3-2-20. ورنت………………………………………………………………………………………………. 49
3-2-21. گا………………………………………………………………………………………………….. 50
3-2-22. یوغ………………………………………………………………………………………………… 50
3-2-23. موری………………………………………………………………………………………………. 50
3-2-24. بنزه………………………………………………………………………………………………… 50
3-2-25. کهت سر…………………………………………………………………………………………… 51
3-2-26. کهت میان…………………………………………………………………………………………. 51
3-2-27. کهت………………………………………………………………………………………………. 51
فصل چهارم: تقویم های نجومی
4-1. عناصر تقویم ها………………………………………………………………………………………….. 55
4-2. صورتهای اختری: طلوع ها و غروب های خورشیدی………………………………………………………. 57
4-3. هویت ستاره ی صبحگاهی و شامگاهی…………………………………………………………………… 58
4-4. تقویم در ایران و بین النهرین پیش از تاریخ…………………………………………………………………. 58
4-4-1. ایرانیان و بین النهرینیان پیش از تاریخ……………………………………………………………………
4-5. سال شمسی قمری…………………………………………………………………………………………. 60
4-6. تقویم های بابلی و ایرانی باستان………………………………………………………………………….. 61
4-6-1. تقویم بابلی…………………………………………………………………………………………… 61
الف: حمورابی و خاندان او………………………………………………………………………………………. 62
ب: اهمیت هندسه برای دانش نجوم……………………………………………………………………………….. 63
ج: کبیسه کردن بابلیان……………………………………………………………………………………………. 64
د: پیشینه ی گاه شماری بابلی……………………………………………………………………………………… 66
ه: اهمیت مراحل ستارگان در کشاورزی……………………………………………………………………………. 67
و: متن « به هریک سه ستاره » ………………………………………………………………………………….. 68
ز: نامهای ستارگان……………………………………………………………………………………………….. 69
ز-1. مجموعه مل = (ستاره ای) آپین……………………………………………………………………………. 70
ز-2. فهرست ستارگان……………………………………………………………………………………………. 72
4-7. دوره ی بابلی جدید و ایرانی ها…………………………………………………………………………… 74
الف: ویژگی های دانش نجوم این عصر……………………………………………………………………………. 76
ب: ساروس ها……………………………………………………………………………………………………. 76
ج: دوره های سیارگان …………………………………………………………………………………………… 76
د: آیین کیهانی، اخترشناسی، دانش نجوم………………………………………………………………………….. 77
4-7-1. مذاهب ایرانی………………………………………………………………………………………… 78
الف: مذهب …………………………………………………………………………………………………….. 79
ب: زروان…………………………………………………………………………………………………………. 80
4-7-2. گاه شماری و مسایل کبیسه…………………………………………………………………………… 81
الف: وهیگک…………………………………………………………………………………………………….. 83
ب: چگونگی کبیسه به گفته بیرونی………………………………………………………………………………. 84
ج: هنگام اولین و آخرین کبیسه…………………………………………………………………………………… 85
د: نقل خیام در نوروزنامه درباره اجرای کبیسه های کهن………………………………………………………… 86
ه: استنباط بیرونی درباره ی زمان اجرای آخرین کبیسه87………………………………………………………….
