکم فرمهای رویشی غالب برآورد گردید(مقدم،1377). به منظور تعیین میزان تولید با بهره گرفتن از روش قطع و توزین( مقدم،1377) تعداد 15 پلات به صورت تصادفی انتخاب و رشد سال جاری گونه های مختلف گیاهی قطع و پس از خشک نمودن توزین گردید. بدین صورت که در هر واحد کاری به طور تصادفی پلات اول انتخاب و به فاصله 10متری از پلات قبلی مکان پلات بعد تعیین شد. در واحد یک 10پلات نمونه برداری شد. جهت واحد دوم نیز همان مراحل واحد اول انجام گردید، با این تفاوت که در واحد دوم تعدادپلاتها 5 عدد انتخاب گردید. بعد از جمعآوری نمونه ها در پاکتهایی که از قبل به همین منظور تهیه شده بودند نمونه های قطع شده هر پلات درون پاکت قرار گرفته و به منظور عدم ریزش نمونه ها همه پاکتها بسته شد. بعد از اتمام مراحل نمونهگیری با دقت نمونه های جمعآوری شده، درون
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک
در ایستگاه آباده در سال های 1371 تا 1382. 52
نمودار 4- 32- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک
در ایستگاه آباده در سال های 1371 تا 1382. 52
نمودار 4- 33- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 5 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376 . 60
نمودار 4- 34- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 10 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376. 60
نمودار 4- 35- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 20 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376 . 61
نمودار 4- 36- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 30 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376 . 61
نمودار 4- 37- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 50 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376 . 62
نمودار 4- 38- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 100 سانتی متری خاک ایستگاه داراب
در سال های 1382- 1376 . 62
نمودار 4- 39- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین دمای
خاک با خط یک به یک در عمق 5 سانتی متری خاک در ایستگاه داراب
در سال های 1374 تا 1383. 64
نمودار 4- 40- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 10 سانتی متری خاک در ایستگاه
داراب در سال های 1374 تا 1383. 64
عنوان صفحه
نمودار 4- 41- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 20 سانتی متری خاک در ایستگاه
داراب در سال های 1374 تا 1383. 65
نمودار 4- 42- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 30 سانتی متری خاک در ایستگاه
داراب در سال های 1374 تا 1383. 65
نمودار 4- 43- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک در ایستگاه
داراب در سال های 1374 تا 1383. 66
نمودار 4- 44- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین دمای
خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک در ایستگاه داراب
در سال های 1374 تا 1383. 66
نمودار 4- 45- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 5 سانتی متری خاک ایستگاه سد درودزن
در سال های 1382- 1378 . 73
نمودار 4- 46- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 10 سانتی متری خاک ایستگاه سد درودزن
در سال های 1382- 1378 . 74
نمودار 4- 47- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 30 سانتی متری خاک ایستگاه سد درودزن
در سال های 1382- 1378 . 74
نمودار 4- 48- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 50 سانتی متری خاک ایستگاه سد درودزن
در سال های 1382- 1378 . 75
نمودار 4- 49- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 100 سانتی متری خاک ایستگاه سد درودزن
در سال های 1382- 1378. 75
نمودار 4- 50- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 5 سانتی متری خاک در ایستگاه
سد درودزن در سال های 1371 تا 1383. 76ا
عنوان صفحه
نمودار 4- 51- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 10 سانتی متری خاک در ایستگاه
سد درودزن در سال های 1371 تا 1383. 77
نمودار 4- 52- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 30 سانتی متری خاک در ایستگاه
سد درودزن در سال های 1371 تا 1383. 77
نمودار 4- 53- مقایسه مقادیر اندازهگیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک در ایستگاه
سد درودزن در سال های 1371 تا 1383. 78
نمودار 4- 54- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک در ایستگاه
سد درودزن در سال های 1371 تا 1383. 78
نمودار 4- 55- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 5 سانتی متری خاک ایستگاه فسا در سال های 1382- 1376 . 85
نمودار 4- 56- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 10 سانتی متری خاک ایستگاه فسا
در سال های 1382- 1376 . 86
نمودار 4- 57- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 30 سانتی متری خاک ایستگاه فسا
در سال های 1382- 1376 . 86
نمودار 4- 58- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 50 سانتی متری خاک ایستگاه فسا
در سال های 1382- 1376 . 87
نمودار 4- 59- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 100 سانتی متری خاک ایستگاه فسا
در سال های 1382- 1376 . 87
نمودار 4- 60- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 5 سانتی متری خاک
در ایستگاه فسا در سال های 1373 تا 1383. 88
عنوان صفحه
نمودار 4- 61- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
نمودار 4- 71- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 5 سانتی متری خاک
در ایستگاه لار در سال های 1371 تا 1383. 102
نمودار 4- 72- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 10 سانتی متری خاک در ایستگاه لار
در سال های 1371 تا 1383. 102
نمودار 4- 73- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 20 سانتی متری خاک در ایستگاه لار
در سال های 1371 تا 1383. 103
نمودار 4- 74- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 30 سانتی متری خاک در ایستگاه لار
در سال های 1371 تا 1383. 103
نمودار 4- 75- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک در ایستگاه لار