4-7-3. گاه شماری اوستایی…………………………………………………………………………………… 88
الف: فصل و سال، گاهنبارها، شادی و جشن……………………………………………………………………… 88
ب: اسامی ماه ها در کتیبه های هخامنشی………………………………………………………………………. 91
ج: گاه شماری اوستایی، سوابق…………………………………………………………………………………… 92
4-8. گاه شماری مصری………………………………………………………………………………………… 93
4-8-1. سال مصری…………………………………………………………………………………………… 93
4-8-2. دوره سوتیسی……………………………………………………………………………………….. 94
4-8-3.ایرانیان و مصریان……………………………………………………………………………………… 95
4-8-4.محاسبهی دورهها……………………………………………………………………………………… 96
4-9. گاه شماری یونانی………………………………………………………………………………………… 97
4-9-1. مراحل ستارگان در قصیده ی هسیودوس……………………………………………………………… 97
فصل پنجم: اسطوره هاو احکام صور فلکی
5-1. حمل (بره)……………………………………………………………………………………………….. 103
5-2. ثور (گاو) ……………………………………………………………………………………………….. 103
5-3. جوزا ( دوپیکر)…………………………………………………………………………………………… 104
5-4. خرچنگ (سرطان)…………………………………………………………………………………………. 105
5-5. شیر (اسد)………………………………………………………………………………………………… 105
5-6. سمبله (خوشه)…………………………………………………………………………………………… 105
5-7. میزان (ترازو)……………………………………………………………………………………………… 106
5-8. عقرب (کژدم)……………………………………………………………………………………………. 107
5-9. قوس (تیرانداز)…………………………………………………………………………………………… 108
5-10. جدی (بز)پ…………………………………………………………………………………………….. 108
5-11. دلو (آبریز) …………………………………………………………………………………………….. 109
5-12. حوت (ماهی)…………………………………………………………………………………………. 110
5-13. صورتهای فلکی بهار…………………………………………………………………………………… 110
5-14. صورتهای فلکی تابستان………………………………………………………………………………… 110
5-15. صورتهای فلکی پاییز……………………………………………………………………………………. 111
5-16. صورتهای فلکی زمستان………………………………………………………………………………… 111
5-17 آغاز اختر شناسی…………………………………………………………………………………………. 111
الف: ایشتار …………………………………………………………………………………………………. 112
ب: مذهب ستاره پرستی و اخترشناسی …………………………………………………………………… 112
ج: زیج زهره ی آمیزادوگا ……………………………………………………………………………………. 113
5-18. در احکام برج ها……………………………………………………………………………………….. 114
این مطلب را هم بخوانید :
الف: چیستی مثلث ها…………………………………………………………………………………………… 115
ب: مربع ها و برج های فصول ……………………………………………………………………………….. 116
ج: چگونگی طبعهای ستارگان…………………………………………………………………………………. 116
د: احوال ستارگان و سیارات در سعادت و نحوست……………………………………………………………… 116
ه: تقسیم بندی اقلیم میان ستارگان……………………………………………………………………………… 117
و: فره دارهای ستارگان…………………………………………………………………………………………. 117
ز: نگرستن ستارگان در برج ها……………………………………………………………………………………. 118
5-19. احکام برج ها در بندهش……………………………………………………………………………….. 118
نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………….119
فهرست منابع …………………………………………………………………………………………………………….. 123
چکیده:
شناختن آسمان و رازهای نهفته در آن از اعصار کهن برای مردمان از جهات مختلفی بسیار مهم بوده است. چه دستاوردهای حاصل از کشف و شهود در آن می توانست برای مسائل مذهبی، کشاورزی، اعیاد، پیشگویی ها، جنگها و تعابیر خواب ها و بسیاری وقایع دیگر به کار آید. آنها ابتدا خدایان خود را در آسمان جستجو میکردند که باعث شکل گیری اسطورههای مختلفی برای آسمان و خدایان آسمانی شد. سپس این باورها باعث شکل گیری علوم ابتدایی شد. چه بسیار دانشی که اکنون ما داریم، از جمله ستاره شناسی محصول همین اسطورهسازی مردمان باستان است. می دانیم که تقسیم بندی ایالت های مختلف آسمان به صورت فلکی ابتدا در بین النهرین رخ داده است و بعد از آن به دیگر نقاطر پا گذاشته است. بخش بیشتر این پایان نامه در راستای شناساندن علوم و اساطیر بینالنهرین، مصری و سایر ملل است، اما در واقع با دنبال کردن این موضوع ها در این نقاط به دنبال ریشه یابی باورهای ایرانیان در این باب تا دورهی میانه است، که از فصلی در موضوع ستارگان و اسطوره های مربوط به هر کدام از ستاره های قدر اول، در نیمکرهی شمالی زمین شروع می شود. سپس به فصلی در اسطوره های مربوط به صورفلکی در یونان و مصر و بین النهرین می رسیم. فصل دیگر به بررسی خرده های ماه که بیست و هفت عدد در زردشتی است پرداخته شده است. بندهش، کارنامهی اردشیر بابکان، مینوی خرد، بهرام یشت، تیشتر یشت هم از متون مورد استفاده بوده است. فصلی هم به تقویم ها و چگونگی آنها و در احوال کبیسه کردن و به روزآوری آنها اختصاص یافته است. و در آخرین فصل هم به احکامی که اقوام گذشته در مورد ستارگان آسمان داشته اند، اختصاص یافته است. با وجودی که منابع بدست آمده در خصوص باورهای ایرانیان بسیار ناچیز بود، اما تلاش شد از تمام مباحث آن روزگار استفاده شود و پایهی تحقیقات، منابع کتابخانهای ، مقالات و منابع اینترنتی بوده است که رساله ای توصیفی، تحلیلی را شامل می شود.
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
3-3-2-3. معشوق کم سن و سال……………………………….. 75
3-3-2-4. ویژگیهای رفتاری معشوق……………………………….. 76
3-3-3-1. بی وفا………………………………. 76
3-3-3-2. بی توجه………………………………. 77
3-3-3-3. پاکدامن……………………………….. 79
3-3-3-4. تند خو……………………………….. 80
3-3-3-5. بی رحم و جفاکار ……………………………….81
3-3-3-6. معشوق متوجه به غیر……………………………….. 82
3-3-4. بی اهمیت و بی اعتبارشدن معشوق…………………….. 83
3-4. عرفان……………………………….. 84
3-5. مرثیه………………………………. 87
3-6. شکواییه………………………………. 91
3-6-1. شکایت از روزگار………………………………. 92
3-6-2. شکایت از زندگی پر درد و رنج……………………………….. 93
3-6-3. شکایت از بیتوجهی ممدوحان……………………………….. 94
فصل چهارم: موضوعات اجتماعی در شعر وحشی بافقی
4-1. مدح……………………………….. 97
4-1-1. مدح غیاثالدین محمد میرمیران……………………………….. 98
4-1-2.در مدح شاه تهماسب صفوی……………………………….. 103
4-1-3. در مدح عبدالله خان اعتمادالدوله………………………………. 105
4-1-4. در مدح شاهزادهی آزاده شاه خلیل اللّه……………………. 106
4-1-5. مدح خان احمد……………………………….. 107
4-1-6. مدح ولی سلطان……………………………….. 108
4-1-7. مدح عباس بیگ گردون قدر……………………………….109
4-1-8. مدح بکتاش بیگ حکمران کرمان……………………………….. 110
4-2. انتقاد ……………………………….113
4-2-1. انتقاد از زاهدان ریایی……………………………….. 113
4-2-2. انتقاد از ریاکاران………………………………..114
4-2-3. انتقاد از یاران ریایی……………………………….. 114
فصل پنجم: موضوعات ادبی
5-1. طنزو هجو در دیوان وحشی……………………………….. 117
5-1-1. هجو ده بافق……………………………….. 119
5-1-2. هجو خر گدا……………………………….119
5-1-3. هجو خواجه………………………………. 119
5-1-4.هجو مطبخ خواجه………………………………. 120
5-1-5. هجو غضنفر گله جاری……………………………….. 120
5-1-6. هجو کیدی……………………………….. 120
5-1-7. هجو ملا فهمی……………………………….. 121
5-1-8. حروف شراب………………………………… 121
5-1-9. استر گرسنه………………………………. 121
5-1-10. ماندهی بابا………………………………. 122
5-1-11.ستور فقیر……………………………….. 122
5-2. مفاخره و خودستایی……………………………….. 122
5-2-1. تفاخر به معروف بودن شعرش…………………………… 123
5-2-2. تفاخر به قانع بودن……………………………….. 124
5-2-3. تفاخر به قدرت شاعری……………………………….. 124
5-2-4. تفاخر به یگانه بودنش…………………………………. 126
5-3. وصف………………………………… 126
5-3-1. وصف مرغزار………………………………. 127
5-3-2. وصف غار………………………………. 127
5-3-3. وصف کاخ میرمیران……………………………….. 127
5-3-4. وصف اسب امام علی……………………………….. 128
5-3-5. وصف فصل بهار………………………………. 128
5-3-6. وصف شب………………………………… 129
5-3-7. وصف جمال……………………………….. 129
5-3-7-1. وصف جمال امام علی (ع)………………………………. 129
5-3-7-2. وصف جمال میر میران……………………………….. 130
5-3-7-3. وصف جمال شاهزادهی آزاد شاه خلیل الله……………. 130
5-3-7-4. وصف معشوق……………………………….. 131
5-3-7-5. وصف شاهزاده منظور ……………………………….131
فصل ششم: موضوع اخلاقی
6-1.پند و موعظه………………………………. 134
6-1-1. توصیه به تواضع و فروتنی……………………………….. 135