در سال های 1371 تا 1383. 104
نمودار 4- 76- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک در ایستگاه لار
در سال های 1371 تا 1383. 104
نمودار 4- 77- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 5 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 112
نمودار 4- 78- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 10 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 112
نمودار 4- 79- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 20 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 113
نمودار 4- 80- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 30 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 113
عنوان صفحه
نمودار 4- 81- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 50 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 114
نمودار 4- 82- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 100 سانتی متری خاک ایستگاه نیریز
در سال های 1382- 1379 . 114
نمودار 4- 83- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 5 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 116
نمودار 4- 84- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 10 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 116
نمودار 4- 85- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 20 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 117
نمودار 4- 86- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 30 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 117
نمودار 4- 87- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 118
نمودار 4- 88- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک
در ایستگاه نیریز در سال های 1379 تا 1382. 118
نمودار 4- 89- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 5 سانتی متری خاک ایستگاه باجگاه
در سال های 1390- 1383 . 123
نمودار 4- 90- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 10 سانتی متری خاک ایستگاه باجگاه
در سال های 1390- 1383 . 124
عنوان صفحه
نمودار 4- 91- تغییرات دمای هوا و میانگین دمای خاک اندازه گیری شده
و برآورد شده در عمق 30 سانتی متری خاک ایستگاه باجگاه
در سال های 1390- 1383 . 124
نمودار 4- 92- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
این مطلب را هم بخوانید :
عنوان صفحه
نمودار 4- 101- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 50 سانتی متری خاک در ایستگاه شیراز
در سال های 1371 تا 1381. 138
نمودار 4- 102- مقایسه مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده میانگین
دمای خاک با خط یک به یک در عمق 100 سانتی متری خاک در ایستگاه شیراز
در سال های 1371 تا 1381. 138
فصل اول
مقدمه
1-1- کلیات
خاک بستر حیات است و بر سامانههای محیطی اثرگذار است. یکی از خصوصیات مهم خاک رژیم دمایی حاکم بر آن میباشد که روی بسیاری از فرایندهای زیستی به -ویژه پراکنش گیاهان و جانوران، فعالیتهای بیولوژیکی و حرکت آب در خاک تأثیر میگذارد
.(Berry and Radke 1995)
ویژگیهای حرارتی خاک بستگی زیادی به مقدار گاز و مایع موجود در خاک دارد. تحت شرایط مزرعه، گرمای ویژه خاک با مقدار آب افزایش مییابد بنابراین، خاکهای مرطوب گرمای ویژه زیادتری را نشان میدهد، در حالی که خاکهای خشک با مقادیر پایینتر گرمای ویژه مشخص میشوند، یعنی گرم شدن و سرد شدن در خاکهای مرطوب آهسته تر از خاکهای خشک انجام میشود. شدت توسعه سیستم ریشه گیاه نسبت مستقیمی با درجه حرارت خاک و سایر عوامل، مانند، رطوبت، تهویه و بافت خاک دارد. از طریق تعیین تغییرات درجه حرارت انواع خاکهای مختلف برای منطقه آب و هوایی مورد نظر میتوان عملیات رشد ریشه را در مراحل مختلف مشخص نمود (خوشخو، 1386).
انرژی گرمایی در سطح خاک به طور مداوم با اعماق آن در تبادل است، بنابراین همواره در معرض نوسانات روزانه و سالانه قرار میگیرد. دمای خاک در اعماق مختلف متفاوت بوده و تا اعماق معینی از نوسان روزانه و سالانه برخوردار است. بررسی عمق و دامنه نوسانات از ابعاد مختلف دارای اهمیت زیادی میباشد. از عوامل موثر بر افزایش نوسانات دمای روزانه در نیمرخ خاک میتوان از تابش شدید آفتاب، بازتاب کم، خشکی سطح خاک و بالا بودن قابلیت انتشار حرارتی (متأثر از ظرفیت گرمایی و هدایت حرارتی) نام برد که به وسیله عواملی مانند رطوبت بالا، ابرناکی، پوشش برف، پوشش گیاهی و پشت به آفتاب بودن (شیب شمالی در نیمکره شمالی) تعدیل میشود.
درجه حرارت خاک یکی از ویژگیهای مهم خاک بوده و رشد و نمو گیاهان وابسته به تغییرات آن میباشد. دمای خاک دارای تغییرات روزانه و فصلی است، این تغییرات در سطح خاک حداکثر است و با افزایش عمق از دامنه نوسانات آن کاسته میشود، درجه تغییرات فصلی دمای خاک بسیار کند است در نتیجه همواره اختلاف زمانی طولانی بین دمای فصلی هوا با خاک وجود دارد. (Jansson, 1991).
دمای خاک از متغیّرهای مهم در مطالعات هیدرولوژی، هواشناسی کشاورزی و اقلیمشناسی میباشد (Béhaegel et al., 2007). نوسانات سالانه دمای خاک ناشی از ذخیره کردن انرژی توسط خاک در طی فصول گرم و باز پس دادن آن در طی ایام سرد سال میباشد که این فرایند سبب پدید آمدن یک موج دمایی با دوره تناوب سالانه می گردد. نوسانات سالانه دما در مقایسه با نوسانات روزانه به عمق خیلی بیشتری راه می یابد به طوری که ممکن است در برخی نقاط به عمق 10 متر یا بیشتر نیز برسد. به طوری که در آب و هوای بری مناطق معتدله که اختلاف دمای سطح خاک در زمستان و تابستان به بیشترین مقدار می رسد، عمق نوسانات سالانه نیز بیشتر است. در مناطق گرمسیری و مناطق اقیانوسی تفاوت دمای زمستان و تابستان کمتر است و در مناطق منجمد وجود یخ موجب پایدار ماندن دما می گردد. در زیر جنگل یا هر گونه پوشش متراکم گیاهی نسبت به نقاط بدون جنگل یا مناطق با گیاهان پراکنده، نوسانات روزانه و سالانه هر دو کاهش یافته و تا عمق کمتری نفوذ می کند (اردکانی و همکاران، 1383).
دمای خاک به طور قابل توجهی بر نرخ جوانهزدن و رشد گیاهان تأثیر دارد. دمای خاک نقش مهمی در تجزیه خاک و همچنین تنظیم بسیاری از فرایندها از جمله سرعت توسعه گیاهان و رشد آنها دارد ((Sharratt,