6-1-2. نکوهش کبر و غرور ……………………………….135
6-1-3. نکوهش حرص و طمع……………………………….. 136
6-1-4. نکوهش گفتن راز………………………………. 137
6-1-5. نکوهش حسد ورزی……………………………….. 138
6-1-6. توصیه به قانع بودن و دوری از زیاده خواهی…………….. 138
6-1-7. ستایش علم و دانش…………………………………. 139
6-1-8. توصیه به خاموشی و سکوت و نکوهش زیادهگویی…….. 139
6-1-9. اغتنام فرصت………………………………… 139
6-1-10. نکوهش تنهایی و توصیه به یار وفادار گُزیدن…………. 140
6-1-11. جهان سرای جهان سرای مکافات است………………….. 140
این مطلب را هم بخوانید :
6-1-12. نکوهش مال اندوزی………………………………. 141
نتیجهگیری……………………………….. 142
منابع و مآخذ……………………………….. 145
چکیده:
تنوع موضوعی از ابتدای شکل گیری ادب فارسی به اشکال گوناگون وجود داشته است و هر چه از آغاز شعر فارسی میگذرد بر وسعت و عمق آن افزوده میشود و باید گفت که در قرن دهم نیز مانند قرنهای پیش از آن شاعران از موضوعات دینی چون توحید و نعت پیامبر(ص) گرفته تا عشق و عرفان طبع آزمایی کردهاند وحشی بافقی یکی از شاعران بزرگ مکتب وقوع و مبدع طرز واسوخت در این قرن است و به دلیل اینکه ویژگی شعر مکتب وقوع تغییر در معانی شعری است ما نیز، ابتدا ضمن مطالعهی دقیق دیوان وحشی بافقی تمامی ابیاتی که در حوزهی موضوعات شعری مطرح بود را استخراج و یادداشت برداری کردیم و بعد موضوعات شعری به پنج دسته شامل موضوعات دینی، فردی، اجتماعی، ادبی، اخلاقی تحلیل وطبقه بندی شد. وحشی بافقی در اشعارش مضامین اخلاقی و حکمت آمیزی مانند گذرا بودن عمر، غنیمت شمردن فرصت، بی وفایی دنیا و… را بازگو میکند، و یکی از مهمترین ویژگیهای شعر وحشی این است که عشق در اشعار او جلوه خاصی دارد. در جهان عشق و عاشقی، سخنش سوز و گدازی دارد و در درونش عشقی آتشین میجوشد و به همین دلیل تمام جهان را طُفیلِ وجود عشق میداند.
فصل اول: کلیات و تعاریف
1-1- بیان مسأله
قرن دهم در تاریخ ادبیات فارسی بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا از یک طرف شاعران چیرهدستی چون وحشی، محتشم، بابافغانی و غیره در این قرن ظهورکردهاند و از طرف دیگر اشعار زیبا و دلانگیزی با موضوعات شعری متنوع در این قرن سروده شده، شعر این قرن حد واسط بین سبک عراقی و هندی است و در واقع پیدایش مکتب وقوع در این قرن بوده است. که بیشترین تغییرات و دگرگونیها در موضوعات شعری بعد از سبک عراقی در این دوره بوده است و مضامین و مسائلی در آن مطرح است که از جهت روانشناختی و جامعه شناختی حائز اهمیت هستند. وحشی بافقی یکی از برجستهترین غزلسرایان این قرن است که شیوهی جدیدی در مکتب وقوع با نام «مکتب واسوخت» به وجود آورد. که مفادشعر آن اعراض از معشوق باشد. او پیرامون اکثر موضوعات شعری مانند توحید، منقبت، مرثیه، عشق، عرفان و … شعر سروده است، شالودهی اصلی غزلها و مثنویهای او عشق است وهنگامی که از عشق سخن میراند گویی سوز و گذار حاصل از عشق را در وجود خود درک کرده است . وبه همین دلیل ما شعر او را به عنوان یکی از شاعران بزرگ این قرن از جهت موضوعی بررسی و تجزیه و تحلیل و طبقه بندی کنیم.
2-1- ضرورت و اهمیت موضوع تحقیق
وحشی بافقی یکی از غزل سرایان بزرگ و برجستهی مکتب وقوع و واسوخت است و از آنجایی که مهمترین ویژگی شعر مکتب وقوع و واسوخت به نوعی تغییر در موضوعات شعری است؛ لذا ضروری است
2- آیا تصویر شاعران فوق از بیگانگان با هم متفاوت است؟
3-1- پیشینه پژوهش
1-3-1- پژوهش های خارجی
پژوهشی تاکنون دربارهی موضوع تحقیق حاضر در میان پژوهشهای خارجی سابقه ندارد و پژوهشهای خارجی که به نوعی با این تحقیق در ارتباط است بیشتر در زمینه مبانی تصویرشناسی است که در چارچوب مفهومی از آنها استفاده شده است و مستقیماً به موضوع پژوهش حاضر نپرداختهاند. :
از جمله مقالاتی که با چارچوب مفهومی این پژوهش در ارتباط است عبارتند از:مقالات ایو شورل(2009)، ژان ماریکاره(1999)، دانیل پاژو(1994)، آموسی و هرچبرگپیرو(1999)، که در این مقالات به پیشینهی تصویرشناسی و تعریف ابعاد و چارچوب مفهومی تصویرشناسی پرداختهاند.
1-3-2- پژوهش های داخلی
1- نامور مطلق، بهمن(1388)، «درآمدی برتصویرشناسی معرفی یک روش نقد ادبی و هنری در ادبیات تطبیقی»، مطالعات تطبیقی، سال سوم، شمارهی۱۲، ص 119 – 138.
نویسنده در این مقاله در قالب روش نقد ادبی و هنری به معرفی تصویرشناسی پرداخته است. وی ضمن تعریف تصویرشناسی نظرهای موافقان و مخالفان آن را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده با تأکید بر تصویر مینویسد انسان تصویرساز بیش از این که در جهان بیرونی زندگی کند در جهان تصویری که خود و دیگران ساخته و پرداخته اند زندگی می کند. آن چه برای نویسنده نقش محوری دارد بررسی تصویرشناسی در حوزه ادبیات تطبیقی است. او ضمن ارائه تاریخچهی تصویرشناسی به جایگاه تصویرشناسی در ادبیات تطبیقی و انواع تصاویر در ادبیات تطبیقی اشاره کرده است. اما در این پژوهش با وجود بیان اصول کلی تصویرشناسی به مصداقهای عینی تصویر شناسی که هدف پژوهش حاضر است اشاره ندارد.
2- نانکت، لاتیشیا( 1390)،«تصویرشناسی به منزلهی خوانش متون نثر معاصر فرانسه و فارسی»، ترجمهی مژده دقیقی، ادبیات تطبیقی، شماره ی 1، ص100-
115 .
نانکت در این مقاله بر آن است که تصویرشناسی را در متون نثر معاصر فرانسه و فارسی نشان دهد. او پس از بحث دربارهی مفهوم «دیگری» که مبنای اندیشهی تصویرشناسی است، قواعد تصویرشناسی و مراحل خوانش آن را در متون فرانسوی و فارسی، ارائه کرده است و از شیوه های تحلیلی چون کلیشه، تصویر و الگوی قالبی در زمینه نمونههای ادبی در ادبیات فرانسه و ایران بحث کرده است. وی بر این نکته تأکید دارد که تصویرشناسی می تواند ما را به درک بهتری از عمل دیگرسازی رهنمون شود. این مقاله اگرچه در تشریح مفهوم «دیگری» به خوبی عمل کرده است، تصویرسازیهایی که شاعران معاصر ایران از کشورهای بیگانه دارند و مقصود این تحقیق است را بیان نکرده است.
فلاح، غلامعلی(1383)، بازتاب حضور سیاسی بیگانگان در دیوان محمد تقی بهار، زبان و ادبیات فارسی، شماره ی 47-49 ، ص 179-212 .
نویسنده در این مقاله دیدگاههای محمد تقی بهار را دربارهی رخدادهای مهم بین المللی از جمله جنگ جهانی اول و دوم، عواقب آنها، وضعیت ایران و برخی دولتهای آسیایی و اروپایی در این جنگ ها، بررسی کرد. با توجه به این که ارائه تصویر بیگانگان در اشعار سه شاعر مشروطه (سید اشرف الدین گیلانی، بهار و عشقی) هدف این پژوهش است در این مقاله، از نوع تصویر ایرانیان از بیگانگان بر اساس چارچوب مفهومی این پژوهش، مطلبی گفته نشد.
فلاح، مرتضی- جعفری، لیلا (1387)، بیگانهستیزی در اشعار میرزاده عشقی، دانشکدهی علوم انسانی دانشگاه سمنان، شماره22 ، ص 111- 130 .
نویسندگان این مقاله سعی کردهاند به یکی از مهمترین درون مایههای اشعار میرزاده عشقی که مخالفت با بیگانگان و ستیز وی با استعمارگران به ویژه انگلیس است، بپردازند. این مقاله با وجود بیان دقیق خود درباره واکنش عشقی در برابر بیگانگان و مبارزه بی امان او با وطن فروشان، تنها به جنبه های منفی حضور بیگانگان و بالاخص انگلیس اشاره کرده و کشورهای دیگر را به نوعی نادیده گرفته است.
4-1- حدود پژوهش
دیوان اشعار سید اشرف الدین گیلانی، میرزاده عشقی و محمدتقی بهار.
5-1- اهداف پژوهش
این پژوهش میخواهد به این هدف برسد که سید اشرف الدین گیلانی، عشقی و بهار، چه تصویرهایی از بیگانگان در قالب چارچوب مفهومی که در فصل دوم ارائه شده، دارند و این تصاویر چقدر با هم یکسانند و یا از هم متمایز و متفاوت.
6-1- ضرورت انجام پژوهش
در خصوص تصویرشناسی بیگانگان در عصر مشروطه، با توجه به بررسیهای انجام شده، پژوهش خاصی صورت نگرفته است؛ بنابراین با توجه به اینکه عصر مشروطه یا عصر بیداری با حضور چشمگیر بیگانگان در عرصههای مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی همزمان بوده است و به نوعی میتوان این دوره را شروع مداخلات گستردهی خارجیها در امور ایرانیان به شمار آورد؛ روشن شدن ابعاد حضور بیگانگان در آثار شاعران عصر مشروطه ( بهار، عشقی و نسیم شمال) می تواند در دیدگاه ایرانیان، نسبت به این حضور گسترده موثّر باشد. همچنین بررسی تصاویر بیگانگان در اشعار این شعرا، نوع ارتباط و تعامل ایرانیان را با کشورهای دیگر(دوست یا دشمن) تبیین می کند.
7-1- روش شناسی پژوهش
این مطلب را هم بخوانید :
روش پژوهش در این پایان نامه تحلیلی و از روش جمعآوری اطلاعات کتابخانهای است. در این تحقیق دیوان و کلیات اشعار سید اشرف الدین گیلانی (نسیم شمال)، ملک الشعرای بهار و میرزاده عشقی متن معیار قرارگرفته است. محقق پس از مطالعه در زمینه نظریه تصویرشناسی، متون مورد نظر را بر اساس مؤلفه های نظریه فوق مورد بررسی قرار داده است.
فصل دوم: چارچوب مفهومی تحقیق
1-2- تصویرشناسی
روابط انسانها بر اساس تصاویری که از دیگران دارند بنا میشود. این دیدگاهها و نظرها، اساس روابط انسانی را شکل میدهند. انسان تصویرساز بیش از اینکه در جهان بیرونی زندگی کند در جهان تصویری که از خود و دیگران ساخته و پرداخته است زندگی می کند. در شاخههای متعدد دانش بشری پژوهشهای زیادی در زمینه تصویر صورت گرفته و هر دانشی از دریچهی خاص خود، آن را تبیین کرده است. بخشی از تحقیقات ادبی، هنری، روانشناسی، انسان شناسی، مردم شناسی و نیز فلسفه به این موضوع اختصاص دارد. بنابراین تصویرشناسی به نوعی موضوع بینارشتهای محسوب میشود(نامور مطلق، 1388: 120).
3-2-نسبت تشابه و ابهام از دیدگاه آیتالله معرفت……………………………………………….. 84
3-2-1-علل و عوامل ابهام از دیدگاه آیتالله معرفت………………………………………………………………………….. 85
3-2-2-علل و عوامل تشابه از دیدگاه آیتالله معرفت…………………………………………………………………………. 86
3-2-3-منشأ تشابه در قرآن از دیدگاه آیتالله جوادی آملی………………………………………………………………… 87
3-3-محکم و متشابه در قرآن…………………………………………………………………………… 88
3-3-1-محکم و متشابه در قرآن از نگاه آیتالله معرفت……………………………………………………………………… 89
3-3-2-محکم و متشابه در قرآن از نگاه آیتالله جوادی آملی……………………………………………………………… 90
3-4-تقسیمبندی تشابه…………………………………………………………………………………… 92
3-4-1-تقسیم بندی تشابه از دیدگاه آیت الله معرفت………………………………………………………………………… 92
3-4-2-تقسیم بندی تشابه از دیدگاه آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………………. 94
3-5-تأویل……………………………………………………………………………………………………. 97
3-5-1-مفهوم «تأویل»…………………………………………………………………………………………………………………… 97
3-5-2-رابطهی تأویل با آیات محکم و متشابه………………………………………………………………………………….. 99
3-5-2-1-اختصاص تأویل به آیات متشابه………………………………………………………………………………. 101
3-5-3-تأویل از نگاه آیتالله معرفت……………………………………………………………………………………………… 103
3-5-4-تأویل از نگاه آیتالله جوادی آملی………………………………………………………………………………………. 104
3-5-4-1-معنای اصطلاحی «تأویل» و حکمت تکرار این واژه در آیهی7/آل عمران………………………. 104
3-5-4-2-برخی آراء دربارهی معنای «تأویل»…………………………………………………………………………… 106
3-5-4-3-انواع تأویل…………………………………………………………………………………………………………….. 107
3-5-4-4-معنای ظهور تأویل قرآن در قیامت…………………………………………………………………………… 108
3-5-4-5-تفاوت تعبیر خواب و تأویل………………………………………………………………………………………. 109
3-5-4-6-فرق تفسیر و تأویل…………………………………………………………………………………………………. 111
3-5-4-7-تأویل، غیر از تفسیر باطن است………………………………………………………………………………… 113
3-5-4-8-وضع الفاظ برای مفهوم عام، روح معنا و هدف آن……………………………………………………….. 114
3-6-علم به تأویل متشابهات………………………………………………………………………….. 115
3-6-1-علم به تأویل متشابهات از نگاه آیتالله معرفت…………………………………………………………………….. 116
3-6-2-علم به تأویل متشابهات از نگاه آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………….. 118
3-6-2-1-«واو» عطف یا استیناف…………………………………………………………………………………………… 118
3-6-2-2-عملکرد راسخان در علم دربارهی متشابهات………………………………………………………………. 120
3-7-حکمت وجود آیات متشابه در قرآن…………………………………………………………… 122
3-7-1-دیدگاه آیتالله معرفت در حکمت وجود آیات متشابه در قرآن………………………………………………. 125
3-7-2-دیدگاه آیتالله جوادی آملی در حکمت وجود آیات متشابه در قرآن………………………………………. 127
3-8-مرجع بودن آیات محکم نسبت به آیات متشابه……………………………………………. 133
3-8-1-دیدگاه آیتالله جوادی آملی در مرجعیت آیات محکم نسبت به آیات متشابه…………………………. 133
3-8-1-1-راز تعبیر به «أُمّ» نه «أُمهات»…………………………………………………………………………………. 135
3-9-بحثی پیرامون حروف مقطّعه……………………………………………………………………. 138
3-9-1-«حروف مقطّعه» از دیدگاه آیتالله جوادی آملی………………………………………………………………….. 139
3-10-محکم و متشابه در روایات……………………………………………………………………. 142
3-10-1-محکم و متشابه در روایات از دیدگاه آیتالله جوادی آملی………………………………………………….. 142
تطبیق دیدگاههای آیتالله معرفت و آیتالله جوادی آملی در بحث…………………………. 144
جمعبندی دیدگاههای آیتالله معرفت و آیتالله جوادی آملی در بحث…………………….. 146
فصل چهارم: بررسی تطبیقی دیدگاههای آیتالله معرفت و آیتالله جوادی آملی در بحث «نسخ» 147
مقدمه فصل………………………………………………………………………………………………… 148
4-1-تعریف «نسخ»………………………………………………………………………………………. 149
4-1-1-تعریف «نسخ» از نظر آیتالله معرفت…………………………………………………………………………………. 149
4-1-1-1-حقیقت «نسخ»……………………………………………………………………………………………………… 150
4-1-2-تعریف «نسخ» از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………………………. 150
4-1-2-1-«نسخ» مصطلح، مربوط به شریعت و منهاج است………………………………………………………. 152
4-2-«نسخ» در قرآن…………………………………………………………………………………….. 155
4-2-1-«نسخ» در قرآن از نظر آیتالله معرفت……………………………………………………………………………….. 155
4-2-2-«نسخ» در قرآن از نظر آیتالله جوادی آملی……………………………………………………………………….. 156
4-2-2-1-حقیقت «نسخ»……………………………………………………………………………………………………… 157
4-2-2-2-شبههی «نسخ آیات»……………………………………………………………………………………………… 159
4-2-2-3-صیانت قرآن از نسخ و تحریف………………………………………………………………………………….. 160
4-2-2-4-گسترهی «آیه»………………………………………………………………………………………………………. 161
4-2-2-5-نسخ احکام تشریعی………………………………………………………………………………………………… 164
4-3-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ………………………………………………………………… 166
4-3-1-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ از نظر آیتالله معرفت…………………………………………………………… 166
4-3-2-اهمیت شناخت ناسخ و منسوخ از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………………………… 167
4-4-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ………………………………………………. 168
4-4-1-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ از نظر آیتالله معرفت……………………………………….. 168
4-4-2-روش شناخت ناسخ و منسوخ، و شرایط نسخ از نظر آیتالله جوادی آملی……………………………….. 170
4-5-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونههای آن…………………………………………………. 171
4-5-1-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونههای آن از نظر آیتالله معرفت…………………………………………. 171
4-5-2-امکان وقوع «نسخ» در قرآن و گونههای آن از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………. 173
این مطلب را هم بخوانید :
4-5-2-1-ناسازگاری تفکر تفویض با قبول نسخ………………………………………………………………………… 174
4-5-2-2-نسخ و تخصیص قرآن با خبر واحد…………………………………………………………………………… 175
4-6-انواع نسخ……………………………………………………………………………………………. 178
4-6-1-انواع نسخ از نظر آیتالله معرفت…………………………………………………………………………………………. 178
4-6-2-انواع نسخ از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………………………………. 180
4-7-حکمت نسخ…………………………………………………………………………………………. 182
4-7-1-حکمت نسخ از نظر آیتالله معرفت…………………………………………………………………………………….. 182
4-7-2-حکمت نسخ از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………………………….. 183
4-8-تفاوت نسخ با تخصیص…………………………………………………………………………… 185
4-8-1-تفاوت نسخ با تخصیص از نظر آیتالله معرفت……………………………………………………………………… 185
4-8-2-تفاوت نسخ با تخصیص از نظر آیتالله جوادی آملی……………………………………………………………… 185
4-9-تفاوت نسخ با بداء…………………………………………………………………………………. 186
4-9-1-تفاوت نسخ با بداء از نظر آیتالله معرفت…………………………………………………………………………….. 186
4-9-2-تفاوت نسخ با بداء از نظر آیتالله جوادی آملی…………………………………………………………………….. 187
تطبیق دیدگاههای آیتالله معرفت و آیتالله جوادی آملی در بحث «نسخ»……………….. 189
فصل سوم. 90
آیین گنوسی.. 90
بخش اول: خاستگاه و منابع آیین گنوسی.. 91
آیین گنوسی.. 91
خاستگاه 92
بنیانگذار. 94
منابع گنوسی: آثار مخالفان. 97
آثار و نوشته های گنوسیان. 105
متون نجع حمادی.. 107
بخش دوم: مکاتب و شخصیتهای مهم گنوسی.. 116
شمعون مغ. 116
باسیلیدس… 118
والنتینوس… 122
مرقیون. 126
هرمس مثلث… 133
بخش سوم: آموزه ها 135
این مطلب را هم بخوانید :
خداشناسی.. 135
کیهان زایی و کیهان شناسی.. 139
انسانشناسی.. 143
زنان. 145
نجات شناسی.. 147